Արտագրե՛լ նախադասությունները՝ փակագծերում տրված
բայերը անհրաժեշտ քերականական ձևերով գրելով համապատասխան տեղերում։
1. Մայր մտնող արևի ճառագայթները ոսկևորեցին ամեն ինչ, և մի կախարդող
տեսարան ստեղծվեց, որով հիացան հյուրանոցի պատշգամբները ելած զբոսաշրջիկները։
(հիանալ, ոսկևորել, ստեղծել)
2. Արդեն բացվել էին պարտեզի ծաղիկները, և հեռվից նայելիս թվում էր, թե մի նախշուն
գորգ ծածկել էր պատշգամբի առջև փռված այդ հողակտորը։ (թվալ, ծածկել, բացել)
3. Ցանկապատի հետևում երևաց մի տուն. նրա բակում արևածաղիկներ էին աճել,
որոնք, իրենց գեղեցիկ գլուխները բարձր պահած, կարծես ժպտում էին անցորդներին։
(ժպտալ, երևալ, աճել)
4. Մենք մեքենայի միջից անշարժ նայում էինք ճամփեզրի մոտակա սյունին նստած
արագիլին, մինչև որ նա տեղից պոկվեց և թևերը ծանր-ծանր թափահարելով՝ թռչեց դեպի
մոտակա ճահիճները։ (թռչել, պոկել, նայել)
5. Առաջարկը միաձայն ընդունվեց, և հաջորդ օրվանից բոլորը սկսեցին աշխատանքի գալ
մեկ ժամ շուտ, որպեսզի կարողանան ժամանակին ավարտել պատվերի կատարումը։
(սկսել, ընդունել, կարողանալ)
6. Ընթացող գնացքի լուսամուտից երևաց մոտակա բնակավայրերի լույսերը,
որոնք մի պահ առկայծվեցին թանձրացող խավարում, ապա անհետացան։
(երևալ, անհետանալ, առկայծել)
7. Հանգստյան տան բակում մարդիկ զբոսնում էին, երեխաները, ճոճանակների վրա
նստած, օրորվում, իսկ մեղմ քամին բերում էր մոտակա սարերի զովությունը։
(օրորել, զբոնել, բերել)
8. Վարպետը վերցրեց հաստոցը, վերցրեց նոր պատրաստած դետալը և համեմատեց գծագրի
հետ՝ երբեմն ինչ-որ չափումներ անելով։ (վերցնել, անջատել, համեմատել)
9. Դաշնակահարի մատները սահում էին ստեղների վրայով, և դահլիճը ողողված էր
հոգեպարար մի երաժշտությամբ, որն ալեկոծում էր ունկնդիրների հոգիները։
(ալեկոծել, ողողել, սահել)
10. Ճամփեզրի խոտերի միջից հանկարծ մի աղվես հայտնվեց, որն անցավ ճանապարհի
մյուս կողմն ու անհետացավ թփուտներում։ (անցնել, անհետանալ, հայտնվել)

2. Դո՛ւրս գրել դիմավոր բայերը և որոշե՛լ եղանակը,
ժամանակաձևը, թիվը, դեմքը, սեռը, կազմությունը և խոնարհումը։
Լուսամփոփը հանկարծ շողաց,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի,
Ծառը խշշաց, ճյուղը դողաց,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի,
Առուն փախավ խոխոջալով,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի,
Ծածկվեց լուսնյակն ամպի շալով,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի։
Դու ինչո՞ւ ես լցվել այդպես
Աշխարհով մեկ,
Դու ինչո՞ւ ես այդպես անհուն
Ու անեզերք։

շողաց-սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, երրորդ դեմք, եզակի թիվ, չեզոք սեռ, պարզ, ա խոնարհում
հիշեցի-սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, առաջին դեմք, եզակի թիվ, ներգործական սեռ, պատճառական, ե խոնարհում
խշշաց-սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, երրորդ դեմք, եզակի թիվ, չեզոք սեռ, պարզ, ա խոնարհում
դողաց-սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, երրորդ դեմք, եզակի թիվ, չեզոք սեռ, պարզ, ա խոնարհում
փախավ-սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, երրորդ դեմք, եզակի թիվ, չեզոք սեռ, սոսկածանցավոր, ե խոնարհում
ծածկվեց-սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, երրորդ դեմք, եզակի թիվ, չեզոք սեռ, պարզ, ե խոնարհում
լցվել ես-սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երկրորդ դեմք, եզակի թիվ, չեզոք սեռ, պարզ, ե խոնարհում

Ներկայացրե՛ք հայկական դիվիզիաները, ԽՍՀՄ հայ հերոսներին և մարշալներին, նրանց մարտական ուղին
Հետադարձ մարշալները ներկայացնում են Հայաստանի պատմությունը եւ հրապարակում են այն մարշալները, որոնց միջոցով հետաքրքրվում է Հայաստանի դիվամասի իրականացումը: Բայց այդպես էլ, նրանց մոտին ուղիները հաստատում են նախապատրաստական պարզությունները, պատմությունն ու ոսկեղնագրությունը: Այդ ուղիները առաջարկում են բարձրագույն շարժումներ եւ գործիքներ հայ ժողովրդի խորհրդական բարեփոխության համար:

1․ Համառոտ նկարագրե՛ք Խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը և ներկայիս Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը՝ անցկացնելով զուգահեռներ։

Խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը արդեն միջազգային հարաբերությունների ներկայացուցիչ է։ Հայաստանը սահմանավորված է կամայական շրջանների մեջ, որոնք սահմանափակում են տարածքը և հասարակական պայմանները: Եվ այդպես, առանց արգելափակումների, խորհրդային հասարակական-քաղաքական կյանքը ներկայացնում է մշակույթի ու գործարարության շարքը, որոնք ներկայացնում են բնական ինքնաթիռը, պատմական արժեքները, արդյունքների ապացուցումը և սպասարկման մակարդակը:

Եթե ​​մեզ պատկանում է զուգահեռնության կարգավիճակը, դուք կարող եք հետաքրքրվել, որ գործումները իրականացվել են սահմանափակման համար ենթարկվող հարգելի թվում: Իսկ այն դեպքերում, երբ ազատում է հարգելին՝ սահմանափակումը կատարվում է գործողության արագությամբ եւ հարգելիների ազատությունը վերածվում է։

Ուղղակի խոսքը դարձնե՛լ անուղղակի։
1. –Ես ամեն ինչ կկազմակերպեմ,- ասաց կուրսի ավագը։
Կուրսի ավագն ասաց, որ ինքը ամեն ինչ կկազմակերպի:

2. Բազմոցին նստած՝ խորհում էր. «Ես վաղը կսկսեմ այդ աշխատանքը, որ
մեկ շաբաթում կավարտեմ»։
Բազմոցին նստած՝ խորհում  էր, որ ինքը վաղը կսկսի աշխատանքը, որ մեկ շաբաթում ավարտի:

3. –Մենք ե՞րբ կարող ենք գնալ ցուցահանդես,- տնօրենին հարցրին
աշակերտները։
Մենք- ասաց նա-  երբեք  գործը  կիսատ  չենք  թողել։
Նա ասաց, որ իրենց երբեք գործը կիսատ չեն թողել:

4. –Մենք,- ասաց նա,- երբեք գործը կիսատ չենք թողել։
Նա ասաց,որ նրանք,գործը երբեք կիսատ չեն թողել:
5. «Մեզ մի քանի օր է հարկավոր,- գրված էր նամակում,- որ կարողանանք
կատարել հանձնարարությունը»։
Նամակում գրված էր,որ նրանց հարկավոր է մի քանի օր,որպիսին կարողանանկատաուել հանձնարարությունը:
6. Հայտարարության մեջ գրված էր. «Մենք կարող ենք պատվերը կատարել
երեք օրում»։
Հայտարարության մեջ գրված էր,որ նրանք կարող են պատվեր կատարել երեք օրում :
7. –Ես իմ քանդակները ստեղծելիս չեմ մտածում աշխատանքի դժվարության
մասին,- ասաց Արմանը։
Արմանն ասաց,որ իր քանդակները ստեղծելիս չի մտածում աշխատանքի դժվարությանմասին:
8. –Հասմի՛կ, դու խմբի ցուցակը պետք է ներկայացնես ինձ,- ասաց
ուսուցչուհին։
Ուսուցչուհին Հասմիկին ասաց,որ խնբի ցուցակը պետք է ներկայացնի իրեն:
9. «Ես ոչինչ չպետք է մոռանամ, այլապես հաջողության չեմ հասնի»,-
մտածեց մրցույթի վերջին մասնակիցը։
Մրցույթի վերջին մասնակիցը մտածում էր,որ ոչինչ չպետք է մոռանա այլապես ոչ միհաջողության չի հասնի:
10. –Մեզ մի քանի օր ժամանա՛կ տվեք, որ մենք կարողանանք կազմել
նախահաշիվը,- այցելուին պատասխանեց կազմակերպության աշխատակիցը
Կազմակերպության աշխատակիցը այցելելույին պատասխանեց,որ իրենց մի քանի օրժամանակ տան ,որպիսի  կարողանան կազմեն  նախահաշիվը:

