Ա	Բ	Գ	Դ	Ե	Զ	Է	Ը	Թ
1	2	3	4	5	6	7	8	9
Ժ	Ի	Լ	Խ	Ծ	Կ	Հ	Ձ	Ղ
10	20	30	40	50	60	70	80	90
Ճ	Մ	Յ	Ն	Շ	Ո	Չ	Պ	Ջ
100	200	300	400	500	600	700	800	900
Ռ	Ս	Վ	Տ	Ր	Ց	Ւ	Փ	Ք
1000	2000	3000	4000	5000	6000	7000	8000	9000

 

1. Գտիր ամենափոքր եռանիշ թվի կրկնակին: 200=Մ
2. Ամեն օր Վազգենը խանութից գնում էր չամիչ: Առաջին  օրը նա  գնեց 500 գր չամիչ, երկրորդ օրը՝  70 գր, երրորդ օրը՝ 130 գր,չորրորդ օրը՝ երկրորդ օրվա կրկնակին և հինգերորդ օրը՝ 160 գր: Քանի կիլոգրամ չամիչ գնեց: 1=Ա
3. 20*55+(89+3011)+20*40=5000=Ր
4. Օրական խանութում ստանում են 250 լ կաթ: 16 օրում քանի՞ լիտր կաթ են ստացել: 4000 =Տ
5. Գուրգենը 8 տարի առաջ 7 տարեկան էր, իսկ նրա ընկերը 5 տարով ավելի :Հիմա քանի՞ տաեկան է նրա ընկերը: 20=ի
6. 2 և 3 -ի արտադրյալի հարյուրապատիկը: 600 =Ո
7. Ինձ պետք է երկու կգ ընկույզ: Մեկ կգ արժե 3500 դր: Ի՞նչքան գումար է պետք 2 կգ գնելու համար: 7000= Ւ
8. 99/9+20-22=9=Թ

V
Ու ղըրկեց Շահը իր թովիչ երգչին,
Գընա տե՛ս, ասավ, Թըմկա տիրուհուն,
Երգի՛ իմ սերը նըրա առաջին,
Պատմի՛ իմ փառքը ու գանձը անհուն։
Խոստացի նըրան իմ ոսկի գահը,
Խոստացի նըրան ամե՜ն, ամեն բան,
Ինչ կարող է խոստանալ Շահը,
Երկրակալ Շահը իր սիրած կընկան։

―――――――――――
Ուր ահեղ կըռվով չի մտնիլ արքան,
Ղոնաղ է աշուղն իրեն սազի հետ.
Եվ ահա մի օր ծեր, թափառական
Մի աղքատ աշուղ մըտավ Թըմկաբերդ։

VI
Գոռում են, դողում Թըմկա ձորերը,
Կանգնած է Թաթուլ Շահի հանդիման.
Զարկում են, զարկվում դուշման զորքերը,
Արյունը հոսում էն Քըռի նըման։

Զարկում են, զարկվում դուշման զորքերը,
Արյունը հոսում էն Քըռի նըման.
Երգում է աշուղն իր Շահի սերը,
Անհուն գանձերը ու փառքն անսահման…

Լըսում է մատաղ Թըմկա տիրուհին․
Եվ վըրդովում են իր միտքը թաքուն
Դավաճան գործի ամոթը խորին
Եվ արքայական փառքն ու մեծություն…

Լըսո՞ւմ ես դու, սիրուն տիկին,
Ա՛յ նազանի աննըման.
Նայի Շահի՜ն, իրեն զորքի՜ն,
Աշխարհքի տերն անսահման…

Մեզ պես տըկար մարդ է նա էլ՝
Սիրուններին միշտ գերի.
Քու ճակատին թագ է վայել․
Լինիս շքե՜ղ թագուհի…

Լըսում է չքնաղ Թըմկա տիրուհին
Գիշեր ու ցերեկ, նորից ու նորից…
Ու դարձավ նա լո՜ւռ, դալո՜ւկ, մըտախո՜հ,
Ու քունը փախավ սիրուն աչքերից…

VII
Դարձավ իր կըռվից իշխան Թաթուլը,
Դարձավ հաղթական իրեն զորքի հետ,
Սըրբեց, պատյանը դըրավ կեռ թուրը,
Ցնծության ձայնից դողաց Թըմկաբերդ։

Խընջույք է սարքել Թըմկա տիրուհին,
Ցերեկ է արել խավար գիշերը.
Հեղեղի նըման հոսում է գինին,
Ու քեֆ է անում Ջավախքի տերը։

Պըտույտ է գալի չըքնաղ տիրուհին,
Անցնում է, հըսկում սեղաններն ամեն,
Հորդորում, խընդրում, որ ուրախ լինին,
Որ լիքն ու առատ բաժակներ քամեն։

— Հապա լըցրե՜ք, իմ քաջ հյուրեր,
Բաժակներըդ լիուլի,
Խըմենք— Աստված կըտրուկ անի
Թուրը իմ քաջ Թաթուլի։

— Է՜յ, տեր աստված կըտրուկ անի
Թուրը մեր քաջ իշխանի,
Նըրա շուքը միշտ հանապազ
Մեր գըլխիցը անպակաս։

Ու թընդում է Թըմուկ բերդը
Էն աղմուկից խընդության,
Որոտում են տաղն ու երգը
Գոռ ձայներով հաղթական։

— Էն մըթին ամպից արծի՞վն է իջնում,
Սարի արծիվը շեշտակի թափով։
— Էն Թըմկա բերդից Թաթուլն է իջնում,
Թըշնամու հոգին լըցնում սարսափով։

— Էն Թըմկա ձորում սև ա՞մպն է գոռում,
Էն շա՞նթն է ճայթում էնպես ահարկու։
— Էն Թըմկա ձորում Թաթուլն է կըռվում,
Էն թուրն է շաչում էնպես ահարկու։

Ի՜նչ սարի արծիվ կըհասնի քաջին,
Ի՜նչ Շահ կըկանգնի նըրա առաջին։
Ու չի դադարում երգի հետ վարար
Կախեթի գինին խելագար հոսել․
Խըմում են տիկնոջ թանկ կյանքի համար,
Որ էն ժայռերին ծաղիկ է բուսել։
Խըմում են կըռվող քաջերի փառքին,
Որ կըռվի դաշտում կյանք չեն խընայում,
Եվ ընկածների սուրբ հիշատակին,
Որ երկընքից են այժմ իրենց նայում…

Պըտույտ է գալի ծաղիկ տիրուհին,
Անցնում է, հըսկում սեղաններն ամեն,
Հորդորում, խընդրում, որ ուրախ լինին,
Որ լիքն ու առատ բաժակներ քամեն։

— Օ՜ֆ, տիրուհի, աստված վկա,
Էլ չենք կարող մենք խըմել.
Էլ ուժ չըկա, էլ տեղ չըկա,
Շատ ենք խըմել ու հոգնել…

Ու հանգչում է Թըմուկ բերդը
Պապանձվում է ու մարում,
Հարբած, հոգնած տերն ու զորքը
Մըրափում են խավարում։

Առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ էր թափառական աշուղը գնացել Թմկա տիրուհու մոտ:
   Որ գովաբանի Շահին ,պատմի նրա հարստության ու գահի մասին: Աշուղը իր երգերի միջոցով դա ավելի լավ կարող էր անել ,քան Շահը եթե խոսեր տիրուհու հետ:
2. Կապույտով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծեք:
   Երկրակալ-երկիր+ա+կալ
   մըտախոհ-միտք+ա+խոհ
   ահարկու-ահ+արկու
3. Նարնջագույն բառերի բացատրությունը բառարանի միջոցով գտեք, սովորեք:
   թովիչ – գրավիչ
   Ղոնաղ- հյուր
   սազի -երաժշտական գործիք
   մատաղ -զոհաբերություն
   վըրդովում- դժգոհություն
   տըկար – թույլ
   դալուկ-գունատ
   Հորդորում-համոզել
   հանապազ-շարունակ
   Գոռ -ահավոր
   Մըրափում – խորը քնած
4. Ըստ ձեզ ինչո՞ւ է տիրուհին հարբացնում զորքին:   Որ զորքը թուլանա ու քնի:Իսկ երբ քնեն նա կբացի ամրոցի դռները թշնամու առաջ ու նրանք հեշտությամբ կգրավեն ամրոցը:

 

Գործանակն աշխատանք 2 ՝

Սիրելի սովորողներ պարզեք ձեր խոհանոցի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

մակերես -1,913 x3.336 = 6,382 մ ծավալն -14,397

Դա պարզելու համար նախ կատարեք հետևյալ գործողությունները ՝

• Չափերիզի (մետրի) միջոցով չափեք ձեր խոհանոցի երկարությունը, լայնությունը և բարձրությունը։ բարձրություն -2.256, լայնություն -1.913, երկարություն 3.336
•  Կատարեք համապատասխան հաշվարկները։

 

Բարեկենդան նշանակում է բարի կենդանություն: Այն ուրախության ու զվարճանքի օր է, հիշեցնում է Ադամի և Եվայի դրախտային կյանքը, երբ նրանք ապրում էին վայելքի ու անհոգության մեջ:
Նախկինում դրանք հեթանոսական տոնախմբությունների օրեր էին, կատարվում էին փետրվարին կամ մարտի սկզբին: Տոնը հավանաբար կապ ուներ գարնան սկսվելու հետ: Եվ պատահական չէին զվարճությունները, որոնք արթնացող բնությանն ուրախ դիմավորելու, մարդկանց վերակենդանացնելու խորհուրդ ունեին: Մարդիկ մաղթում էին միմյանց բարի կենդանություն: Հետագայում քրիստոնեությունը հարմարեցրեց իրեն և դարձրեց Մեծ Պահքի նախորդող շաբաթվա տոն, որը նշվում էր կերուխումով, մասսայական խաղերով, մրցումներով, թատերախաղերով, պարերով և այլն: Այն տևում էր երկու շաբաթ՝ անմիջականորեն հաջորդելով Ս. Սարգսի տոնինն և ավարտվելով Մեծ Պասով: Մեծ Պահքին նախորդող կիրակին Բուն Բարեկենդանի օրն էր: Պահքի կարևոր լինելը մարդկանց ցույց է տվել Քրիստոս: Նա անապատում 40 օր է անցկացրել: Մարդիկ Հիսուս Քրիստոսի օրինակով են պահում Մեծ Պահքը: Մեծ Պահքի 40 օրերին գումարվել են նաև Զատիկին նախորդող 9 օրերը, և այն տևում է 49 օր: Մեծ Պահքն ավարտվում է Զատիկի` Հիսուս Քրիստոսի Հարության տոնով:

 

1. Մայրիկը պատրաստեց կարկանդակներ՝ 20-ը ջեմի միջուկով, 15-ը՝ մսով, 10-ը կաթնաշոռով։ Ամենաքիչը ի՞նչ քանակով կարկանդակներ է հարկավոր վերցնել, որպեսզի նրանցում անպայման լինեն 3-ից ոչ պակաս կարկանդակ՝ տարբեր միջուկներով։ (Կարկանդակը կիսել չի կարելի)։   36
2. Հետևյալ ոչ ճիշտ անհավասարություններից յուրաքանչյուրում տեղափոխել մեկ ձողիկ այնպես, որ ստացվեն ճշմարիտ հավասարություններ․
XII=VII-VI
VI-IV=IX
VII+III=V

XII=VI +VI
V+IV=IX
VIII-III=V
3. Վերականգնել
Գ։Ա=Ղ‧Տ=Ն+Ա=Գ=Ի+Ր-Ը   6:1=3*2=5+1=6=7+8-9
4. Աշոտը գնեց 5 խնձոր։ Դրանք բոլորը՝ առանց առաջինի, կշռում են 798գ, առանց երկրորդի՝ 794 գ, առանց երրորդի՝ 813գ, առանց չորրորդի՝ 806գ, առանց հինգերորդի՝ 789գ։ Որքա՞ն են կշռում բոլոր հինգ խնձորները։1000 գր

5. Գնացքը կազմված է 20 վագոնից։ Աշոտը նստած է վերջից հաշված երրորդ վագոնում։ Սկզբից հաշված՝ ո՞րերորդ վագոնում է գտնվում Աշոտը։  18
6. Ուղղանկյան մի մասը թաքնված է վարագույրի հետևում։ Ի՞նչ երկրաչափական պատկերի տեսք ունի վարագույրի հետևում գտնվող ուղղանկյան թաքնված մասը։

եռանկյուն

7. Գերանը 14 մասի կտրելու համար քանի՞ տեղից պետք է սղոցել
այն։  13
8. Չորս հարկանի շենքի աստիճաններն ունեն միևնույն
երկարությունը։ Առաջին հարկից չորրորդ հարկ բարձրանալը
քանի՞ անգամ է երկար, քան առաջին հարկից երկրորդ հարկ
բարձրանալը։  3 անգամ
9. Արևը 10 շրջաններից 5-ում թվեր է գրել, ինչպես ցույց է տրված
նկարում։ Նա ցանկանում է մնացած շրջաններից յուրաքանչյուրում
թվեր գրել այնպես, որ հնգանկյան յուրաքնչյուր կողմում գտնվող 3
թվերի գումարները լինեն իրար հավասար։ Ո՞ր թիվը նա պետք է
գրի ?-ի փոխարեն։

10.120 խնձորը այնպես բաժանեք 2 հոգու միջև, որ մեկը մյուսից 3
անգամ ավել ստանա։30,90

II
Էն տեսակ կին,
Ես իմ հոգին,
Թե աշուղն էլ ունենար,
Առանց զենքի,
Առանց զորքի
Շահերի դեմ կըգնար։

Սիրո հընոց,
Կրակ ու բոց՝
Էնպես աչքեր թե ժըպտան,
Մարդու համար
Օրվա պես վառ
Գիշերները լույս կըտան։

Continue reading “Թմկաբերդի առումը: Հ. Թումանյան” →

Зима

Как удивительна природа зимой. Волшебная сказка превращается в реальность. Мир погружается в белую пелену. Она окутывает все с ног до головы своим изумительным видом. Недаром многие поэты и художники описывают в своих произведениях красоту заснеженных далей.

Жителям России, несказанно повезло, так как увидеть зимнее творение местных красот, дано не многим странам. Каждая снежинка, каждый хруст ботинка на снегу, передает ощущение наступления скорой радости. Один из самых любимый всеми праздников – Новый год, который приходит в каждый дом, именно зимой. Благодаря этому, все так сильно любят зиму.

Природа зимой преображается, именно это время года является самой «русской» порой. Суровость зимних морозов, похожа на характер жителей Великой страны. Зимняя красота показывает силу, стойкость и смирение перед завораживающей стихией. Примером может послужить ель. На нее давит шапка снега, ветка наклоняется под тяжестью, но не ломается, а лишь сбрасывает с себя лишний груз. Это характер природы, который проявляет себя во всей красе только в зимний период.

Зима – это время отдыха для многих обитателей полей и рек. Животные, рыбы, земноводные – все отдыхают, набираются сил для дальнейшего существования. Зимняя перезагрузка дает возможность почувствовать уединение. Тишина в лесу, чистый морозный воздух, непроглядная гладь пушистого снега – все это приносит чувство покоя и безмятежности.

Задание 2. Напиши как ты понимаешь значение слов выделенных зеленым цветом.
белую пелену-белую бумага ,заснеженных далей-заснеженные дальние дороги,хруст ботинка-звук снега,«русской» порой-настоящая Россия, завораживающей стихией-сказочная погода,Зимняя перезагрузка-перерождение ,

Задание 3. Выпиши слова выделенные синим цветом, поставь их в единственное число, в именительный падеж. Просклоняй все слова и поставь в родительном падеже.

Например: зимой — зима

Именительный падеж: (Есть кто? что?) зима

Родительный падеж: (Нет Кого? Чего?) зимы

сказка -сказка ,сказки
головы -голова,голова,головы
поэты -поэт,поэт,поэта
красоту -красота,красота,красоты
странам-страна,страна,страны
снежинка-снежинка,снежинка,снежинки.
радости-радост,радост,радости
праздников- праздник,праздник,праздника.
морозов-мороз,мороз,мороза
характер -характер ,характер ,характера
силу-сила,сила,силы
шапка -шапка ,шапка ,шапки
груз-груз,груз,груза
рек-река,река,реки
рыбы-рыба,рыба,рыбы
гладь-гладь,гладь,глади

 

1. Նախերգանքը ուշադիր կարդացեք և գրեթ, թե ըստ հեղինակի ինչն է անմահ:Հեղինակն ասում է,որ երբ մարդը լավ բան է անում կամ վատ  նրան հիշում են տարբեր ձևերով:
2. Կարդացեք համացանցում և գրեք, թե Նադիր շահը որ երկրի թագավորն է եղել:Իրանի
3. Համացանցում կարդացեք Թաթուլ իշխանի (Թաթուլ Վանանդեցի) մասին և գրեք, թե ինչ պատասխան է տվել Տուղրիլին:
   Թաթուլ իշխանը եղել է Կարսի թագավոր Գագիկ Աբասյանի (1029 – 1065) սպարապետը։ 1054-ին Տուղրիլ սուլթանի գլխավորությամբ Հայաստանն ասպատակող սելջուկներին Վանանդում հերոսական դիմադրություն է ցույց է տրվել Գագիկի և Թաթուլի ղեկավարությամբ։Կռվում աչքի ընկած Թաթուլը վիրավորել է Արսուբան ամիրայի որդուն և գերվել։ Նրան Տուղրիլը ասել է՝ «․․․ եթե Արսուբան ամիրայի որդին ապրի, քեզ կազատեմ, բայց եթե մեռնի, կհրամայեմ, որ քեզ դրան մատաղ անեն»: Թաթուլը պատասխանել է՝ «…եթե իմ զարկածն է, չի ապրի, իսկ թե ուրիշինն է, այդ չգիտեմ»: Վիրավորի մահից հետո Սուլթանը հրամայեց սպանել Թաթուլին, իսկ նրա աջ բազուկը կտելով՝ ուղարկեց Արսուբանին, որպես մխիթարություն, թե քո որդին վատ բազկից չի մեռել։
4. Նարնջագույնով նշված բառերի բացատրությունները գտեք բառարանում, սովորեք:
   պարծենա-գոռոզանալ,գոռոզ-մեծամիտ,անսասան-անշարժ,հավլունի-առասպելական մեծ սուր,աննկուն-դիմացկուն,կանգուն-պատրաստ
5. Կանաչով նշված հատվածները բացատրեք:
   Մահը մերն է, մենք մահինը – որ մահը ախուսափելի է
   Երնե՜կ նըրան, որ իր գործով Կապրի անվերջ ,անդադար-այսինքն կյանքը իմաստով է լցված
   Զորք հավաքեց անհամար Եկավ Թըմկա բերդը պատեց  Ինչպես գիշերն էն խավար -զորքը այնքան մեծ էր, որ դաշտում ամբողջը սև էր դարձել :
   Ընկան քաջեր, անթիվ քաջեր Բերդի գըլխին հավասար – մահացան անթիվ հերոսներ
6. Բնութագրեք Թաթուլ իշխանին:   Թաթուլը շատ քաջ և դիմացկուն մարդ էր:

Խաչբառ

 

Ա	Բ	Գ	Դ	Ե	Զ	Է	Ը	Թ
1	2	3	4	5	6	7	8	9
Ժ	Ի	Լ	Խ	Ծ	Կ	Հ	Ձ	Ղ
10	20	30	40	50	60	70	80	90
Ճ	Մ	Յ	Ն	Շ	Ո	Չ	Պ	Ջ
100	200	300	400	500	600	700	800	900
Ռ	Ս	Վ	Տ	Ր	Ց	Ւ	Փ	Ք
1000	2000	3000	4000	5000	6000	7000	8000	9000

 

Օգտվելով   այս  աղյուսակից   լուծեք  խաչբառը․

Ուղղահայաց

• Գտիր 69 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։70
• Գտիր ամենափոքր եռանիշ թվի վեցնապատիկը։600
• Գտիր 27000  և 9 թվերի քանորդը։3000
• Գտիր 245  թվի  2/7 մասը։70
• Ո՞րն է ամենափոքր բնական թիվը։1
• Ո՞ր թվի  5/8  մասն է  հավասար 250-ի։ 400
• Նարեն ու Նարեկը միասին ունեն 1200 դրամ։ Որքա՞ն գումար ունի Նարեն, եթե Նարեկը Նարեից 2 անգամ շատ գումար ունի։400
• Քանի՞ բաժանարար  ունի 16 թիվը։5
• Գտիր 50  և 40 թվերի արտադրյալը։2000

 

Հորիզոնական

• Ո՞ր թվի  2/3 մասն է հավասար  6-ի։9
• Ո՞րն է 600 թվի ամենամեծ բաժանարարը։600
• Ո՞րն է ամենափոքր քառանիշ թվի  յոթնապատիկը։
• Գտիր 24000  և 120  թվերի քանորդը։7000
• Ո՞ր թիվն է հանդիսանում  բոլոր բնական թվերի համար բաժանարար։1
• Ն

 

• Գտիր ամենափոքր եռանիշ թվի եռապատիկը։

300

• Գտիր 24  թվի ամենափոքր  բաժանարարը։

1

• Տուփում կան 100 կարմիր, 299 կապույը և 50 կանաչ գնդիկներ։ Առանց նայելու՝ տուփից ամենաքիչը քանի՞ գնդիկ պետք է վերցնել՝ համոզված լինելու համար, որ վերցրածների մեջ կլինեն բոլոր գույնի գնդիկներից։400

 

 

					Հ
					Ո
					Վ
					հ
					Ա
Թ	Ո	Ւ	Մ	ա	Ն	յ	ա	ն
					Ն
					Ե
					Ս

 

Երբ շոգ է լինում ,փիղը կնճիթով վերից վար ջրում է իրեն,հետո էլ ավազ է ցանում վրան,իբրև սրբիչ:Փղերը հոտերով են շրջում:Նրանց առաջնորդում է ծեր ու իմաստուն փիղը :Հոտոտելիս նրանք բարձրացնում են կնճիթները:Իսկ հենց որ կնճիթները թշնամու հոտ են առնում,նրանց տերերն անաղմուկ հեռանում,ասես գետնի տակն են անցնում :Այդ վիթխարի ,ուժեղ կենդանին ոչ մի թշնամի չունի բացի մարդուց:

Տղան համարձակ առաջ եկավ:Օրերը ամառանոցում արագ ու հետաքրքիր են անցնում : Ծովափի ժայռներին թառել են սպիտակ թռչունները:Ոստիկանները այդ տանը մի իսկական գազանանոց հայտնաբերեցին:Մարդիկ կարող են հիսուն ձևով <<այո>> ասել,բայց այդ բառի գրության միայն մեկ ձև կա:Այդ լճի ջուրը երբեք չի սառչում:Մաքուր,անձրևից դեռ թաց փողոցը դատարկ էր:
Հավանաբար մարդիկ քնած էին:

-Դու առայժմ մրցակից չունես:
Բայց նա շուտով կհայտնվի:
-Ես ամեն ինչ արել եմ նրա գալուստն արագացնելու համար:
Առանց արժանի մրցակցի դու չես կարող ավելի ուժեղ ու համարձակ դառնալ:
Նա է լինելու քո օգնականը:
Դու էլ,իհարկե,նրա՞ն ես օգնելու:

ենթակա

Մեր աղմկոտ ,ուրախ փողոցի երեխաները երբեմն ծադրել էին նրան :Նա ինչ-որ փորձարարական արհեստանոցում աշակերտ էր :Ես գիտեի,որ նա այնտեղից հաճախ զանազան լուծույթներ ու փոշիներ էր բերում ու ինչ-որ փորձեր անում՝ մրոտելով տատիկի տունը:Երբեմն էլ մենք խնդրում էինք,որ նա իր փորձերը մեզ էլ ցուցադրի:

Ենթական և ստորոգյալը գլխավոր անդամներն են ,որովետև առանց դրանց նախադասությունը չի ձևավովի և իմաստ չի ունենա :Նախադասության մյուս անդամները կկոչվեն լրացումներ: