Упражнение 1. Прочитайте предложения, вставляя пропущенные
глаголы движения.

1. Друзья шли быстро, поэтому они пришли первыми. 2. Виктор шел медленно,
   поэтому он пришёл последним. 3. Марта поздно встала, но шла в университет очень
   быстро, поэтому дошла вовремя. 4. Ван шел медленно, поэтому он пришёл на урок позже
   всех. 5. Автобус ехал очень быстро, поэтому мы приехали рано. 6. Самолет приехал в
   Белгород в 8 часов утра. 7. Павел плавает лучше меня, он первым дошёл к берегу.

Упражнение 2. Вставьте вместо точек подходящий по смыслу глагол движения:

1.Вчера весь день шёл дождь, а сегодня чудесная солнечная погода. 2. Моя мама не любит носить золотые украшения. 3. Этот мальчик очень плохо чувствует себя на уроке. 4. В кинотеатре “Москва” вышел новый американский фильм. 5. У вас плохое зрение, вам обязательно нужно носить очки. 6. Твоя новая прическа тебе очень идёт . 7. Вчера на экзамене мне не повезло . Я вытянул неудачный билет. 8. Когда на уроке интересно, время летит незаметно. 9. Моя подруга очень счастлива – она удачно вышла замуж. 10. Саша вышла на другую работу.

Упражнение 3. Составьте из двух простых предложений сложное с
придаточным причины:
1. Сегодня он опоздал на урок потому-то Его не разбудили.
2. Теперь каждый день шли дожди потому-то Наступила осень.
3. Я буду отдыхать только в сентябре потому-то Летом я буду работать в колхозе.
4. Она не могла подойти к телефону потому-то У нее была высокая температура.
5. Мы не могли выполнить эту работу потому-то У нас не было опыта.
6. У молекул воды нельзя обнаружить свойства ни свободного
кислорода, ни свободного водорода потому-то Вода представляет собой не смесь
этих простых веществ, а химические соединения.

Упражнение 4. Закончите предложения, используя предлоги благодаря
и из-за.
1. Сестра победила в конкурсе благодаря (хорошая подготовка). 2из-за (гроза) они не
пришли. 3. Мы собрали хороший урожай благодаря (дожди). 4. Проезд закрыт из-за(ремонт
дороги). 5. Река пересохла из-за (засуха). 6благодаря (счастливая случайность) они
встретились. 7. Студенты хорошо сдали экзамен благодаря (трудолюбие). 8 из-за (плохое
настроение) он не пошел на концерт.

1․ Գրի՛ր՝ ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել․

ջուր-ջրծաղիկ ու-ը
ծաղիկ-ծաղկաման ի-ն սղղվել է
համբույր-համբուրել ույ-ու
հին-հնամենի ի-ը
բազուկ-բազկաթոռ ու-ն սղղվել է
պատիժ-պատժել ի-ը
ողջույն-ողջունել
աշխույժ-աշխուժություն
մատյան-մատենագիր
պարտեզ-պարտիզան
գլուխ-գլխավոր
էշ-իշամեղու

2․ Ո՞ր տարբերակը տեղադրելու դեպրում քերականորեն և արամաբանորեն ճիշտ նախաասություն կստացվի:

Արևը վաղուց թեքվել էր դեպի մայրամուտ, և մութն էլ քիչ-քիչ ընկնում էր, ………… դաշտում դեռ աշխատող գեղջուկներ կային:

1) քանի որ

2) քանի դեռ

3) բայց և այնպես

4) ինչքան էլ

3. Ո՞ր տարբերակը տեղադրելու դեպքում քերականորեն և տրամաբանորեն ճիշտ նախադասության կստացվի:

Ծանր ժամանակներից ի վեր թեև շատ բան էր փոխվել մեր կյանքում, ………………………..մայրիկիս սրտում վախ կար վաղվա օրվա հանդեպ:

1) այնուամենայնիվ
2) քանզի
3) ուստի
4) ուրեմն

4․Գտի՛ր հետևյալ բառերի հնչյունափոխված մասը և վերականգնի՛ր անհնչյունափոխ ձևերը՝

լուսավոր –լույս
բուրաստան –բույր
բուսական –բույս
մատուցել –մատույց
զգուշություն –զգույշ
հուսալից –
թունավոր –թույն
գունեղ –գույն
կապտություն –կապույտ
սառցարան –սառույց
համբուրել –համբույր
ողջունել –ողջույն
կուտակել –կույտ
կառուցում –կառույց
զեկուցում –զեկույց
անասնաբուծություն –անասնաբուծություն

5․ Գրի՛ր՝ տրված բառերում ինչպիսի հնչյունափոխություն կա։
բազմաձև, գազալցակայան, թուլամիտ, զեկուցագիր, զգուշություն, անզգուշաբար, իգական, ըմպանակ, իշայծյամ, տիրադավ

6․ Ո՞ր դարձվածքի իմաստն է սխալ բացատրված.
բերանը ջուր առնել – չխոսել
կյանքի ընկեր-                ազնիվ, լավ ընկեր
դանակը ոսկորին հասնել-    համբերությունը հատնել
հոգու հետ խաղալ –               ձեռ առնել

7․ Քարը փեշից թափել դարձվածքին ո՞ր իմաստը չի համապատասխանում.
ա) չհակառակվել, զիջել
բ) չհամառել
գ) անհաջողությունից խուսափել
դ) համաձայնության գալ

8․Կատարեք հետևյալ թարգմանությունը․

В одном африканском племени есть правило. В племени есть человек на определенной должности. Название должности «официальный лентяй».

Этому человеку не надо заниматься никакой физической работой: все, что он делает, это бездельничает. Более того, он может зайти в любую хижину и взять любую вещь, которая ему понравится. Может съесть всю еду в племени или плюнуть в общий котел. Может любому дать в лоб и ему нельзя дать сдачи, ибо табу.

Но на самом деле этот официальный лентяй ничего подобного не делает и вовсе не из человеколюбия. Знаете почему?

Должность выборная на один год, ушлёпок думает о последствиях: в следующим году «официальным лентяем» может стать кто-то из тех, кого он обидел, и тогда тот его вообще будет бить каждый день! И все племя старается не обижать друг друга, мало ли кто из них в следующем году может стать «лентяем».

В результате, не имея никакого репрессивного и контрольного аппарата, племя полностью обеспечивает себе внутренний порядок.

А вы говорите, дикари…

Աֆրիկյան մի ցեղ ունի կանոն. Ցեղում կա որոշակի դիրք ունեցող մարդ։ Աշխատանքի անվանումն է՝ «պաշտոնական ծույլ»։

Այս մարդը ոչ մի ֆիզիկական աշխատանք կատարելու կարիք չունի. նա միայն պարապ է: Ավելին, նա կարող է մտնել ցանկացած խրճիթ և վերցնել այն, ինչ իրեն դուր է գալիս։ Կարող է ուտել ցեղի ամբողջ կերակուրը կամ թքել ընդհանուր կաթսայի մեջ: Նա կարող է հարվածել ցանկացածի ճակատին, իսկ դու չես կարող նրան պատասխան հարված հասցնել, քանի որ դա տաբու է:

Բայց իրականում այս ծույլ պաշտոնյան նման բան չի անում և ամենևին էլ մարդասիրությունից դուրս չէ։ Գիտես ինչու?

Պաշտոնն ընտրովի է մեկ տարով, փոքրիկ խաբեբայը մտածում է հետևանքների մասին. հաջորդ տարի նրանցից մեկը, ում նա վիրավորել է, կարող է դառնալ «պաշտոնական ծույլը», իսկ հետո ընդհանրապես ամեն օր կծեծի նրան։ Եվ ամբողջ ցեղը փորձում է չնեղացնել միմյանց, չգիտես, թե նրանցից ով կարող է հաջորդ տարի «ծույլ» դառնալ։

Արդյունքում, առանց որևէ ռեպրեսիվ և վերահսկող ապարատի, ցեղը լիովին ապահովում է իր ներքին կարգը։

Իսկ դուք ասում եք՝ վայրենիներ…

1․ Գրիր՝ որ շարքում ինչ խոսքի մասեր են։
Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայե՛ր կազմիր:

Ա. Ծաղիկ, քար, անուն, քարոզ, ձև:
Ծաղկել,Քարացնել,անվանել,քարոզել,ձևավորել
Բ. Մեծ, բարձր, կարմիր, տափակ, սուր:
մեծացնել,բարձրացնել,կարմրացնել,տափականցնել,սրել
Գ. Ոչինչ, բոլոր, նույն, ամբողջ:
ոչնչացնել,բոլորել,նույնացնել,ամողջացնել
Դ. Կրկին, արագ, դանդաղ, հաճախ:
կրկնել,արագացնել,դանդաղացնել,հաճախել
Ե. Վա՜յ, մկըկը, տը՜զզ, թրը՛խկ:
վայելել,մկըմկըացնել,տզտզել,թրխալ

2․ Տրված նույնանուններից կազմի՛ր նախադասություններ
անցավ, բազուկ, կուրանա, զատիկ, վայրի, անտառ

3․ Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների):

Ա. Թվ-ական, պատմ-ություն, աղյուս-ակ, գր-իչ, ազդեց-ություն, խոր-ություն:
Բ. Արև-ելք, արև-մուտք, կենս-ա-գիր, օտար-ա-մուտ, ծով-ա-գնաց, ինքն-ա-տիպ:
Գ. Արև-ելյան, կենսագր-ություն, արև-ա-դարձ-ային, անուշ-ա-հոտություն, բազմ-ա-տեսակ-ություն:

4․Գրի՛ր տասը այնպիսի բառեր, որոնց մեջ հնչյունների և տառերի քանակները չհամապատասխանեն։

5.  Ածանցներ
Տրված ածանցներով բառեր կազմի’ր.
կախարդանք, վարորդ, լճակ, ար, գրպան, լեզվանի, ե, յալ, բաց, ապ, տասնհինգերորդ, չորորդ, անասուն, ջրամբար, մեղմորեն

6․ Հետևայլ հատվածը ենթարկիր խոսքիմասային վերլուծության․

Պարիսպների-գոյական,սեռական հոլով,հոգնակի թիվ,ի, գլխին-գոյական,տրական,եզակի,ի բույն-գոյական,տրական,եզակի, են դրել-բաը,անորոշ,անդեմ ցինը-գոյական,ուղղական հելով,որոշյալ առում և անգղը-գոյական,ուղղական,ի։ Երբ-հառաբերական դերանուն, բերդի-գոյական սեռական հոլով պարիսպների-գոյական սեռական հոլով տակ-կապ ոտնաձայն է լսվում-նակատար բայ, նրանք-անձնական դերանուն 3դեմք հոգնակի,ուղղական հոլով կռնչյունով-գոյական գործիական հոլով,եզակի,ի աղմկում են-անկատար բայ, թռչում են-անկատար բայ բներից-գոյական բացառական հոլով,ի և ահարկու պտույտներ անում բերդի-գոյական սեռռական,ի կատարին-գոյական տրական հոլավ,ի ։ Ապա բարձրանում է-անկատար բայ քարե-հարաբերակնա ածական արծիվը-գոյական ,ուղղական հոլով,որոշյալ, կտուցը-գոյական,ուղղական,որոշյալ կեռ թուր, մագիլները-գոյական ուղղական հոլով ,որոշյալ առում ,ի հոլովում՝ սրածայր նիզակներ, փետուրները-գոյական ,ուղղական հոլով ,որոշյալ առում ՝ պողպատե-հարաբերական ածական զրահ-ուղղական հոլով ։

1․Բառարանի օգնությամբ գրիր տրված բառերի բացատրությունը:

Միամորիկ-մոր միակ զավակը հանդիսացող                                         

քանքար- Ոսկե կամ արծաթե մետաղադրամ

քենակալ-բաջանաղ

մաքառել-Պայքարել

անտունի-Ժողովրդական երգի մի տեսակ

դրվատել-Գովել

մախաղ-Փոքրիկ տոպրակ

2․Համապատասխանեցրու դարձվածքները տրված բացատրություններին:
Գլուխը լցնել                                  չարաճճի

թևերը փռել- խիստ վախենալ
աստծու կրակ- պաշտպանել
արյունը ջուր դառնալ -դրդել մի արարքի
առաջին ջութակ -գլխավոր դեմք

3․Բառակազմական վերլուծության ենթարկիր տրված բառերը (օրինակ՝ միջնապատ-մեջ(արմատ)+ին(ածանց)+ա(հոդակապ)+պատ(արմատ)

թրաշուշան-թուր(արմատ)+ա(հոդակապ)+շուշան(արմատ)

դաշունահարված — դաշուն(արմատ)+ա(հոդակապ)+հար(արմատ)ված(ածանց)

պարագիծ-պար(ածանց)+ա(հոդակապ)+գիծ(արմատ)

շքերթ-շուք(արմատ)+երթ(արմատ)

տնանկ-տուն(արմատ)+անկ(արմատ)

տնտեսուհի-տուն(արմատ)+տես(արմատ)+ուհի(ածանց)

հարսնացու-հարսն(արմատ)+ացու(ածանց)

ջրամբար-ջուր(արմատ)+ամբար(արմատ)

4․Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով՝ ստացիր նոր բառեր․

բարձրագագաթ -լեռնագագաթ, սրագագաթ
քաղցրաձայն -ձայնալար
վսեմաշուք-շքամութք
տիրակալ-Աշխարհակալ
վճռաբեկ-բեկված
սառնաղբյուր-լեռնաղբյուր
վարկանիշ-վարկանիշ
 դալկադեմ-
ցատկահարթակ-հարթավայր
հոռետես-

Բաղադրյալ բառերը լինում են բարդ, ածանցավոր և բարդածանցավոր

5․ Յուրաքանչուր եռյակից կազմի՛ր երեքական բաղադրյալ բառ: 

Սենյակ, հյուր, խաղ-հյուրասենյակ,խաղասենյակ

Ձյուն, ծաղիկ, շատ-ձնծաղիկ,ծաղկաշատ

Սեր, ընկեր, զրույց-զրուցասեր,ընկերասեր

Գիծ, ուղիղ, անկյուն-ուղղանկյուն,անկյունագիծ

Երգ, պար, խումբ-երգչախումբ,խմբապար

Քաղաք, պետ, գյուղ-գյուղապետ,քաղաքապետ

6․ Տրված են նախադասություններ․

1. Կետադրի՛ր նախադասությունները, մեկնաբանի՛ր։
2. Կազմի՛ր ձայն, թշնամի, տուն, քարաժայռ, մարդ, կին բառերի հոգնակին։
   ձայներ, թշնամիներ, տներ, քարաժայռեր, մարդիկ, կանայք:
3. Ներքևի նախադասությունների մեջ գտի՛ր հատուկ անունները։
4. Որոշի՛ր ձայնին (1-ին նախ.), մարդուն (2-րդ նախ.), ափին (3-րդ նախ.), տղային (4-րդ նախ.), թշնամուդ (6-րդ նախ.) բառերի հոլովները։
5. Գտիր նախադասություններում 1 բառ, որի բոլոր վանկերը բաց լինեն։
6. Նախադասություններում գտիր և ընդգծիր կապերն ու կապական բառերը։
7. Գտիր նախադասություններում մեկական սահմանական, ըղձական, հրամայական, ենթադրական եղանակի բայ։
8. Նշված ժամանակաձևերից ո՞րը չկա տրված՝ նախադասություններում. անցյալ կատարյալ, վաղակատար անցյալ, անկատար ներկա, ապակատար ներկա։
9. 1.Շների ձայնին մի քանի հոգի դուրս եկան վրաններից նայեցին նրանց կողմը։
10. Նրան թվաց օձը խայթեց ակնոցավոր մարդուն։
11. Բասուտա գետի մյուս ափին քարաժայռերի վրա, թառել են մի քանի տներ։
12. Խսիրի վրա պառկեց նաև կինը ծածկելով փոքրիկ տղային։
13. Քամուց հնձանի դռնակը մեղմ ճռնչում էր հիշեցնելով մի հին երգ։
14. Հասկացրու թշնամուդ, որ ամեն վայրկյան պատրաստ ես պատերազմելու և նա կհրաժարվի զենքի ուժով քեզ ընկճելու մտքից։
15. Հիշենք Չինգիզ Այթմատովի հիշողությունը կորցրած հերոսին։
16. Ես ապրելու ուժ էի ստանում դահլիճների ու հրապարակների հայ երգով ու խոսքով ոգեշնչված բազմությունից։
17. Հովտում երևում էր Գաբրիելի պապի առասպելական շինարարի ձեռքով հիսուն տարի առաջ կառուցած եկեղեցին։
18. Ամենագեղեցիկ իրը առօրեական դառնալով միշտ մի բան կորցնում է իր արժեքից։

Ученые утверждают, что нашли доказательства того, что мужчины стареют быстрее женщин, и к 50 годам мужчины биологически на четыре года старше женщин. Такой “разрыв в возрасте” существует и между мужчинами и женщинами в возрасте 20 лет. Исследователи из Финляндии изучили 2240 близнецов в двух возрастных группах: 21-42 года и 50-76 лет. Используя эпигенетические часы – биохимический тест, применяемый для измерения возраста, ученые сравнили хронологический возраст каждого человека с биологическим возрастом, определяемым эпигенетическими часами.

С помощью часов исследователи обнаружили, что мужчины биологически старше женщин, и эта разница увеличивается с календарным возрастом, даже при учете образа жизни. По словам автора исследования, при сравнении близнецов мужского и женского пола, мужчина был биологически старше своей сестры примерно на один год в 20 лет и на четыре года в 50 лет. “Эти пары росли в одинаковой среде и имеют половину общих генов“, – сказала она. “Разница может объясняться, например, половыми различиями в генетических факторах и благотворным влиянием женского полового гормона эстрогена на здоровье”.,

Գիտնականներն ասում են, որ իրենք ապացույցներ են գտել, որ տղամարդիկ ավելի արագ են ծերանում, քան կանայք, իսկ 50 տարեկանում տղամարդիկ կենսաբանորեն չորս տարով ավելի մեծ են, քան կանայք: Այս «տարիքային տարբերությունը» առկա է նաև 20 տարեկան տղամարդկանց և կանանց միջև: Ֆինլանդիայի գիտնականներն ուսումնասիրել են 2240 երկվորյակների երկու տարիքային խմբերում՝ 21-42 տարեկան և 50-76 տարեկան: Օգտագործելով էպիգենետիկ ժամացույցը՝ կենսաքիմիական թեստը, որն օգտագործվում է տարիքը չափելու համար, գիտնականները յուրաքանչյուր մարդու ժամանակագրական տարիքը համեմատել են էպիգենետիկ ժամացույցով որոշված ​​կենսաբանական տարիքի հետ:

Օգտագործելով ժամացույցներ՝ գիտնականները պարզել են, որ տղամարդիկ կենսաբանորեն ավելի մեծ են, քան կանայք, և այդ տարբերությունն ավելանում է օրացուցային տարիքի հետ՝ նույնիսկ ապրելակերպի վերահսկման դեպքում: Ըստ հետազոտության հեղինակի՝ արու և էգ երկվորյակներին համեմատելիս տղամարդը 20 տարեկանում կենսաբանորեն ավելի մեծ է եղել քրոջից մոտ մեկ տարով, իսկ 50 տարեկանում՝ չորս տարով: «Այս զույգերը մեծացել են նույն միջավայրում և կիսում են իրենց գեների կեսը», – ասաց նա: «Տարբերությունը կարելի է բացատրել, օրինակ, գենետիկական գործոնների սեռային տարբերություններով և կանանց սեռական հորմոնի էստրոգենի օգտակար ազդեցություններով»:

В опубликованном в августе исследовании ученые обнаружили в неглубоких руслах рек штата Юта 88 окаменелых отпечатков ног взрослых и детей, датируемых, вероятно, 12 тыс. лет назад. Это всего лишь вторая группа человеческих следов ледникового периода, обнаруженная в США (первая была найдена в 2021 г.).

Они свидетельствуют о том, что люди заселили эту территорию на 7500 лет раньше, чем считалось ранее, и это может перевернуть наши представления о том, как происходила эволюция человека. “Теперь, когда у нас есть человеческий фактор, история очень ранних людей становится более реальной”, – сказал CNN Дэвид Мэдсен, археолог из Университета Невады-Рено. “Финансирование увеличится, интерес к этому возрастет, восстановление будет более активным”.

Օգոստոսին հրապարակված ուսումնասիրության մեջ գիտնականները Յուտայում ծանծաղ գետերի հուներում հայտնաբերել են մեծահասակների և երեխաների 88 քարացած հետքեր, որոնք հավանաբար թվագրվում են 12000 տարի առաջ: Սա ԱՄՆ-ում հայտնաբերված սառցե դարաշրջանի մարդու հետքերի միայն երկրորդ խումբն է (առաջինը հայտնաբերվել է 2021 թվականին):

Նրանք ենթադրում են, որ մարդիկ զբաղեցրել են այդ տարածքը 7500 տարի ավելի շուտ, քան նախկինում ենթադրվում էր, ինչը կարող է փոխել մեր պատկերացումները, թե ինչպես է տեղի ունեցել մարդկային էվոլյուցիան: «Այժմ, երբ մենք ունենք մարդկային տարրը, շատ վաղ մարդկանց պատմությունն ավելի իրական է դառնում», – CNN-ին ասաց Նևադա-Ռենոյի համալսարանի հնագետ Դեյվիդ Մադսենը: «Ֆինանսավորումը կավելանա, դրա նկատմամբ հետաքրքրությունը կավելանա, վերականգնումն ավելի բուռն կլինի»։

Առաջադրանք.
1. Նկարագրե՛ք Ավատատիրական աստիճանակարգությունը:
Հայաստանում ավատատիրական աստիճանակարգի գլուխ կանգնած էր թագավորը:Հայ հասարակությունը կազմված էր բարձր` ազատների և ստորին` անազատների դասերից: Ազատների դասը կազմում էին ինչպես ազնվականությունը` նախարարները` աշխարհակալ և աշխարհատեր, գավառակալ և գավառատեր իշխանները, այնպես էլ հոգևորականությունը: Ոչ ազնվական կամ անազատների դասին էին պատկանում քաղաքացիները:Պատերազմ հայտարարելու, հաշտություն կնքելու, արտաքին գործերը վարելու գերագույն իրավունքը պատկանում էր թագավորին:
Հազարապետի գլխավորած գործակալությունը երկրի տնտեսական-հարկային վարչությունն էր՝ միավորելով նաև հանրային աշխատանքների կամ պետական պարհակների տնօրինությունը:
2. Ներկայացրե՛ք գործակալությունները և նրանց գործառույթները

Առաջադրանքներ

Ա ․Ընտրե՛ք այն միտքը, որը Ձեր կարծիքով ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարներից է: Հիմնավորե՛ք Ձեր ընտրությունը.

իշխանությունները հոգ էին տանում ժողովրդի մասին,
իշխանությունները լուծել էին աղքատության խնդիրը,
Որովհետև բոլորը հավասար էին ։
այս պետությունը հիմնված էր խաբեության վրա,
իշխանությունը գտել էր երջանիկ լինելու գաղտնիքը:
Բ․ Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում «Փոքրիկ դրախտ»: Ցո՛ւյց տվեք ստեղծագործության գաղափարի կապը em վերնագրի հետ
Վերնագիրը Փոքրիկ դրախտ է ,որովհետև մարդիկ այնտեղ միշտ ուրախ էին բոլորը հավասար էին բոլորը ունեին ոսկե ձկնիկներ ։