1․ Ընդգծել տրված բառերի ածանցները։

երկունք, պարապմունք, համեմունք, շրթունք, հիմունք, վարմունք, բուրմունք, թիկունք, երիկամունք, հարցմունք, ցուցմունք, զբաղմունք, զգացմունք, մտածմունք։

2․ Հետևյալ գոյականներից կազմել ածականներ և բայեր։

• Սեր — սիրելի, սիրել
• Ծաղիկ — ծաղկել,ծաղկազարդ
• Գործ — գործիչ, գործել
• Դադար — դադարող, դադարել
• Աղմուկ — աղմկարար, աղմկել
• Մայր — մայրանալ,մայրական
• Ընկեր — ընկերակցել,ընկերական
• Զգուշություն — զգույշ, զգուշանալ
• Քար — քարե, քարանալ

3․ Լրացնել բաց թողնված տառերը։

Հախճապակի, պատշգամբ, հինավուրց, հանդիպակաց, անօթևան, սայթաքել, թպրտալ, հափշտակել, լաջվարդ, արդուզարդ, մանրէաբան, նախօրե, դիցուք, վայրկյան, սերկևիլ, սիգապանծ, շագանակագույն, անընդհատ։

4․ Ժխտական նախադասությունները դարձնել հաստատական։

Իր փնտրած ապրանքից ոչ մի տեղ չկար։
Իր փնտրած ապրանքը կար ամեն տեղ։

Նա ընտանիքի գործերով բնավ չէր զբաղվում։

Նա ընտանիքի գործերով շատ էր զբաղվում։
Տնօրենի հրամանը ոչ ոք չհարգեց։
Տնօրենի հրամանը բոլորը հարգեցին։
Ով չի կառուցում, երբեք չի շահում։
Ով կառուցում է, միշտ շահում է։
Ո՛չ Արագածը, ո՛չ արագահոս Ախուրյանը չէիր գրավում նրա ուշադրությունը։

5․ Նշել այն բառերը, որոնց մեջ ց նախածանց կա։

ցուցակ, ցպահանջ, ցամաք, ցայսօր, ցայգ, ցարդ, ցնցոտի, ցնցուղ, ցտեսություն, ցողաշաղախ, ցին, ցմահ, ցավագար, ցուցամատ, ցմրուր, ցցել։

ցուցակ, ցպահանջ, ցամաք, ցայսօր, ցայգ, ցարդ, ցնցոտի, ցնցուղ, ցտեսություն, ցողաշաղախ, ցին, ցմահ, ցավագար, ցուցամատ, ցմրուր, ցցել։

6․ Սյունակներից ընտրել արմատները և մեկ վերջացանց, կազմել բարդածանցավոր բառ։

բյուր                 հատոր        –   յա
երկու                տոհմ            –  յակ
լեռ                     ակն              –  որդ
մանր                 դահուկ         – իչ
ազնիվ               նկար             – իկ
Բյուրակնյա
Երկհատորյակ
Լեռնդահուկորդ
մանրանկարիչ
Ազնվատոհմիկ

7․ Անուղղակի նախադասությունները դարձնել ուղղակի։

Շուշանն ասաց մորը, որ տեր Գևորգի Ավետարանը ընկնավոր է բուժել։
Մայրիկ, տեր Գևորգի Ավետարանը ընկնավոր է բուժել, – ասաց Շուշանը:

Գնդապետը զինվորներին հրամայեց, որ գրոհի անցնեն։
Զինվորներ, գրոհի անցեք, – ասաց գնդապետը:

Մտածում էի, թե կոմիսարը որտեղից իմացավ, որ ես հայ եմ։

Մարդն ասաց, որ դա իրենց հողն է,  և այդ հողում իրենց սպանում են։
Ուզում էր վճռական որոշում ընդունել, թե վեր չկենա ու բոլորի երեսին ճշմարտությունն ասի։

8․ Փակագծերի մեջ տրված բառերից ընտրեք առավել հարմարը։

Ընկերն էր, որ նրան (մղեց/դրդեց) այդ անշնորհք քայլը կատարելու։

Դիմացինի համառությունը (ջարդելու/ կոտրելու) համար մեծ ջանքեր պետք չեղան։

Իր ողջ կյանքի ընթացքում (լցված է եղել/ համակված է եղել/ տոգորված է եղել) իշխանության մարմաջով։

Նախկին համադասարանցիների մեջ տարին մեկ անգամ մեկի տանը (հավաքվելը/ժողովվելը) (ավանդույթ/ավանդություն) է դարձել։

