kisat

1․ Ներկայացնե՜լ Արևելյան Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները։
Արևելյան Եվրոպա տարածաշրջանն ընդգրկում է 9 պետություն,որոնք հավաք տարածքով ձգվում են Բալթիկ ծովից մինչև Սև ծով:

2․ Բնութագրե՜լ տարածաշրջանի ժողովրդագրական իրավիճակը։

3․ Ուսումնասիրե՜լ Արևելյան Եվրոպային որևէ երկրի քաղաքականության, գիտականության և մշակույթի բնագավառներում հայազգի առնվազն երեք գործչի թողած ավանդը։

4․ Աշխարհի օգտակար հանածոները քարտեզով որոշեք, թե՜ արևելաեվրոպական երկրներից, որո՞նք են ամենահարուստը.

  • քարածխով և գորշածխով,-Լեհաստան,Ռուսաստան,Սլովակիա
  • նավթով և բնական գազով-Ռւսաստան,Լեհաստան,Հունգարիա,Ռումինիա
  • գունավոր մետաղների հանքաքարով-Ռումինիա
  • քիմիական արդյունաբերության հանքային հումքով-Ռումինիա,Չեխիյա
  • Հանքային ռեսուրսների ո՞ր տեսակներով են ապահովված բոլոր երկրները և ո՞ր տեսակները չեն բավականացնում դրանց մեծ մասին: 

5․ Բնութագրե՛ք  90-ական թթ. սկզբներին Արևելյան  Եվրոպայի երկրների տնտեսաաշխարհագրական դիրքի որակական և քանակական փոփոխությունները:

Արևելյան Եվրոպայի երկրներում, բացի Ուկրաինայից, սև մետաղաձուլությունը չունի
բավարար վառելիքահումքային բազա: Այդուհանդերձ 195060-ական թթ. գրեթե բոլոր
երկրներում կառուցվեցին լրիվ ցիկլի խոշոր մետալուրգիական կոմբինատներ: 1990-ական
թթ. սկզբին տարածաշրջանում առաջացան սև մետաղաձուլության մի քանի` նույնիսկ
եվրոպական մասշտաբներով, բավականաչափ խոշոր շրջաններ, որոնք հարում են
կոքսացվող քարածխի ավազաններին կամ կողմնորոշված են դեպի մետաղաձուլական
հումքի և վառելիքի բեռնահոսքերը:

6․ Տվե՛ք 1) Լեհաստանի, 2) Չեխիայի և Սլովակիայի, 3) Հունգարիայի և Ներբեռնել Ռումինիայի, Ուկրաինայի և Բելառուսի (կամ ըստ ընտրության երկու այլ երկրների) ՏԱԴ-ի համեմատական բնութագրերը: Որոշե՛ք այն գծերը, որոնք, ձեր կարծիքով, տնտեսության համար ունեն առավել կարևոր նշանա-կություն:

7. Ինչու՞ սոցիալիզմի համակարգի փլուզումից հետո Արևելյան  Եվրոպայի բնակչության ազգային կազմն ավելի միատարր դարձավ: Ի՞նչ ուղղություն ունեն ներքին և արտաքին գաղթերը:

8. Ձեր կարծիքով որո՞նք են Արևելյան  Եվրոպայի երկրներում «անցումային տնտեսության» հիմնական դժվարությունները: Կարո՞ղ եք նշել լուծման ուղիները: 

Հարավային Եվրոպա

  1. Բնութագրեք Հարավային Եվրոպայի աշխարհագրական դիրը, ինչպե՞ս է այն փոխվել ժամանակի ընթացքում:Հարավային Եվրոպայի մեջ մտնում են Սերբիան, Հորվաթիան, Սլովենիան,
    Սակեդոնիան, Բոսնիան, Հերցեգովինան, Սոնտենեգրոն
  2. Որո՞նք են Հարավային Եվրոպայի երկրների տնտեսոությունների զարգացած ճյուղերը
  3. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Հարավային Եվրոպայի երկրները:

Ֆրանսիա

  1. Բնութագրել Ֆրանսիայի աշխարհագրական դիրքը: 
    Ֆրանսիան գտնվում է եվրովայի արևմտյան ծայրամասում:Հարևան երկրներն են Գերմանիա,Բելգիա,Իսպանիա,Բելգիա,Շվեյցարիա,Լյուքսեմբուրգ,Մոնակո,Իտալիա
  2. Որո՞նք են ֆրանսիայի տնտեսության զարգացման նախադրյալները:
    Հարմար տնտեսաաշխարհագրական դիրքը, մակերևույթի համեմատաբար հարթ բնույթը, բարենպաստ կլիմայական պայմանները և տարբեր բնական ռեսուրսների (հողային, ջրային, մետաղային) առկայությունը լավ նախադրյալներ են տնտեսության տարբեր ճյուղերի զարգացման համար:
  3. Ի՞նչ դեր ունի Ֆրանսիան ժամանակակից աշխարհում և տարածաշրջանում:
    Ֆրանսիան հայտնի է իր նորաձևությամբ,Կոնյակագործությամբ,պանրագուծությամբ
  4. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել, Ֆրանսիայի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:
  5. Որոնք են Ֆրանսիայիում զբոսաշրջության և հանգստի կազմակերպման ռեսուրսները։գ
  6. Ֆրանսիա-դեղին
    Գերմանիա-կարմիր
    Շվեցարիա-մուգ կարմիր
    Լոքսեմբուրգ-Բաց կապուտ
    Իտալիա-շականակագույնա
    Իսպանիա-Մանուշակագուն
    Բելգիա-կապուտ

Գերմանիա

  1. Նշել Գերմանիայի աշխարհագրական դիրքի առավելություններն ու թերությունները:
    Գերմանիայի գլխավոր առանձնահատկությունը այն է,որ նա գտնվում է Եվրոպայի կենտրոնում, բոլոր ցամաքային,օդային, ջրային և խողովակաշարային ուղիները հատվում են այստեղ : Շատ կարևոր դեր են կատարում նաև հյուսիսում գտնվող Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերը:
  2. Նշել Գերմանիայի տնտեսության զարգացման նախադրյալները:
    Գերմանիան շատ չունի բնական ռեսուրսներ, բայց քարածուխի պաշարները շատ են: Հյուսիսային շրջանները հարուստ են բերրի հողերով , որոնք շատ հարմար են անասնապահությամբ և բուսաբուծության զարգացման համար :Գետերը շատ են և ջրառատ, խոշոր գետերում նավարկում են նավերը:
  3. Ի՞նչ դեր ունի Գերմանիան ժամանակակից աշխարհում:
  4. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Գերմանիայի հարևան պետությունները, ափերը ողողող ջրային ավազանները:

Գործնական աշխատանք․ 8-րդ դասարան

Առաջադրանք 1. Եվրոպայի ուրվագծային քարտեզի վրա պատկերել Եվրոպայի 2 տարածաշրջանները ( (Արևմտյան Եվրոպա և Հվ․ Եվրոպա) իրենց համապատասխան պետություններով և մայրաքաղաքներով:
Արևելյան Եվրոպա
 Բելառուս-Մինսկ

 Բուլղարիա-Սոֆիա

 Հունգարիա-Բուդապեշտ

 Մոլդովա-Քիշնև

 Լեհաստան-Վարշավա

 Ռուսաստան-Մոսկվա

 Ռումինիա-Բուխարեստ

 Սլովակիա-Բրատիսլավա

 Ուկրաինա-Կիեվ

 Չեխիա-Պրագա

Արևմտյան Եվրոպայի երկրներն են՝

  •  Ավստրիա-Վիեննա
  •  Բելգիա-Բրյուսել
  •  Գերմանիա-Բեռլին
  •  Լիխտենշտայն-Վադուց
  •  Լյուքսեմբուրգ-Լյուքսեմբուրգ
  •  Նիդերլանդներ-Ամստերդամ
  •  Ֆրանսիա-Փարիզ
  •  Շվեյցարիա-Բեռն
    Առաջադրանք 2. Եվրոպայի քաղաքական քարտեզի վրա առանձնացնել ՀՆԱ առավել բարձր ցուցանիշ ունեցող երկրները:

Հաշվետվություն

Թափոնների վերամշակման հիմնախնդիրներ-նախագիծ
​Սևանա լճի բնապահպանական հիմնախնդիրները-նախագիծ,պրեզենտացիա
Անասնապահություն
Բուսաբուծություն
Արդյունաբերության այլ ճյուղեր (քիմիական, թեթև և սննդի)-նախագիծ
Մետաղաձուլություն և մեքենաշինություն
Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերություն
Աշխարhագրություն-կիսամյակային աշխատանք/ամփոփում
Միգրացիա
Ինքնաստուգում 2․ 7-րդ դասարան-ինքաստուգում
Գործնական աշխատանք
Բնական ռեսուրսների տեղաբաշխումը
Բնական ռեսուրս
Տարաբնակեցում-պրեզենտացիա
Աշխարհի բնակչության ռասսայական, կրոնական և ազգային կազմը-նախագիծ
Գրավոր աշխատանք
Բնակչության վերարտադրությունը
Աշխարհի բնակչության թիվը և շարժը
Աշխարհի պետությունների խմբավորումն ու տիպաբանությունը․17․09․2021

Ինքնաստուգում

1․Յուրաքանչյուր երկրում պատմականորեն ձևավորված հասարակական գործունեության ոլորտների ամբողջությունը կոչվում է. 0․5մ 

1) համաշխարհային տնտեսություն+

2)տնտեսության ճյուղ 

3) ոչ արտադրական ոլորտ 

4) ազգային տնտեսություն 

2․ Տնտեսության այն ճյուղերի ամբողջությունը, որոնք զբաղված են նյութական բարիքների արտադրությամբ, կոչվում է. 0․5մ

1) տրանսպորտ                           3) գյուղատնտեսություն

 2) ոչ արտադրական ոլորտ    4) արտադրական ոլորտ +

3․Համաշխարհային տնտեսության ձևավորման նախադրյալ չէ. 0․5մ 

1) համաշխարհային շուկան +   3) մեքենայական արտադրությունը 

2) ջերմային տրանսպորտը      4) աշխատուժը

4. Համաշխարհային տնտեսության զարգացման փուլերից չէ. 0․5մ 

1) մինչագրարային փուլը +  3) ինդուստրիալ փուլը +

2) ագրարային փուլը+       4) հետինդուստրիալ փուլը 

5. Ոչ արտադրական ոլորտի ճյուղ չէ. 0․5մ

 1) բեռնատար տրանսպորտը   3) պետական կառավարումը 

2) գիտությունը                4) գովազդային գործակալությունը +

6. Արդյունաբերության առաջատար եռյակի ճյուղ չէ. 0․5մ 

1) էլեկտրաէներգետիկան 3) թեթև արդյունաբերությունը 

2) քիմիական արդյունաբերությունը 4) մեքենաշինությունը +

7. Արդյունաբերության հին ճյուղերից չէ. 0․5մ 

1) ածխարդյունաբերությունը          2) պլաստմասսաների արտադրությունը +

3) տեքստիլ արդյունաբերությունը 4) նավաշինությունը 

8․Ածխի արդյունահանմամբ առաջատար երկիրն է.0․5մ 

1) ԱՄՆ–ը     3) Ռուսաստանը 

2) Չինաստանը+ 4) Ուկրաինան 

9․ Էլեկտրաէներգիայի ստացման ոչ ավանդական աղբյուր է. 0․5մ 

1) ջերմային էներգիան 3) ատոմային էներգիան+

 2) ջրային էներգիան 4) արեգակնային էներգիան 

10․«Արտադրություն — արդյունաբերության ճյուղ» զույգերից ո՞րն է ճիշտ. 0․5մ 

1) պլաստմասսայի արտադրություն — մետաղաձուլություն        2) կաուչուկի արտադրություն — էներգետիկա 

3) պղնձի արտադրություն — քիմիական արդյունաբերություն   4) սարքաշինություն — մեքենաշինություն +

11․ Ավտոմեքենաշինությամբ առաջատար երկրներ են. 0․5մ 0

1) ԿԺԴՀ–ն և Կորեայի Հանրապետությունը    2) Իրանը և Հունգարիան 

3) Ճապոնիան և ԱՄՆ–ը +                                          4) Արգենտինան և Չիլին 

12․Բնութագրումով որոշել արդյունաբերության ճյուղը. 0․5մ

 Արդյունաբերության այս ճյուղն ունի լայն հումքային բազա. բնական հանքային հումք, արդյունաբերության այլ ճյուղերի թափոններ: Ո՞ր ճյուղն է. 

1) քիմիական արդյունաբերությունը + 3) մեքենաշինությունը 

2) մետաղաձուլությունը         4) թեթև արդյունաբերությունը 

13․Քիմիական արդյունաբերությանը բնորոշ չէ. 0․5մ 

1) հումքային ընդարձակ բազայի առկայությունը + 2) նոր նյութերի ստեղծումը, որոնք բնության մեջ չեն հանդիպում

3) կոմբինացման մեծ հնարավորությունները 4) բնապահպանական տեսակետից անվտանգությունը 

14․Արդյունաբերական մեկ ձեռնարկություն ունեցող բնակավայրը կոչվում է. 0․5մ 

1) արդյունաբերական կետ               2) արդյունաբերական կենտրոն+

 3) արդյունաբերական հանգույց   4) արդյունաբերական շրջան 

15․Գյուղատնտեսական հողահանդակ չէ.0,25 

1) վարելահողը    3) խոտհարքը 

2) արոտավայրը   4) անտառը +

16․«Բուսաբուծության ճյուղ — մշակաբույս» զույգերից ընտրել սխալը. 0․25 

1) հացահատիկային — բրինձ 

2) կերային — ցորեն 

3) բանջարաբոստանային — կաղամբ 

4) տեխնիկական — շաքարի ճակնդեղ +

17. Հացահատիկային մշակաբույսեր չեն.0,25 

1) կորեկը և գարին       3) բրինձը և եգիպտացորենը 

2) վարսակը և ցորենը 4) արևածաղիկը և սոյան +

18․Թելատու տեխնիկական մշակաբույսեր են.0,25 

1) եգիպտացորենը և շաքարեղեգը +3) ծխախոտը և բամբակենին 

2) ջուտը և վուշը 4) բրինձը և արևածաղիկը 

19. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ. 0,5 

1) Համաշխարհային անասնապահության առաջատար ճյուղը խոշոր եղջերավոր անասնապահությունն է: +

 2) Լեռնային շրջանների անասնապահության հիմնական ճյուղը խոզաբուծությունն է:

 3) Ոչխարաբուծությունը հիմնականում զարգանում է մերձքաղաքային գոտիներում: 

4) Թռչնաբուծությունը անասնապահության ամենադանդաղ զարգացող ճյուղն է: 

20․Սխեմատիկ տեսքով ներկայացնել տնտեսության ճյուղային կառուցվածքը և նկարագրել դրանցից մեկը։ 1,5մ

Թափոնների վերամշակման հիմնախնդիրներ

Տարբեր երկրներում և տարածաշրջաններում թափոնների հավաքման մեթոդները խիստ տարբերվում են։ Թափոնների հավաքման ծառայությունները հաճախ իրականացվում են համայնքային ենթակայության կամ մասնավոր կազմակերպությունների կողմից : Առօրյա կյանքում կան թափոններ , որոնք շատ տարածված են՝ սնդիկ պարունակող ջերմաչափերն ու լամպերն են: Նրանք երբեք չպետք է հայտնվեն աղբավայրում: «Հեղուկ» մետաղը չափազանց թունավոր է , նույնիսկ ամենափոքր չափաբաժիններով, կարող է մեծ վնաս հասցնել առողջությանը՝ ընդհուպ մինչև մահ։ Վերամշակումն իրականացվում է մասնագիտացված կազմակերպությունների կողմից։
Մարտկոցներ(թարգմանված)

Ցանկացած, նույնիսկ հսկայական արդյունաբերական մարտկոցներում, նույնիսկ փոքր ժամերում կան ծանր մետաղներ՝ կապար, կադմիում և սնդիկ, որոնք մտնում են հողի և ջրի մեջ՝ թունավորելով դրանք։ Օրինակ, ամենահայտնի, ինչպես կոչվում է, մատի տիպի մարտկոցը ունակ է փչացնել 20 քմ հող կամ թունավորել 400 լիտր ջուր ծանր մետաղներով՝ կապար, կադմիում և սնդիկ։ Միաժամանակ երկրագնդի բնակիչները տարեկան աղբարկղ են նետում 450 տոննա մարտկոց։ Ինչպե՞ս են դրանք մշակվում – մետաղական տարրերի տեսակավորում, մաքրում, ջարդում, տարանջատում։ Ստացված խառնուրդից հանվում են մանգանը, ցինկը և գրաֆիտը։ Մեկ խմբաքանակի մշակումը տևում է մոտ չորս օր։ Բնապահպաններն ու ակտիվիստները պարբերաբար արշավներ են անցկացնում օգտագործված մարտկոցները հավաքելու համար։

Ժամկետանց դեղեր

Ժամկետանց հակաբիոտիկները, երբ ներթափանցում են հողի մեջ , «ակտիվացնում» են հարուցիչներին։ Նրանց նկատմամբ արագորեն իմունիտետ են զարգացնում։ Եվ հետո մի զարմացեք, որ բժշկի նշանակած ուժեղ դեղամիջոցները չեն գործում։