Գործնական քերականություն 03.12.2022

34.Տրված կապակցություններում ընդգծված բառերով փոխաբերական իմաստով բառակապակցություն կազմիր:
Օրինակ՝ մաքուր սրբիչ-մաքուր հոգի
լուսավոր սենյակ-լուսավոր մարդ
բարձր սար- բարձր մտքեր
սև գրիչ-սև հոգի
տափակ տանիք-տափակ միտք
սուր դանակ-մտածելակերպ
ծանր իր-ծանր հանցանք
խոր ձոր-խոր մտքեր

35. Կետերի փոխարեն գրիր ածանցներ:
Օրինակ՝ վազ.- վազք, վազորդ
արմավ.+ենի
ուժ.+ային
հարսն.+ացու
տենչ.+անք
գործ.+ատու
մետաղ.+ային
խռով.+յալ
փայլ.+ուն
վերջ.+ավոր
հոտ.+ային
հուր.+ածո
խնձոր.+ենի

36.Լրացրու ա հոդակապ ունեցող բառերի՝
ա. առաջին բաղադրիչները՝ հուշանվեր,մարդաբնակ, վարդածաղիկ, թղթախաղ, գրչատուն, :
բ.  երկրորդ բաղադրիչները՝ մարդահամար, հացադուլ, զարդանախշ, հողատարածք, օդապարիկ, նավահանգիստ:

37.Կետերի փոխարեն գրիր համապատասխան տառը կամ երկհնչյունը:

1.Մի անգամ դեպի հարավ չվելիս ծիծեռնակները փորձանքի մեջ ընկան: Այդ տարի Շվեյցարիայում ուժեղ ցրտից բոլոր միջատները սատկել էին; Դե, էլ ի՛նչ պիտի ուտեին ծիծեռնակները. չէ՞ որ շատ թռչունների նման նրանք էլ են միջատներով սնվում: Խեղճ ծիծեռնակները սովից ուժասպառ եղան ու վայր ընկան: Բայց Շվեյցարիայի բնակիչներն անօգնական չթողեցին նրանց, հավաքեցին, դրեցին տուփերի մեջ ու տարան երկաթուղային կայարան: Այդտեղից էլ հատուկ գնացքով արագ ու ապահով ուղարկեցին հարավ:

38.Տիեզերենավի բոլոր ուղևորներն արդեն տեղերում էին, շարժասանդուղքը հեռացել, դուռն ամուր փակվել էր, և ուղեկցորդուհին թռիչքի մասին էր հայտարարում: Բայց դեռ վախենում էի, որ հանկարծ կզղջան մեզ այդ վտանգավոր թռիչքին թողնելու համար, կիջեցնեն, և մեր բոլոր ջանքերն ապարդյուն կանցնեն: Բայց հանկարծ մի ահավոր աղմուկ սկսվեց, նավը ցն.վեց ու թափով պո.վեց տեղից:
Մխրճվում ենք երկնքի մեջ, սլանում ենք դեպի աստղերը:

39. Տրված բառերի մեջ յ կիսաձայնն ավելացնելով՝ ստացիր նոր բառեր: Փորձիր ինքդ գտնել նման բառեր:
Հայտ, այլ, բայց, հույն, հյուր, սայր, վայր, պայտ, այգի, բույն, հայց:
40. Բառաշարքում առանձնացրու հոմանիշ բառերի հինգ եռյակ:
Ազնիվ-արդար-ուղղամիտ, անվախ-աներկյուղ-կտրիճ, գեղեցիկ-գեղանի-չքնաղ, ագահ-անկուշտ-աչքածակ, դաժան-անգութ-վայրագ :

Գործնական աշխատանք27.11.2022

31.Տրված նախածանցներով կազմել 3-ական ածանցավոր բառ:
Ան-անգույն,անմարդկային,անտուն
ապ-ապաշնորհ,ապարդյուն,ապիկար
բաց-բացահայտ,բացեբաց,
գեր-գերբնական,գերհզոր,գերակա
դժ-դժվար,դժգոհ,դժբախտ
համ-համամիտ,համահունջ,համընդհանուր
հակ-հակադիր,հակընթաց,հակասական
ստոր-ստորադաս,ստորգետնյա
չ-չտես,չբեր,
տ-տգետ,տգեղ,տհաս
դեր-դերանուն,դերասան,դերբայ
արտ-արտասահման,արտահանել,
փոխ-փոխկապակցված,փոխադարձ
ենթ-ենթակա,ենթադրյալ
անդր-անդրկովկաս,անդրշիրիմյան,

32.Տրված վերջածանցներով կազմել 3-ական ածանցավոր բառ;
ալի- շնորհալի,տագնապալի,հուսալի
-գին- թանկագին,
-անի-շերտանի,
-ավուն-դառնավուն
-յալ-հավելյալ,
-ուն-հասուն,եռանդուն
-ելի-հարգելի,անհատուցելի
-ան-վիպասան,փական,կայան,նոյ
-անակ-դագանակ
-անոց-գազանանոց,հարդանոց,խոզանոց
-ոց-դարբնոց,զնգոց,դմփոց
-ուստ-գալուստ,փախուստ,հագուստ
-եստ-պահեստ,գովեստ,ուտեստ
-իչ-կտրիչ,սրիչ,դակիչ
-յուն-հնչյուն,ոստյուն,դղրդյուն
-ստան-Հայաստան,Պարսկաստան,Վրաստան
-վածք-գործվածք,մանվածք,
-ույց-կառույց,
-ք-շենք

33. Բառաշարքում գտնել վերջածանցավոր բառերը և ընդգծել ածանցները:

Վայրի, խոհուն, մրգատու, մականուն, փութկոտ, մուրացկան, առհավետ, արգելակ, գունեղ, ոսկեգույն, նվազագույն, բանակ, խորք, միածին, զայրույթ, դռնակ, միաբան, իշխան, հարսնացու:

Վերաբերականը որպես խոսքի մաս

Վարժություններ
Վարժություն 1։ Վերաբերականները խմբավորե՛լ ըստ տեսակների։
Բարեբախտաբար, արդարև, անշուշտ, միայն, ահավասիկ, ի դեպ,
անպատճառ, ահա,անպայման, իսկապես, իրոք, հիրավի, ո՛չ, չէ՛, գուցե, երևի,
իմիջիայլոց, թերևս, կարծեմ, կարծես, միգուցե, այնուամենայնիվ, մի՞թե, արդյոք,
երանի, ցավոք, նույնիսկ

, մանավանդ, մինչև իսկ, գեթ, լոկ, գոնե, կարծես թե,
սոսկ, միայն թե, անկասկած, հապա, մի, համենայն դեպս, այսուհանդերձ։
հաստատական-անշուշտ,անպայման,իրոք,անկասկած,անպայման,իսկապեսըւ
Ժխտական-ոչ,չէ,
Երկբայական-գուցե, երևի, թերևս, կարծեմ, կարծես, կարծես թե, միգուցե, մի՞թե, արդյոք
Զգացական-բարեբախտաբար, դժբախտաբար, երանի, ցավոք
սաստկական-նույնիսկ, մանավանդ, մինչև իսկ
Սահմանախակման-գեթ, լոկ, գոնե, միայն, սոսկ, միայն թե

2. Կազմել նախադասություններ` գործածելով անկասկած, նույնիսկ, այնուամենայնիվ, կարծես թե, ցավոք, իրոք, մանավանդ, միմիայն վերաբերականները:

3.Բառաշարքում գտնել իմաստով իրար մոտ վերաբերականները:

Իհարկե-անկասկած, ասես, լոկ-միայն, դժբախտաբար-, իրավամբ, հիրավի, տարաբախտաբար, անշուշտ, անտարակույս, կարծես:

Ձայնարկությունը որպես խոսքի մաս

Վարժություն 1։ Գրե՛լ երեք այնպիսի ձայնարկություն, որոնցով հնարավոր
լինի կազմել այլ խոսքի մասեր։

Վարժություն 2։ Գտնե՛լ ձայնարկությունները (առոգանության նշանները
դրված չեն) և խմբավորե՛լ ըստ տեսակների։
Վայ-զգացողական, խշշալ, ձայն տալ-կոչական, ծուղրուղու-բնաձայնական, հեյ-կոչական, հարայ կանչել-կոչական, ճռռոց, օֆ-զգացողական, քչքչոց-նաձայնական,
ծիվ-ծիվ-բնաձայնական, բզզոց-բնաձայնական,, ախ-զգացողական, վաշ-վիշ, ճռվողյուն-բնաձայնական, ուխայ, թրըխկ, շրխկոց։

3.Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծիր երեք ձայնարկություն, որոշի’ր տեսակը:

Մի՞թե, օխա՜յ, հա՜յ, ե՞րբ, տը՜զզ, չէ՛

է՛հ, որքա՜ն, ծո՛, ո՛չ, խը՜շշ, չէ՞ որ

այնպե՜ս, պահո՜, այո, չու՛, չլինի՞ թե, բը՜ռռ:

4.Գրիր այն ձայնարկությունները, որոնցից կազմվել են հետևյալ բառերը:

Չրխկալ-չրխկ

ծվծվալ-ծիվծիվ

կռկռոց-կըռ-կըռ

վայել-վայ

թշթշոց-թշ-թշ

ծլնգոց-ծլընգ

թրխկոց-թրխկ

տզզոց-տզզ

թխկոց-թխկ

բզզալ-բզոց

շրխկան-շըռխկ

5. Բառաշարքում առանձնացրո’ւ զգացական, կոչական և նմանաձայնական ձայնարկությունները:

Ա. ուհ, օհ, վույ, ուֆ, ախ, ուռա, օյ, հայ, յա

զգացական

Բ.հեյ, հարայ, ըհը, հոպ, տո, այ
կոչական

Գ.ղա-ղա, կըռ, փըրխկ, ջու-ջու, բըզզ, խըշշ, տըզզ,
նմանաձայնական

6. Դարձվածաբանական բառարանից վայ, ախ, հարայ ձայնարկություններով դուրս գրի’ր դարձվածքներ և նշի’ր նրանց արտահայտած նշանակությունները:

Մակբայը որպես խոսքի մաս 04.11.220

6.Գտնել մակբայներըորոշել տեսակը։

Այդ հանկարծակի հանդիպումը մեզ շատ շփոթեցրեց։

Կարճ  ժամանակում երիտասարդի կյանքում անսպասելիորեն փոփոխություններ տեղի ունեցան։

Սպարապետի ազնվորեն հպարտ հայացքը վկայում էր նրա մեծ հոգու մասին։

Ա՜խ, կմեռնեմ, ամա նա Վա՜յ թե հանկարծ իմանա,Ես ազատվեմ այս ցավից, Աչքը լալով նա մնա։

Դու ես, որ դարձյալ թախիծով հիշում, կանչում ես նորից  կարոտով հստակ։

Ինչպե՞ս չսիրեմ, երկիր իմ կիզված, Պարզված վերստին սրերին սուրսայր….

Երբ կհոգնես, կգազազեց աշխարհից, Դարձի՛ր ինձ մոտ ,վերադարձի՛ր դու նորից (ժամանակի)։

Դու շրջում ես ամենուրեք, դու չկաս…

7.Գտնել մակբայները, որոշել տեսակը։

Այստեղ օդն այնքան խեղդուկ էր, որ մարդիկ հազիվ կարողանում էին շունչ քաշել։ Շշնջյունները վայրկենաբար ընդհատվեցին։ Բժիշկը կամացուկ հայտնեց նրան որդու ժամանման լուրը։ Նա տխրում էր մենակ, առանց զավակների։ Թվում է, թե վաղուց, շատ վաղուց է բաժանվել նրանցից և կարծես անջատված է նրանցից հավիտյան:

Մակբայը որպես խոսքի մաս 02.11.2022

3.Տրված գոյականներից մակբայակերտ ածանցների միջոցով կազմել մակբայներ։
Հոգի-հոգապես
դիվանագետ-դիվանագետորեն
ընկեր-ընկերական
գազան-
խումբ-
եղբայր-եղբայրաբար
վերջ-
ազգ-
նյութ-նյութապես
գլուխ-
բարեկամ-բարեկամաբար

4. Հետևյալ մակբայները գործածել բայերի հետ։
Ազնվորեն-աշխատել
օրեցօր-դվարեցնել
տարեցտարի-հեշտացնել
խորապես-մտածել
մեն-մենակ-ապրել
կուզեկուզ-քայլել
հավիտյան-
բարոյապես-հիշվել
հայրաբար-սիրել
լռելյայն-
բերնեբերան-խոսել
խումբ- խումբ-շարժվել
արագ-արագ-հավաքվել
վերջիվերջո-վորոշել
հոտնկայս-
ներքուստ-
նյութապես-հասկանալ

5.Տրված ածականներից մակբայակերտ ածանցների միջոցով կազմել մակբայներ։
Խորամանկ-խորամանկորեն
խոլ—
դաժան—
էական—
խոնարհ—
թեթև—թեթևակի
բարեխիղճ—բարեխղճաբար
մեղմ—մեղմորեն
խիզախ—
քաջ— քաջորեն

31.10.22

Վարժություններ

Վարժություն 1։ Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ մակբայը։

  1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
  2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
  3. եթե, որտեղ, ամենուր, այստեղ
  4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
  5. ոչինչ, գրեթե, ինչ-որ, այսպես
  6. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
  7. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
  8. ինչ-ինչ, փոքրինչ, ինչ, որտեղ
  9. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր
  10. ողջ, ամբողջ, ամբողջովին, ոչ մի

Վարժություն 2։ Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։
Տղաները հերոսաբար մարտնչեցին թշնամու դեմ:
Այսօր ես մասամբ վերջացրեցի աշխատանքս:
Երեկոյան փոքր-ինչ ցրտեց:
Ամենուրեք տոնական տրամադրություն էր տիրում:
Մեր գումարը լիովին բավականացրեց ճանփորդության ընթացքում :

Գործնական աշխատանք

  1. Կետերի փոխարեն գրիր համապատասխան տառը:
    Կատաղի թշնամու հանկարծակի հարձ ակումներից զգուշանալու համար ժողովուրդ ը լեռան բարձ ունքին՝ հինավուրձ վանքում, կախում է մի հսկա զանգ: Այն իր ղողանջը տարածում էր հեռու — հեռու, և անդնդախոր կիրճերն ու երկնամուխ լեռ ները, նրա ղողանջյունը արձագանքելով, մարդկանց վաղօ րոք տեղեկացնում էին մոտալուտ վտանգի մասին ու ո տքի հանում: Արյունռուշտ Լենկթեմուրը, մահ ու սարսափ սա ռելով, հափ շտակելով ու գերեվարելով գալիս հասնում է Արաքսի եր. նավառ բուսականությամբ հարուստ կանաչազարդ ափը և հարդ դաշտավայրում բանակ զարկում: Հաջորդ օրը արնածարավ բռնակալի զորք ը պիտի անցներ փրփո առատ գետն ու արշավեր շեն ու հարուստ գյուղերի վրա: Նույն օրը աշխարհավեր բա նակալի վրանն է մտնում մի հայ դավաճան` նրան ծառայելու պատրաստակամությամբ: Երբ անարգ դավաճանը հայտնում է ժողովրդ ին միավորող փրկարար զանգի գաղտնիքը, Լենկթեմուրը նայում է մատնիչին, ապա ա. բարտավան կեցվածքով բարբառում.
    — Գնա՛, այրի՛ր զանգը, այնպես արա՝ այլ. ս եր. եք չլսվի նրա ղողանջը: Շատ ոսկի ու արծաթ կստանաս:
  2.  Ա խմբում եղած դարձվածքների բացատրությունները գտիր  Բ խմբից:
  3. Ա․Երկինք բարձրացնել-Հուսադրել, սիրտը փափկել-մեղմանալ, դատաստան տեսնել-պատժել, արյունը գլխին խփել-բորբոքվել, հալից ընկնել-ուժաթափվել, ձեռքը պակաս-աղքատ, սիրտը թունդ լինել-հուզվել,  սիրտ տալ-երկրապագել, աչքի սուրմա թռցնող-գող, գիրկը դառնալ-վերադառնալ։ 
  4. Բ․ Հուզվել, պատժել, երկրպագել, աղքատ, հուսադրել, գող, վերադառնալ, բորբոքվել, ուժասպառվել, մեղմանալ։

06.10.22

14.Տրված համանուններով կազմի՛ր նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)
Կաթի սերը օգտագործվում է կարագ պատրաստելու համար:
Վահան Տերյանը սիրո երգիչ է:
2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)
Նախադասությունը պարուրանակում է բազմաթիվ կետեր և ստորակետներ:
Կետը ամենամեծ կաթնասուն կենդանին է:
3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)
Աշակերտները գծում էին քառակուսին քանոնի օգնությամբ:
Քանոնը շատ դժվար երաշտական գործիք է:
4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)
Սարսափից մարմնովս դող էր անցնում:
Մեքենայի անվադողերը անհրաժեշտ էր փոխել:

5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)
Սեպտեմբերի մեր ընտանիքում շատ տոներ են նշվում:

15. Ո°ր դարձվածքների  իմաստն է սխալ բացատրված:

ժամավաճառ լինել – իզուր ժամանակ վատնել
2.երեսից կախվել – թախանձել
3.արյունը ջուր դառնալ – սահմռկել
4.աչքերը փակել – ժպտալ
5. աչքը ջուր կտրել – կարոտով, անհամբերությամբ սպասել
6. անձյուն ձմեռ – անճարակ մարդ
7. գլխարկը գետնովը տալ – նորաձև հագնվել
8. գլխին տալ — ուրախանալ

16.Ո՞ր շարքի բոլոր բառազույգերն են կազմված հականիշներից:

հետամտել-ձգտել, անթաքույց-սքողված, երբեմն-ստեպ-ստեպ

հրավիրել-արտաքսել, ավերակ-շեն, լայն-անձուկ

բարեկիրթ-անտաշ, գոգավոր-խորդուբորդ, համախմբել-ջլատել

ականակիր-պղտոր, խոչընդոտել-խանգարել, անկանոն-օրինաչափ:

17.Շարքերում գտիր ուղղագրական սխալները:

արփշիռ, փախչել, հորձանուտ, տարալուծել

արհամարհել, տարորոշել, ավելորդ, բողկ

քսուկ, ժայթքել, ճմռթել, գաղտագողի

պարգև, պանդուխտ, սայթաքել, դշխուհի

18.Ո՞ր շարքի բոլոր բառազույգերն են կազմված հոմանիշներից.

ուշաթափվել-նվաղել, աղոթել-ապաշխարել, հոծ-խիտ

տամուկ-խոնավ, թեժ-մարմանդ, դալուկ-գունատ

ստահոդ-շինծու, աչառու-կողմնակալ, անձայն-մունջ

լայնախոհ-նեղմիտ, շնորհազուրկ-ապիկար, կարկառուն-անվանի

19. Մեկ բառով գրի´ր տրված դարձվածքների իմաստները.

Արյունը գլխին խփել-տաքանալ,կատաղել

Լեզուն բռնվել-լլկվել,կարկամել

Քարը փեշից թափել-զիջել

Զենքերը վայր դնել-հանձնվել

Fox and The Goat

Once a fox was roaming around in the dark. Unfortunately, he fell into a well. He tried his level best to come out but all in vain. So, he had no other alternative but to remain there until the next morning. The next day, a goat came that way. She peeped into the well and saw the fox there. The goat asked, “what are you doing there, Mr. Fox?”

The sly fox replied, “I came here to drink water. It is the best I have ever tasted. Come and see for yourself.” Without thinking even for a while, the goat jumped into the well, quenched her thirst and looked for a way to get out. But just like the fox, she also found herself helpless to come out.

Then the fox said, “I have an idea. You stand on your hind legs. I’ll climb on your head and get out. Then I shall help you come out too.” The goat was innocent enough to understand the shrewdness of the fox and did as the fox said and helped him get out of the well.

While walking away, the fox said, “Had you been intelligent enough, you would never have got in without seeing how to get out.”

Moral: Look before you leap.  Do not just blindly walk in to anything without thinking.

Մի անգամ մի աղվես շրջում էր մթության մեջ։ Ցավոք, նա ընկավ ջրհորը։ Նա ամեն կերպ փորձեց դուրս գալ, բայց ապարդյուն: Այսպիսով, նա այլընտրանք չուներ, քան մնալ այնտեղ մինչև հաջորդ առավոտ։ Հաջորդ օրը մի այծ եկավ այդ ճանապարհով։ Նա նայեց ջրհորի մեջ և այնտեղ տեսավ աղվեսին: Այծը հարցրեց. «Ի՞նչ ես անում այնտեղ, միստր Ֆոքս»:
Խորամանկ աղվեսը պատասխանեց. «Ես եկել եմ այստեղ ջուր խմելու: Դա լավագույնն է, որը ես երբևէ ճաշակել եմ: Եկեք և ինքներդ համոզվեք»: Առանց մտածելու այծը ցատկեց ջրհորը, հագեցրեց ծարավը և ելք փնտրեց դուրս գալու։ Բայց ինչպես աղվեսը, նա ևս անօգնական հայտնվեց դուրս գալու համար:
Հետո աղվեսն ասաց. «Ես մի գաղափար ունեմ: Դուք կանգնեք ձեր հետևի ոտքերի վրա: Ես կբարձրանամ ձեր գլխին և դուրս կգամ: Հետո ես կօգնեմ քեզ նույնպես դուրս գալ»: Այծը այնքան պարզամիտ էր ՝հասկանալու համար աղվեսի խորամանկությունը և արեց այնպես, ինչպես ասաց աղվեսը , օգնեց նրան դուրս գալ ջրհորից:
Հեռանալիս աղվեսն ասաց. «Եթե բավականաչափ խելացի լինեիր, երբեք ներս չէիր մտնի առանց տեսնելու, թե ինչպես դուրս գաս»:
Բարոյականություն. Նայեք նախքան ցատկելը: Կուրորեն մի քայլեք ինչ-որ բանի մեջ, առանց մտածելու: