Դաս 11. (28.11-02.12)

1.  Մեխանիկական տատանումների ինչ օրինակներ գիտեք::որինակ անվերջ խաղալիք ,լերեր որի վրայից կախված է գնդեր,

 2.  Ինչն է բնորոշ բոլոր տատանողական շարժումներին:

 3.  Որ տատանումներն են անվանում պարբերականՊարբերական տատանումներ են կոչվում այն տատանումները, որոնք հավասար ժամանակից հետո նույնությամբ կրկնվում են։

 4.  Որ ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում տատանումների պարբերություն:Պարբերական տատանումներ են կոչվում այն տատանումները, որոնք հավասար ժամանակից հետո նույնությամբ կրկնվում են։

 5.  Ինչ միավորներով է արտահայտվում տատանումների պարբերությունը:1վարկյան

 6.  Ինչ է տատանումների լայնույթը: Ինչ միավորներվ է այն արտահայտվում:

 7.  Ինչ է տատանումների հաճախությունը: Ինչ միավորներով է այն արտահայտվում
1հց-ն է

 8.  Որ հաճախությունն է կոչվում 1 Հց:

 9.  Քանի  Հց է 1 կՀց-ը, 1 ՄՀց-ը, 1 ԳՀց-ը:

1 կՀց=103Հց

1 ՄՀց=106Հց

1 ԳՀց=109Հց

10. Ինչպես են որոշում տատանումների պարբերությունը և հաճախությունը:

11.Որոնք են տատանումների մարման պատճառները:քաշը և հավելյալ ուժ որը հետ գալու պահին:

12. Ինչ պայմաններում ճոճանակի տատանումները կլինեն չմարող:

13.Ինչու են ճոճանակը անվանում տատանողական համակարգ:

14. Ինչ է մաթեմատիկական ճոճանակը:

15. Ինչ է զսպզնզկավոր ճոճանակը:

16.Որ տատանումներն են անվանում ազատ: Բերել օրինակներ:

17.Որ տատանումներն են կոչվում սեփական:

18.Որ տատանումներն են կոչվում հարկադրական: Բերել օրինակներ:

§17.Մեխանիկական էներգիայի փոխակերպումները:

Մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենքը:

1.Որ մեծությունն է կոչվում մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա:
Մարմնի կինետիկ և պոտենցիալ էներգիանների գումարը կոչվում է մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա։

2.Ինչպես է փոխվում ազատ անկում կատարող մարմնի՝

   ա. կինետիկ էներգիան;շատանում է   բ. պոտենցիալ էներգիան;քչանում է  գ. լրիվ էներգիան:չի փոփոխվում

3. Ձևակերպել լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենքը:դիմադրություն

4. Ինչ պայմանների դեպքում է պահպանվում մարմնի  լրիվ մեխանիկական էներգիան:դիմադրություն

5. Ինչպես է փոխվում համակարգի  լրիվ մեխանիկական էներգիան, երբ այնտեղ գործում են շփման ուժերը:

6. Ինչու հնարավոր չէ ստեղծել հավերժական շարժիչ
Մշտական էներգիան է պաճառը

 Լուծել հետևյալ խնդիրները.

  1. Ինչ արագությամբ պետք է շարժվի 7,2տ զանգվածով մեքենան, որպեսզի նրա կինետիկ էներգիան հավասար լինի 8,1կՋ-ի:
  2. Որքան է 50կգ զանգվածով մարմնի կինետիկ էներգիան, եթե նրա իմպուլսը 500կգ մ/վ է:
  3. Որքան է նվազում 10կգ զանգվածով մարմնի պոտենցիալ էներգիան, երբ 100մ բարձրությունից այն իջնում է մինչև 80մ բարձրության:
  4. Առաջին մարմնի բարձրությունը գետնից 5 անգամ մեծ է երկրորդ մարմնի բարձրությունից, իսկ զանգվածը 2 անգամ փոքր: Քանի անգամ է առաջին մարմնի պոտենցիալ էներգիան մեծ երկրորդ մարմնի պոտենցիալ էներգիայից:

Դաս 10.   (14.11-18.11)