Այդ մտքից սկզբում թեթևակի (երկյուղեց/ վախեցավ), իսկ երբ գիտակցեց դրա ահավոր հետևանքները՝ (սարսափեց/ վախեցավ)։

9․ Առանձնացրեք այն բառերը, որոնցում հնչյունափոխված արմատներ կան։

Արիակամ, ջրային, լծկամ, հնչերանգ, մայրաբար, իջնել, համբուրել, ընձուղտ, չարագույժ, սրտատրոփ, սրընթաց, մեղմօրոր, գունանկար, մթնշաղ, ապօրինի, կիսադեմ, զինվոր, մամռապատ։

10․ Տրված բառերին մեկական հոմանիշ ու հականիշ գրեք։

Գովաբանել-փառավորել,պարսավել
, զուլալ-հստակպղտոր
, օգնել-վնասելաջակցել,
մեծ-փոքր,Խոշոր
, սիրելի-սիրալիր,ատելի։

Նախագծի նկարագրությունը, բովանդակային շեշտադրումները

Հեղինակային կրթական ծրագրի հիմքում հենց անհատի կրթությունն է՝ անհատի հմտությունների, կարողությունների, հնարավորությունների զարգացումը:

Սովորողը կարդում է այն, ինչ իրեն հետաքրքրում է, գրում է, խոսում է այն մասին, ինչով ոգևորված է, իր սեփական մտքերը շարադրելով էլ սկսում է գրագետ գրել` ազատվելով ուրիշի կողմից թելադրված տեքստերից՝ մտքի ու խոսքի կաղապարներից, իրական կենդանի խոսքի ձևակերպմամբ ու սեփական փորձով ստանում անհրաժեշտ լեզվական հմտություններ:

Նախասիրություններով պայմանավորված՝ նախագծային գործունեության լայն հնարավորություն է բացվում խմբային նախագծերով աշխատանքի ժամանակ։

• Ստեղծագործական ուղղություն․ խթանում է սովորողի գրավոր խոսքի զարգացումը, երևակայությունը, պատկերավորման միջոցների կիրառումը, սեփական մտքերն ազատ արտահայտելու հմտության զարգացումը: Ստեղծագործական աշխատանքի տարբեր փուլերում սովորողներն անգամ չեն էլ պատկերացնում, թե ինչի են իրենք ընդունակ, սակայն կոնկրետ աշխատանքի ժամանակ տեսնում են, որ ավելի հեշտ են գտնում ասելիքի թեման, ավելի ծավալուն են գրում, ավելի համարձակ են արտահայտվում, ավելի շատ են ձգտում փիլիսոփայական եզրահանգումների բերել:
• Թարգմանական-հետազոտական ուղղություն․ խթանում է սովորողի կոնկրետ լեզվական, հետազոտական հմտությունները, զարգացնում վերլուծական միտքը, տրամաբանությունը, տեղեկատվական դաշտում հավաստի աղբյուրներ գտնելու, փաստերը համադրելու, դրանց հիման վրա ինքնուրույն ընտրելու թարգմանվող նյութը, կարևոր շեշտադրումներն առանձնացնելու-թարգմանելու, եզրակացություն անելու կարողությունները: Հետազոտական աշխատանքներն սկզբում ծավալվում են դարի ամենատարածված թեմաների շուրջ (մեքենա, հեռախոս, համակարգիչ): Սակայն ընթացքում դրանք աննկատ փոխվում ու դառնում են իսկական գիտահանրամատչելի «դասընթացներ»: Այս ուղղության կարևոր սկզբունքը՝ անպայման պիտի նշվեն բոլոր աղբյուրները, որոնցից օգտվել է սովորողը, դասարանում աշխատանքի բանավոր պարտադիր ներկայացում, իսկ վերջում սովորողի եզրակացությունը` որպես աշխատանքի արդյունք:
• ընթերցանության ուղղություն․ խթանում է սովորողի ընթերցողական հմտությունները, սովորեցնում է հետևել գրադարանից օգտվելու կանոններին, գրքերի ընտրություն կատարել, նախընտրած հեղինակներ ունենալ, ճանաչել հայ և օտարազգի գրողների և նրանց ստեղծագործությունները։ Սկզբունքն էլի ինքնուրույն ընտրությունն է, ընթերցումը և ստեղծագործության վերլուծությունը բլոգում, որտեղ պարտադիր պիտի նշվի` արդյո՞ք խորհուրդ կտա իր ընկերներին կարդալ այն և ինչու:
• ռադիո-տեսա-հաղորդումներ․ խթանում է մի շարք կարևոր հմտությունների զարգացում, որն, անկախ սովորողի ընտրած մասնագիտությունից, ձևավորում է ուղղակի գիտակից, պատասխանատու քաղաքացի: Դրանք են` կարողանալ նկատել ու առանձնացնել իրենց կյանքից խնդիրներ, որոնք լուծման կարիք ունեն, դրանց լուծումը դարձնել նպատակ, դրան միտված հարցեր առանձնացնել։

Նախագծի խնդիրները՝

• որոնողական հմտություններ փոխանցել
• հղում անել համապատասխան հեղինակների, մասնագետների
• օգնել կողմնորոշվել՝ ինչ է ուզում սովորողը․ նախամասնագիտական կողմնորոշում
• ի հայտ բերել սովորողի նախասիրությունները
• սովորեցնել հարցին բազմակողմանի մոտենալ
• ժամանակն արդյունավետ օգտագործել
• իր արած աշխատանքն ինքնուրույն գնահատել։

Նախագծի ուղղություններն՝ ըստ բովանդակության․

• Իմ հերոսը․ թարգմանական, հետազոտական ուղղություն․ սովորողները ներկայացնում են իրենց վրա ազդեցություն թողած, իրենց կարծիքով կարևոր այն մարդկանց, ովքեր կարող են կրթել, ուղղորդել հասարակությանը։ Ներկայացնում են տվյալ գործչի մտքերը, կյանքը, գործունեությունը, հիմնավորում իրենց ընտրությունը։ Հերոսի ընտրության ժամանակային, բնագավառային, տարածական սահմանում չկա․ հերոս կարող է լինել և՛ ծնողը, և՛ ընտանիքի այլ անդամ, և՛ ուսուցիչը, և՛ որևէ գործիչ։
• Իմ ընթերցարանը․ սովորողների խումբը կազմում են իրենց ընթերցարանը՝ հիմնավորելով ընթերցարանում տեղ գտած նյութերի ընտրությունը, ձևավորելով ընթերցարանը։ Ընթերցարանները կարող են նախատեսված լինել և՛ օտարալեզու սովորողների, և՛ կրտսեր ընկերների համար։
• Մեր խմբային ԹՎ-ն․ պարտադիր է նախագծի հիմնական ուղղության որոշումը, հեռարձակումների օրացույցի կազմումը, շաբաթական հեռարձակումները, բովանդակությունն՝ ըստ թեմաների։

Նախագծային աշխատանքի բաժանումն՝ ըստ մասնակիցների

Աշխատանքում ներառվում է յուրաքանչյուր մասնակից։ Բովանդակությունն այնպես է մշակված, որ յուրաքանչյուր մասնակից ունենում է իր առանձին թեման, որոնք հետո միավորվում են մեկ ամբողջական նյութի մեջ։

Նախագծի ժամանակացույցը

Նախագծային աշխատանքի տևողությունը՝ 3-4 ամիս, արդյունքները հրապարակվում են կա՛մ հունվարյան ստուգատեսային օրերին, կա՛մ Մայիսյան մանկավարժական հավաքի։

Հանդիպումները՝ ըստ նախապես որոշված ժամանակացույցի։

ա. զիգզագ, Վարդգես, արևկեզ, շողոքորթ, թանկագին, թանգարան, մտահոգություն, երկրպագել, դիրքորոշում, հոգեհմա, հմայք, փափագել, պապակված, կարգ, կառք, փեղկ, Օգսեն, աքցարն, ձայնակցել, նախկին, նախքան, չոքել, չօգնել, ծեգ, հոգալ, ճաքել, ճկվել, առաձգական, եղերերգ, տաքդեղ, հեղգ, զուգարան, սերկևիլ, անողոք, մարգարտահուռ, ձգան, շնկշնկան, բարվոքել, կարգապահ, հոգեպարար, հոգեհանգիստ, հանրօգուտ, օրակարգ, մոգական, ոգելից, մեղք, մեղկ, պատրույգ, վարագույր, արհավիրք, մակույկ, մարգարեություն, պարգևատրել, առինքնել, պնակալեգ, պատարագել, երգել, երկնել երաշխիք, վարագ, մարագ, դարակ, կարագ, նորոգել, բազրիգ, բողոք, անօգնական, ճգտավոր, անարգանք, անհարգի, հաստիգ, դրասանգ,օրհներգ, արմունկ, սրնգակալ,  այգեվետ, գոգնոց, դիցուկ, վարքուբարգ, տարերգ, համերգ, կողպեք, մարգարտաշող, ճիգուջանք, մաքրասեր: