Թեստ 2

11. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի՛ր (ի՞նչ են ցույց տալիս, ի՞նչ հարցհրի են պատասխա­նում) ու գրիր:

Ա. Տղա, թանաք, խրճիթ, արգելք, աղջիկ, բաժակ, բանալի, տատիկ, ուսուցիչ, թռչուն, հեղեղ, մարդիկ, կանայք, դերձակ:
Այստեղ բառը գոյական է, և պատասխանում է ինչ,ով հարցերին

Բ. Հնձում են, խաղում էինք, լուսավորում ես, կտցահարեց, վազում էիք, թակում եմ, հեղեղ է, խռնվում են, շփոթեցի, բացել եք:
Բայ և պատասխանում են բայական հարցերին ՝ ի՞նչ են անում, ի՞նչ ես անում,ինչ անեն ,ինչ լինեն և այլն

12. Ինչպիսի՛ հարցին պատասխանող ընդգծված բառերը տեքստից հանի՛ր: Համեմատիր, տրվա՞ծ, թե՞ ստացված տեքստում է վերաբերմունք արտահայտված:

Ասում են, Թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է, վայ­րենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին խղճո՞ւմ է: Գիտակ մարդիկ ասում են, որ կերածը մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է աոաջանում: Այդ սուտ, կեղծավոր լացը նկատի ունեն, երբ մեկի մասին ասում են, թե՝ «կոկորդիլոսի արցունք է թափում»:

դաժան-որակական ,խեղճ-որակական ,վայ­րենի-որակական ,թշվառ-որակական ,Գիտակ-որակական ,կեղծավոր-որակական , արցունքանման- վերաբերական, սուտ-վերաբերական, կեղծավոր-որակական:

13. Շարունակի՛ր (հարցերին պատասխանելով՛ գրավոր պատմի՛ր):

Մի օր ճամփա ընկանք ու գնացինք աշխարհ տեսնելու: Գնացինք, գնացինք, շատ թե քիչ, մեր իմացած ու չիմացած երկրներն անցանք, սարերն անցանք, ծովերն անցանք, անապատն անցանք, մեկ էլ դեմներս մի գունավոր քաղաք փռվեց: Որ մտանք, զարմանքից բերաններս բաց մնաց: Քաղա՛ք, դու քաղա՛ք, ոչ մի բան միագույն չէր:

Տներն ինչի՞ց էին կառուցված-փայտերից:
Ծառերը, թփերն ու ծաղիկներն ինչպիսին էին-շատ լավն են:
Կենդանիներն ինչպիսի՞ն էին- վայրի: Ինչպիսի՞ քաղաք էր- մարդաբնակ: Ինչի՞ց էր քաղաքն այդպիսին դարձել- քամուց: Մարդիկ ի՞նչ տեսք ունեին-ուրախ, Ինչպիսի՞ն էին- տարատեսակ, Ինչո՞վ էին զբաղվում–գործերով: Ձեզ ինչպե՚՞ս ընդունեցին-ջերմ: Ի՞նչ արեցիք այդտեղ–զբոսնեցինք:

14. Նախադասություններում գործողություն կատարողի անունը չկա, գտի՛ր՝ մե՞կն է, թե՞ մեկից ավելի (եզակի՞ է, թե՞ հոգնակի):

Զարմացա-եզակի: Տեսանք-հոգնակի: Փնտրում ես-եզակի: Վազում եք-հոգնակի: Կտա-եզակի: Կհասնեն-հոգնակի:

15. Տրված բառերը երեք խմբի բաժանի՛ր և այդ խմբերի տարբերությունը բացատրի՛ր:

գոյական-Ծաղիկ,ժամացույց,ջուր,սար,մարդ,երեխա,օձ,ինքնաթիռ,առվակ, գարուն,թիթեռ,պահակ,նավակ,հատիկ,նավաստի

ածական-ջինջ,,բուրավետ,մեծ,ջրոտ,ուրախ,ծաղ­վավետ,հրաշալի,մաքուր,,ճկուն, սև,պայծառ,սպիտակ,գաղտնի,ոսկեզօծ,երկաթյա

բայ-վազել,թրթռալ,թիավարել,ջրել,գնալ,լողալ,վազվզել,սողալ,իջնել,բացվել,չխկչխկալ,գոռգոռալ,բարձրանալ,պահել,ոսկեզօծել

Ծաղիկ, ջինջ, վազել, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջուր, ջրոտ, ուրախ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, ծաղ­կավետ, հրաշալի, երեխա, լողալ, վազվզել, մաքուր, նավաստի, օձ, ճկուն, սողալ, իջնել, բացվել, չխկչխկալ, սև, ինքնաթիռ, առվակ, պայծառ, գոռգոռալ, գարուն, բարձրանալ, սպիտակ, թիթեռ, պահակ, նավակ, գաղտնի, պահել, հատիկ, ոսկեզօծ, ոսկեզօծել, երկաթյա:

16. Հականիշները (հակառակ իմաստ ունեցող բառերը) գտի՛ր և զույգ-զույգ գրի՛ր:

Միշտ-երբեք, անարատ-արատավոր, ոչնչացնել-ստեղծել,, բացահայտ-գաղտնի, թույլ-ամուր, վերջին-առաջին, համաձայնել-մերժել, հանգստանալ-աշխատել, գտնել-կորցնել,, հավաքել-վատնել, աջ-ձախ, արթուն-քնած,

17. Բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրիր:

գոռոզ – գոռոզանալ
ուղիղ – ուղղել
խոնարհ – խոնարհել
կանաչ – կանաչել

18. Գրի՛ր՝ յուրաքանչյուր նախադասության մեջ գործողություն կատարողն ո՞վ է, (ովքե՞ր են) և ընդգծի՛ր այն բառը, որը հուշեց:

Օրինակ՝ Վերջերս այնտեղ հյուր հաճախ եք գնում: – Դուք:

Երկու հարյուր կիլոմետր կտրել, եկել եմ, որ մի բան հարցնեմ: ես
Ծաղկած ճյուղը քո այգու եղրևանուց ես կտրել: դու
Շան վզին փոքրիկ ռադիոընդունիչ էր ամրացրել: նա
Անձավում ճանճի մեծության թռչուններ տեսանք:մենք
Հետաքրքիր բան եք մտածել:դուք
Մեզ ամեն տարի այցելում են:նրանք

19. Բառակապակցությունների իմաստները մեկական բառով արտահայտի՛ր:

Օրինակ՝ բարձր հասակ ունեցող – բարձրահասակ

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ, խիղճ չունեցող-անխիղճ, բարձր ձայնով-բարձրաձայն, միշտ ժպտուն-ժպտերես, գանձը պահելու տեղ-գանձարան, կապույտ աչքերով-կապուտաչյա, արքայի որդի-արքայազն, հույների երկիր-Հունաստան, փոքր էշ-իշուկ, ծաղիկներով զարդարված-ծաղկազարդ:

20. Հարցում արտահայտող բառը տրված բառերով կամ նրանցով կազմված բառակապակցություններո՛վ փոխարինիր:

Գիրքը որտե՞ղ է:
Պայուսակում, գրադարակում, պահարանում, սեղան,ի վրա ձեռքում:
Ի՞նչ հարցին պատասխանող բառերը ո՞ր մասնիկների (վերջավորությունների) և բառերի օգնությամբ դարձրիր որտե՞ղ հարցին պատասխանող:

Գործնական աշխատանք 2. <<Նյութերի  հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական,ֆիզիոլոգիական>>


Որն է կոչվում նյութի հատկություն:
Նյութի հատկություն է կոչվում այն հատկանիշները կամ բնութագրիչները, որոնցով նյութերը նման են իրար կամ տարբերվում են։
Զանգված, էներգիա, տարածություն, ժամանակ, շարժում:

Քանի տեսակ հատկություններ ունեն նյութերը?
Ֆիզիկական,Քիմական,Ֆիզիոլոգիական

Որն է կոչվում նյութի Ֆիզիկական նյութի հատկություն? սահմանել գրել օրինակներ
Նյութի ֆիզիկական հատկությունները դիտարկում են կամ չափում փթ–56+ծտջառանց նոր նյութ ստանալու։
Զանգված, ծավալ, խտություն, ջերմաստիճան, ջերմահաղորդություն, էլեկտրական հաղորդունակություն, մագնիսական թափանցելիություն, լույսի հաղորդունակություն։

Որն է կոչվում նյութի քիմիական նյութի հատկություն,սահմանել գրել օրինակները:
Նյութի քիմիական հատկությունը այն նյութերի հետ փոխազդելու ընդունակություն է:
Ռեակտիվություն, դյուրավառություն, թունավորություն, թթվայնություն, ալկալայնություն:

Որն է կոչվում նյութի Ֆիզիոլոգյական նյութի հատկություն,սահմանել գրել օրինակներ
Նյութի ֆիզիոլոգիական հատկությունը նյութի հատկությունն է, որն արտահայտվում է կենդանի օրգանիզմների հետ փոխազդեցության ժամանակ։
Համ, հոտ, գույն, դյուրավառություն, թունավորություն, սննդային արժեք:


Առաջադրանք 1. Նյութերը  դասակարգել, անվանել, գրել բանաձևերը, նկարագրել  ֆիզիկական  հատկությունները՝ գույնը, ագրեգատային  վիճակը(պինդ, հեղուկ, գազային), եռման,հալման ջերմաստիճանները, ջերմա-էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը ջրում  և այլն:

Առաջադրանք 2. Ընտրեք կենցաղում կամ շրջապատում  10 նյութ, գրեք  դրանց բանաձևերը և կատարեք հետևյալ հաշվարկները`

  • Ինչպիսի՞ տարրերից  են  կազմված  նյութը,  ատոմների  քանակը
  • Հաշվեք հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածները՝Mr
  • Որոշեք  տարրերի  զանգվածային  բաժինները՝w, զանգվածային հարաբերությունները  և  տարրերի  մոլային  բաժինները բարդ  նյութերում:

Թեստ

Առաջադրանքների շտեմարան սկսնակների համար

1. Այս տարվա ամենահետաքրքիր դեպքը գրավոր պատմիր ու պատմությունդ վերնագրի՛ր (եթե չգիտես հետաքրքիր մի դեպք, ամառվա մի օ՛րը նկարագրիր):

2. Մի բառով գրի՛ր:

ա) Ո՞վ է այն մարդը, որը կենդանիներին հետապնդելով և որսալով է զբաղվում:

Որսորդ

բ) Ի՞նչն է այն առարկան, որ ստանում են մեծ՝ երկար ու լայն կտորից: Վերից վար կախվելով՝ ծածկում, փակում է որևէ բան: Դա նաև բեմն է բաժանում հանդիսասրահից:

Վարագույր

գ) Ի՞նչն է այն փոքրիկ միջատը, որ երկու թև ունի բարալիկ կնճիթ, որով սնվում է: Իսկ սնվում է արյունով:

Մոծակ

դ) Ո՞վ է այն արհեստավորը, որն զբաղվում է երեսը սափրելու, մազերը խուզելու, կտրելու, հարդարելու գործով:


Վարսավիր

ե) Ի՞նչն է այն պղնձյա առարկան, որի մեջ մետաղյա լեզվակ է կախված: Բարակ կամ հաստ պարանով լեզվակը պատերին են խփում՝ հնչեցնելու համար:

Զանգակ

3. Տրված բառերն այբբենական կարգով դասավորի՛ր:

Եղինջ, շյուղ, պատշգամբ, դարպաս, թակարդ, կաթսա, սրճեփ:

Դարպաս
Եղինջ
Թակարդ
Կաթսա
Շյուղ
Պատշգամբ
Սրճեփ

4. Բառերի իմաստների տարբերությունը բացատրի՛ր:

պար — պարել Պարը գործողության անունն է, իսկ պարելը գործողությունը։
երգ — երգել Երգը գործողության անունն է, իսկ երգելը գործողությունը։
կանչ — կանչել Կանչը գործողության անունն է, իսկ կանչելը գործողությունը։
հարց — հարցնել Հարցը գործողության անունն է, իսկ հարցնելը գործողությունը։

5. Տրված բառերը գործածելով՝ պատմությո՛ւն հորինիր:

Թանկ, թմբուկ, հերթ, հիշել, բերդ, գիրք, թիթեռ, թմրած, ընծա, կեռաս:

6. Ընդգծված բառերն ի՞նչ հարցի են պատասխանում և ի՞նչ են ցույց տալիս:

Ծանր առարկա-ինչպիսի,ածական, կանաչ արտ-ինչպիսի,ածական, բարձր տանիք-ինչպիսի,ածական, գունավոր նկար-ինչպիսի,ածական, բարակ ժապավեն-ինչպիսի,ածական, նեղ ճանապարհ-ինչպիսի,ածական, պղտոր գետ-ինչպիսի,ածական:

7. Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գրիր և տեքտը վերականգնի՛ր:

Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա: Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ: Որոշ մարդիկ էլ այդպիսին են:

Քաղցած աղվեսը կախ ընկած ողկույզներով խաղողի վազ տեսավ:Նա ցանկացավ դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ:Հեռանալիս ինքն իրեն ասաց. «Ոչի՜նչ, դեռ խակ է»: Ուժ ու կարողություն չունենալու պատճառով հաջողության չեն հասնում, մեղքը գցում են պայմանների վրա:

8. Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ի՞նչպիսի հարցին պատասխանող մի քանի բառ ավելացրու (աշխատիր չկրկնել):

Օրինակ՝ քարե, րարձր, երկհարկանի, բնակելի, գեղեցիկ տուն:

Քույր-գեղեցիկ, եղբայր-ուժեղ, մայր-ուշադիր, հայր-պատմագետ, տատիկ-հետաքրքրասեր, պապիկ-խելացի:

9. Գրավոր պատմիր՝ տրված բառն ի՞նչ է նշանա­կում:

Գիրք-ուսում ստանալու միջոց, դիմակ-դեմքը փակող իր, դերասան-դերը կատարող մարդ, ընկույզ-սկյուռիկի պահածում, ժպիտ-ուրախության էմոցիա, երեխա-մեծացող օրգանիզմ:

10. Հարցում արտահայտող բառերի փոխարեն համապատասխան բառեր կամ բառակապակցություններ գրելով նախադասություննե՛ր ստացիր:

Ո՞վ ի՞նչ արեց:նա վազեց
Ի՞նչը ի՞նչ եղավ:ընկավ
Ովքե՞ր ի՞նչ են անում:հաց են ուտում
Ինչե՞րը ի՞նչ են լինում: ճանփորդում են

Համանուն,Հարանուն

1.Համանուն են այն բառերը, որոնք ձևով նույնն են, իմաստներով՝ տարբեր, օրինակ՝ տոն (ձայնաստիճան)- տոն (տոնախմբություն), հանդերձ (հագուստ)-

հանդերձ (միասին), մարտ (կռիվ)-մարտ ( ամիս)։

2.Հարանուն են այն բառերը, որոնք ձևով նման են, սակայն իմաստով տարբեր
են։ Օրինակ՝ հրավեր-հրավերք, ցուցում-ցուցմունք, զգացում-զգացմունք,
այգաբաց-այգեբաց։

Գործնական աշխատանք

1.Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները

1. Նա երկու օր ավել աշխատեց։
2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։

Ցախավել և ավել։
3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։
4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։

Յուղում պատրաստել և յուղել։


5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով
6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։

Կարել ասեղով և կարող են կատարել։
7. Քիմիական նյութերի ազդեցությամբ սկսվեց խմորում։
8. Թխվածքի խմորում չամիչներ կային։

Սովորական հացի խմոր և ռեակցիա։
9. Ֆուտբոլիստը գեղեցիկ գոլ խփեց։
10. Բաժակի մեջ գոլ ջուր կար։

Գոլ ջուր և գնդակով գոլ։

Այս բառերը տարբերվում են իրարից իմաստով։

2. Մեկնաբանե՛լ, թե ինչ իմաստներով կարող են ընկալվել
տրված բառակապակցություններն ու նախադասությունները։

1. բարձր հարկ

Շենքի ու բանկային հարկ։


2. ավել գնել

ցախավել գնել և ավելի շատ գնել։


3. ոչխարի հոտ

Ոչխարի խումբ և հոտ։


4. մետաքսի կտոր

Մի կտոր և կտորի տեսակ։


5. Նա ջրում է։

Նա ջրի մեջ է և նա ջրում է ուրիշին։


6. Նա գնում է։

Նա քայլում է և գնում։


7. Խավարում է։

Մթնել և խավարել։

3. Տրված համանուններով կազմել նախադասություններ։

1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)

Կաթի երեսին սեր կա։

Նրանք միմյանց հանդեպ եր են զգում։


2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)

Նավից կետ տեսա։

Տետրիս մեջ կետ նշեցի։


3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)

Քույրս սիրում է քանոն նվագել։

Երկրաչափության համար քանոն է անհրաժեշտ։


4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)

Մեքենայի դողը ծակվեց։

Ցրտից սկսեցի դողալ։


5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)

Այս երգի տոնը չափազանց բարձր է։

Հաջորդ շաբաթ տոն է լինելու։

4.Արտագրե՛լ՝ փակագծերում տրված հարանուններից ընտրելով
նախադասությանը համապատասխանողը։

1. Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ հրատարակությունը։
2. Այդ հրատարակչությունը լույս է ընծայել գրքի վերջին հատորը։
3. Նա այդ գործում մեծ երախտիք ունի։
4. Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների տեղիք տվեց։
5. Ամենուրեք փթթում էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները։

6. Բակում խաղացող երեխան հովարով գլխարկ էր դրել։
7. Զարմացած երեխան թոթվեց ուսերը։
8. Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու հրավեր էին ստացել։
9. Ջրատար խողովակի փականը նորոգեցին։
10. Վարպետը պատրաստականությամբ օգնեց մեզ։

1. Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ հրատարակությունը։
2. Այդ հրատարակչությունը լույս է ընծայել գրքի վերջին հատորը։
3. Նա այդ գործում մեծ երախտիք ունի։
4. Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների տեղիք տվեց։
5. Ամենուրեք փթթում էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները։

6. Բակում խաղացող երեխան հովարով գլխարկ էր դրել։
7. Զարմացած երեխան թոթվեց ուսերը։
8. Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու հրավեր էին ստացել։
9. Ջրատար խողովակի փականը նորոգեցին։
10. Վարպետը պատրաստականությամբ օգնեց մեզ։

5.Գտնե՛լ և դո՛ւրս գրել հարանուն բառերն ու բառաձևերը.
ո՞ր բառերն են (բառաձևերը) քերականական փոփոխության հետևանքով
հարանուն դարձել այլ բառի։

Տաք ճառագայթ է, մրսած փաթիլ
Մրսած փաթիլը դառնում է կաթիլ….
Եվ պիտի ելնի ծիլը հողից,
Եվ արտը կախվի լեռան կողից։
Եվ ծիլը պիտի դառնա ցողուն,
Ցողունը պիտի հասկահանի
Սվսվոցներով հասկանալի։
Եվ հասկը ուռած կոպերի տակ
Ամփոփի պիտի արևներ խակ….
Եզը գութանի գութն ու գրգիռն էր,
Ոգու կորովն ու արյան թրթիռն էր,
Ուղեծիր հանող նրա հրթիռն էր…
Ճակատագիրն էր։
Եզան կերածը դարման ու սեզ էր,
Ինքը բարության քայլող մի դեզ էր,
Համառ էր, բայց և խոնարհ ու հեզ էր….
Հայրենի հեռավոր ձորում
Քարերից երկինք է ծորում։

Հայրենի հեռավոր դռան
Ծաղկել են ծառերը նռան։
Թափառող թախիծն եմ հողիդ,
Հայրենի հեռավոր հովիտ։
(Համո Սահյան)

Կենսաբ

Կենդանի օրգանիզմի բաղադրությունը.

Կենդանի օրգանիզմները պարունակում են տարբեր քիմիակն նյութեր։ Կենդանի օրգանիզմներում շատ են թթվածինը, ածխածինը, ազոտը և ջրածինը։ Այս նյութերը կազմում են կենդանի օրգանիզմի 98%-ը։ Դրանց անվանում են մակրոտարրեր։ Կան նաև ծծմբի, ֆոսֆորի, քլորի, կալիումի, մագնեզիումի, նատրիումի, ակլցիումի և երկաթի տարրեր։ Սրանք էլ միասին կազմում են 1,9%։ Ցինկը, պղինձը, յոդը, ֆտորը այս տարրերը շատ ավելի քիչ են (0,1%)։

Օրգանական և անօրգանական նյութեր.

Նյութերը լինում են օրգանական և անօրգանական։ Օրգանական են կոչվում այն նյութերը, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածին: Օրգանական են՝ բուսական յուղը, կենդանական ճարպերը, շաքարը և այլն։ Մյուս բոլոր նյութերը, որոնք չունեն օրգանական ծա­գում, անօրգանական են: Օրինակ՝ օդը, ջուրը, քարը, ավազը, կավը, կերակրի աղը, ոսկին, երկաթը և այլն։

Հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ.

Ջրում լավ լուծվող նյութերը կոչվում են հիդրոֆիլ (հուներեն «հիդրոս» ջուր, «ֆիլեո» սիրել)։ Հիդրոֆիլներ են շատ անօրգանական նյութեր՝ աղերը, թթուները, հիմքերը, իսկ օրգանական նյութերից՝ ածխաջրերը կամ սպիտակուցները։ Այն նյութերը, որոնք ջրում վատ են լուծվում կամ ընդհանրապես չեն լուծվում կոչվում են հիդրոֆոբներ (հուներեն «ֆոբոս» վախ)։ Դրանցից են, օրինակ՝ ճարպերը, թաղանթանյութը։

ԴՆԹ

ԴՆԹ-ն մոլեկուլ է, որը կրում է երկրագնդի բոլոր կենդանի էակների ժառանգական ինֆորմացիան: ԴՆԹ-ն հայտնաբերվել է 1869 թվականին Ֆրիդրիխ Միշերի կողմից։ Սկզբում նա այն անվանել է նուկլեին, բայց հետագայում, երբ բացահայտում է այդ նյութի թթվային հատկությունները, վերանվանում է՝ նուկլեինաթթու։ ԴՆԹ-ի պոլիմերը օժտված է բավականին բարդ կառույցով։ Նույն շղթայում նուկլեոտիդները միմյանց միացած են կովալենտ կապերի միջոցով՝ առաջացնելով պոլինուկլեոտիդային շղթաներ։ Գրեթե բոլոր դեպքերում 2 պոլինուկլեոտիդային շղթաները միմյանց միանում են ջրածնական կապերով՝ առաջացնելով կրկնակի պարույր. բացառություն են կազմում որոշ վիրուսներ, որոնց ԴՆԹ-ն միաշղթա է։

Տխեմալի

Բաղադրիչներ

  • սալոր – 1 կգ․
  • սխտոր – 2-3 պճեղ
  • սամիթ – 0,5 կապ
  • մաղադանոս – 0,5 կապ
  • խմելի֊սունելի – 1 թ․գ․
  • կարմիր պղպեղ – 1 հատ կծու
  • աղը ՝ ըստ ճաշակի

Պատրաստման եղանակը

Սալորը լվանալ և մեղմ կրակով խաշել , անցկացնել մաղով , լցնել մեկ այլ կաթսայի մեջ ավելացնել մանր կոտրատած սխտորը մաղադանոսը ,սամիթը ,աղը , շաքարավազը , մանր կտրատած պղպեղը և եփել մինչև պնդանալը ։

Առողջ ափսե

Առողջ ափսեն իրենից ներկայացնում է 50% պետք է կազմի բանջարեղեն, միրգ, հատապտուղ:
25%-ը հարկավոր է լրացնել սպիտակուցային մթերքով `պանիր, ծովամթերք, կաթնաշոռը, մսամթերք բացի խոզից։ Նաև շատ օգտակար է գառան միսը։
25%-ը այլուրից պատրաստված սնունդ։
Նաև ավելի օգտակար է օգտագործել ոչ թե սպիտակ այլուր այլ ոչ ամբողջական մշակում անցած:

Ածական․ թեստ

Մեր աչքի առջև էին հինավուրց ճարտարապետական կոթողները, վերասլաց գմբեթներով տաճարները։ Որքան իմաստուն մտքեր են բողբոջել ու ծաղկել նրանց կամարների տակ , որքան մագաղաթներ են զարդարվել մեսրոպյան մարգարիտներով ու անկրկնելի գույնզգույն մանրանկարներով։ Այո՛, դա հին ու իմաստուն երկիր էր աղքատ, սակայն վեհ մի երկիր , որտեղ գեղջուկի անխոնջ տքնությամբ անջրդի հողերն առատ բերք էին պարգևում ու կյանք տալիս իմաստությանը։
Եվ այդ ամենը հիմա անուրջ է, որ հօդս է ցնդել ամպի քուլայի պես։ Այդ երկրից մենք հայերս թողել էինք ու հեռացել անզոր մղկտալով։ Սուգ ու արտասուք եղավ։ Հեծկլտոցը, աղեխարշ ճիչերը սիրտ էին կեղեքում, կոկորդ խեղդում ,անակնկալ խորշակը մոլեգին իջել էր հինավուրց երկրի վրա։ Անօրեն բռնակալն իր սուրը կախկախեց դեպի խոնարհ գեղջուկի խեղճ հյուղը և միլիոնավոր ամբասիր սրտեր խողխողեց։ Անթիվ երազներ իսպառ վերացան և անհամար հույսեր նվիրական եթերային ի դերև ելան։ Հատուկենտ մարդիկ փրկվեցին այդ անօրեն հաշվեհարդարից։

  1. Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր՝ որքան կարող ես։
  2. Գտիր տեքստում հնչյունափոխված բառերը։
    մտքեր,նվիրական , հաշվեհարդարից,բռնակալն, սրտեր
  3. Գտիր երկուական պարզ, ածանցավոր, բարդածանցավոր և բարդ բառեր։
    հին, բերք,
    իմաստուն, անջրդի
    ճարտարապետական, անակնկալ
    մանրանկար, հաշվեհարդար
  4. Տեքստից գտիր կառույց, երփներանգ, երազ, ջանք, գյուղացի, անսպասելի բառերի հոմանիշները։
    կառույց – կոթող
    երփներանգ – գույնզգույն
    երազ – անուրջ
    ջանք – տքնություն
    գյուղացի – գեղջուկ
    անսպասելի– անակնկալ
  5. Գտիր ածականները, որոշիր տեսակները։
    հինավուրց-որակական
    վերասլաց- հարաբերական
    իմաստուն – որկական
    գույնզգույն-որկական
    հին-որկական
    խեղճ-որկական
    անկրկնելի -որակական
    իսպառ -որակական
    գեղջուկ-որակական
    նվիրական -որակական
    ամբասիր -որակական
    անհամար -որակական
    անզոր -որակական
    առատ -որակական
    սուք-որակաան
  6. Գտիր անդեմ բայերը, որոշիր՝ որ դերբայներն են։
    վերացան – հարակատար