1.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում էներգիա:
Էներգիան ֆիզիկական մեծություն է, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը։ Ֆիզիկայում էներգիան սկալյար ֆիզիկական մեծություն է։

2.Բերել օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս էներգիայի և աշխատանքի կապը:

3.Ի՞նչ միավորով է չափվում էներգիան ՄՀ-ում:Ջոուլ

4.Մեխանիկական էներգիայի ինչ տեսակներ գիտեք:Կենետիկ,պոտեցիալ

5.Ո՞ր էներգիան են անվանում կինետիկ:
Նյութական կետերի համակարգի կինետիկ էներգիան հավասար է բոլոր կետերի կինետիկ էներգիաների թվաբանական գումարին։ 

6.Ի՞նչ մեծություններից է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան:

7. Ի՞նչ բանաձևով է որոշվում մարմնի կինետիկ էներգիան:
E_\text{k} =\tfrac{1}{2} mv^2

8. Ե՞րբ է մարմնի կինետիկ էներգիան զրո:

9. Ինչպե՞ս է փոխվում մարմնի կինետիկ էներգիան ՝

   ա. հավասարաչափ շարժման դեպքում,

   բ.  հավասարաչափ արագացող շարժման դեպքում,

   գ.  հավասարաչափ դանդաղող շարժման դեպքում:

10.Որ էներգիան են անվանում պոտենցիալ:Պոտենցիալ էներգիա ,սկալյար ֆիզիկական մեծություն, կոնսերվատիվ ուժերի դաշտում գտնվող համակարգի լրիվ մեխանիկական էներգիայի մի մասը։

11.Բերեք պոտենցիալ էներգիայով օժտված մարմինների օրինակներ:Պռուժինա

12.Ինչ բանաձևով է որոշվում Երկրից որոշակի բարձրությամբ մարմնի պոտենցիալ էներգիան:

13.Փոխվում է արդյոք Երկրի մակերևույթին զուգահեռ թռչող մարմնի պոտենցիալ էներգիան:ոչ

14.Մարմինն ընկնում է որոշակի բարձրությունից: Ինչպես է փոխվում նրա պոտենցիալ էներգիան անկման ընթացքում:

15.Ինչպես կարելի է համոզվել, որ սեղմված զսպանակն օժտված է պոտենցիալ էներգիայով:

16.Կատարելով անհրաժեշտ չափումներ՝ հաշվեք սեղանին դրված որևէ առարկայի պոտենցիալ էներգիան հատակի նկատմամբ:

Ինքնաստուգում:

Հարցեր.

1.Ինչ է ուսումնասիրում դինամիկան:

2.Ինչ է նշանակում դինամիկա բառը:

3. Նկարեք թելից կախված գնդիկ և պատկերեք գնդիկի վրա ազդող ուժերը: 

Ինչպիսին է այդ ուժերի հարաբերակցությունը, եթե գնդիկը դադարի վիճակում է:

4.Երբ է շարժվող մարմինը փոխում իր արագությունը:

5. Նյուտոնի առաջին օրենքը:
Մարմինը պահպանում է իր արագությունը ոչ միայն այլ մարմինների ազդեցության բացակայության, այլ նաև դրանց հավասարակշռության դեպքում:

6. Մարմնի վրա ազդող ուժերի համազորը զրո է: Շարժվում է արդյոք մարմինը, թե դադարի վիճակում է:

7.Ինչն է մարմնի արագության փոփոխության պատճառը:

8.Նյուտոնի երկրորդ օրենքը և բանաձևը:

Շարժման քանակի (իմպուլսի) փոփոխությունը համեմատական է կիրառված շարժիչ ուժին և տեղի է ունենում այն ուղղի ուղղությամբ, որով ազդում է ուժը։Սովորաբար այս օրենքը գրառվում է հետևյալ բանաձևով։
a=f/m

9. Ուժի չափման միավորը ՄՀ-ում:մգ մ/վ

10.Նյուտոնի երրորդ օրենքը և բանաձևը:
Ազդումը միշտ ունի հավասար և հակադիր հակազդում, այլ կերպ, երկու մարմինների փոխազդեցությունները միմյանց հավասար են և հակառակ ուղղված։ F 1,2 = F 2,1

11.Որ մեծությունն է կոչվում մարմնի իմպուլս:
Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է մարմնի զանգվածի և արագության արտադրյալին, կոչվում է մարմնի շարժման քանակ կամ իմպուլս:

12.Գրել իմպուլսի բանաձևը:
P=mv

13. Իմպուլսի պահպանման օրենքը:
Փակ համակարգ կազմող մարմինների իմպուլսների գումարը մնում է անփոփոխ:

14.Որ շարժումն է կոչվում ռեակտիվ շարժում:

15. Կարող է արդյոք ռեակտիվ ինքնաթիռը շարժվել անօդ տարածությունում:այո

16.Ինչ մեծություններից է կախված հրթիռի արագությունը:

Լուծել խդիրները՝

ա) Որոշել ավտոբուսի զանգվածը, եթե արգելակելիս 6կՆ շփման ուժի ազդեցությամբ այն շարժվում է 2մ/վ ^2 արագացմամբ:

բ) Ինչ ուժով է մարդը գնդակը սեղմում ուղղահայաց պատին, եթե պատի հակազդեցության 

ուժը 5Ն է:

գ) 0,1 կգ և 0,2 կգ զանգվածներով 2 պլաստիլինե գնդեր շարժվում են իրար ընդառաջ՝ համապատասխանաբար 4 մ/վ և 3 մ/վ արագություններով: Որքան է նրանց համատեղ շարժման արագությունը բախումից հետո:

§ 11. Մարմնի իմպուլս:

Լուծել հետևյալ խնդիրները.

1.Երկու մարմին շարժվում են իրար ընդառաջ: Առաջին մարմնի զանգվածը 2կգ է, իսկ արագությունը՝ 3մ/վ: Երկրորդ մարմնի զանգվածը 4կգ է, իսկ արագությունը՝ 2մ/վ: Որքան է այդ մարմինների համակարգի լրիվ իմպուլսը և ինչպես է այն ուղղված:

2. 9գ զանգվածով և 500մ/վ արագությամբ թռչող գնդակը հարվածում է հարթ սեղանին դրված 600 գ զանգվածով չորսուին և խրվում-մնում նրա մեջ: Ինչ արագություն ձեռք կբերի չորսուն: Շփումը սեղանի և չորսուի միջև անտեսել:

3. Կրակելիս 3,4 գ զանգվածով գնդակն  ինքնաձիգի փողից դ վց բվ ուրս է թռչում 900մ/վ արագությամբ: Կրակոցից անմիջապես հետո ինչ արագություն ձեռք կբերի ինքնաձիգը, եթե զինվորը նրա խզակոթն ամուր չսեղմի ուսին: Ինքնաձիգի զանգվածը 3,6 կգ է:

.

1.Որ մեծությունն է կոչվում մարմնի իմպուլս:այն ֆիզիկական մեծությունը որը հավասար է մարմնի զանգվածի և արագության արտադրյալին, կոչվում է մարմնի շարժման քանակ կամ իմպուլս:

2. Ինչ բանաձևով է որոշվում մարնի իմպուլսը:
p=mu

3.Ինչ միավորով է չափվում իմպուլսը ՄՀ-ում:

4.Իմպուլսը վեկտորական մեծություն է, թե սկալյար:
վեկտորական

5.Ինչն են համարում համակարգի իմպուլս:

6.Որքան է նույն զանգվածով 2 գնդերի համակարգի իմպուլսը, եթե դրանք

 շարժվում են իրար ընդառաջ՝ մոդուլով հավասար արագություններով:

7.Մարմինների որ համակարգն է կոչվում փակ:

8. Ձևակերպել իմպուլսի պահպանման օրենքը:
Փակ համակարգի մարմինների իմպուլսների գումարը մնում է անփոփոխ:

9. Նկարագրել իմպուլսի պահպանման օրենքն հաստատող փորձ:

10. Որ շարժումն է կոչվում ռեակտիվ;                              

11.Բերել ռեակտիվ շարժման օրինակներ:

12. Ինչ կառուցվածք ունի հրթիռը:

13. Կարող է արդյոք հրթիռն արգելակել  տիեզերքում (անօդ տարաությունում): Ինչպես:
Ոչ ,բայց եթե հանդիպի ինչ որ առարկայի ապա այո:

14. Կարող է արդյոք իդեալական հարթ հորիզոնական սառույցի վրա կանգնած մարդը տեղիcց շարժվել՝ որևէ ձևով չհրվելով սառույցից:   Այո օրինակ ինչվոր իր գցելուց   ,իրը գցելու մեզ կբռթի հետ :     

 Մարմնի իմպուլս

1.Որ մեծությունն է կոչվում մարմնի իմպուլս:
Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է մարմնի զանգվածի և արագության արտադրյալին, կոչվում է մարմնի շարժման քանակ կամ իմպուլս:

2. Ինչ բանաձևով է որոշվում մարնի իմպուլսը:
P=mv

3.Ինչ միավորով է չափվում իմպուլսը ՄՀ-ում:կգ մ/վ

4.Իմպուլսը վեկտորական մեծություն է, թե սկալյար:Վեկտորակն

5.Ինչն են համարում համակարգի իմպուլս:

6.Որքան է նույն զանգվածով 2 գնդերի համակարգի իմպուլսը, եթե դրանք

 շարժվում են իրար ընդառաջ՝ մոդուլով հավասար արագություններով:

7.Մարմինների որ համակարգն է կոչվում փակ:

8. Ձևակերպել իմպուլսի պահպանման օրենքը:
Փակ համակարգ կազմող մարմինների իմպուլսների գումարը մնում է անփոփոխ:

9. Նկարագրել իմպուլսի պահպանման օրենքն հաստատող փորձ:

Դաս 5.    (10.10-14.10)

1.Նյուտոնի առաջին օրենքի ձևակերպումը:
Մարմինը պահպանում է իր արագությունը ոչ միայն այլ մարմինների ազդեցության բացակայության, այլ նաև դրանց հավասարակշռության դեպքում:

2.Բերել Նյուտոնի առաջին օրենքը հաստատող օրինակներ:
Այն շարժումը ,որի ընթացքում մարմինը շարժվում է հետագիծ,շարժվում է նույն ուղությումբ նուն արագությամբ ,նչ ,որ ժամանակի ընթացքում անցնում է հավասար ճանապարհ:

3.Ինչ պայմաններում է մարմինը շարժվում ուղղագիծ հավասարաչափ:

4.Մարմնի վրա ազդող ուժերի համազորը զրո է: Մարմինը շարժվում է,թե գտնվում է դադարի վիճակում:դադարի վիճակում:

5.Ինչն է մարմնի արագության փոփոխության պատճառը:

6.Նյուտոնի երկրորդ օրենքի ձևակերպումը,գրել բանաձևը:
Մարմնի արագացումը ուղիղ համեմատական է մարմնի վրա ազդող ուժին և հակադարձ համեմատական է մարմնի զանգվածին:
Բանաձև՝a=F/m, որտեղ a-ն մարմնի արագացման մոդուլն է, F-ը մարմնի վրա ազդող մոդուլը և m-ը մարմնի զագնվածը=>F=ma

7.Որ դեպքում է մարմինը շարժվում արագացմամբ:

8.Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ:

9.Նյուտոնի երրորդ օրենքի ձևակերպումը,գրել բանաձևը:
Երկու մարմիններ միմիանց հետ փոխազդում են մոդուլով հավասար և հակառակ ուղղված ուժերով:Այս պնդումը կարելի է արտահայտել հետևյալ կերպ F1=-F2:

10. Ինչ փորձերի օգնությամբ կարելի է հիմնավորել Նյուտոնի երրորդ օրենքը:

§ 5.  Ազատ անկում: Ազատ անկման արագացում:

Քննարկվող հարցեր՝                                

1.Ձևակերպել Գալիլեյի օրենքը:
Բոլոր մարմինները երկրի ձգողության ազդեցությամբ ընկնում են նույն արագացմամբ:

2.Որ երևույթն են անվանում ազատ անկում:
Ազատ անկում են անվանում այն երևությը ,որտեղ միային ձգողության ուժը երկրի ուժն է:

3.Ինչպես կարելի է համոզվել, որ ազատ անկումը հավասարաչափ արագացող է:

4.Նկարագրել  Գալիլեյի օրենքի ճշմարտացիությունը հաստատող փորձերը:

5.Ինչի է հավասար ազատ անկման արագացումը և ինչպես է այն ուղղված:
a=v/t

6.Գրել  ազատ անկման բանաձևերը:
v=gt

7.Որ շարժումն են անվանում   շրջանագծային հավասարաչափ շարժում:

8.Ինչ ուղղություն և մեծություն ունի արագությունը շրջանագծային հավասարաչափ
շարժման դեպքում: Բերել օրինակներ:
եթե շարժումը հավասարաչափ է ապա նրա արագությունը հաստատուն է:

9.Ինչ է պտտման պարբերությունը:
T=t/n
n=N/t

10.Ինչ է պտտման հաճախությունը,և որն է նրա միավորը: 

11.Գրել և բացատրել պտտման պարբերության և հաճախության կապն

արտահայտող բանաձևը:
T=t/n
n=N/t

12.Ինչպես կարելի է հաշվել շրջանագծով հավասարաչափ շարժվող մարմնի արագությունը,եթե հայտնի են շրջանագծի շառավիղը և պտտման պարբերությունը կամ պտտման հաճախություն:                                            

Ինքնաստուգում

  1. Մթն․ ճնշում = է 750մմ սնդիկի սյուն։
    Որքա՞ն է սնդիկի սյան բարձրությունը Տորիչելի խողովակում։
    հ=750/1
  2. Գրիր ճնշումը սահմանող բանաձևեր։
    P=f/s
  3. Գրիր Արքիմեդյան ուժի բանաձևը։
    FԱ=ρhV 
  4. Ո՞ր դեպքում է մարմինն ամբողջությամբ խորասուզվում հեղուկի մեջ։
    Մարմինը խորասուզվում է նյութի մեջ միայն այն ժամանակ, երբ մարմնի խտությունը ավելի մեծ է նյութի խտությունից:
  5. Որքա՞ն է ջրածնով լցված 20մ3 ծավալով օդապարիկի վերամբարձ ուժը գետնից 10 կմ բարձրության վրա։
    Օդի խտությունը  = 0,414 կգ/մ3:
    20*0.414=8.28 կգ

Դաս 31.  (23.05 – 27.05)

1.Եթե ափսեն ջրի մեջ իջեցնենք կողքով, ապա այն կխորասուզվի, իսկ եթե այն ջրի վրա դնենք հատակը դեպի ներքև, կլողա: Ինչո՞ւ:

      2.  Ինչո՞ւ ծանր նավը լողում է ջրի երեսին, իսկ ջրի մեջ ընկած երկաթե փոքր      պտուտակը սուզվում է:
Որովետև նավի մեջ կա դատարկ տարածություն, որը լցված է օդով ,նաև նավի ծավալն ու քաշը ավելի փոքր է ,քան ջրի: Պտուտակի խտությունը ավելի մեծ է քան ջրինը:

      3. Ինչպե՞ս է սուզանավը խորասուզվում և բարձրանում ջրի մակերևույթ: 
Սուզանավը իր կողքին ունի տարածություններ որոնց մեջ լցվում է ջուր, այդ ժամանակ նա իջնում է ներքև, հենց այդ տեղերը դատարկվում են նա վեր է ելնում:

      4. Ի՞նչ է ցույց տալիս նավի ջրատարողությունը:
Ցույց է տալիս մինչև ջրագիծը խորասուզված նավի և բեռների ընդհանուր զանգվածը:

    5. Ինչո՞ւ ջրածնով լցված փուչիկը վեր է բարձրանում: Իսկ օդով լցված փուչիկն իջնում է ներքև:
Որովհետև ջրածինը ավելի թեթև է քան օդը:
Ջրածնի խտ.-ը փոքր է օդի խտ.-ից: