Ապստամբության սկիզբը: Անգղի և Զարեհավանի ժողովրդական ելույթները

Նախարարների հավատուրացության լուրը երկիր հասավ մինչև նրանց Հայաստան գալը: Ժողովրդական շարժումն արագորեն տարածվում էր երկրով մեկ: Հավատուրաց նախարարների նկատմամբ զայրույթով էին լցված բոլորը, անգամ նրանց հարազատները:

Ժողովրդական բուռն ելույթ տեղի ունեցավ Բագրևանդ գավառի Անգղ գյուղաքաղաքում: Մոգերն այստեղ փորձեցին կրակատան վերածել տեղի եկեղեցին, բայց արժանի հակահարված ստացան: Ռամիկները, Ղևոնդ Երեցի գլխավորությամբ` դագանակներով զինված, հալածեցին մոգերին, իսկ Զարեհավան գյուղաքաղաքում կործանեցին նորակառույց ատրուշանը և սպանեցին մոգերին: Ապստամբած ժողովուրդն ամենուրեք կոտորում կամ երկրից դուրս էր քշում մոգերին ու պարսիկ պաշտոնյաներին: Հայրենիք վերադարձած նախարարները ժողովրդին տեղյակ պահեցին իրենց կեղծ ուրացության մասին և անցան ժողովրդական շարժման գլուխ:

Սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը, ընդառաջելով նախարարների ու ժողովրդի ցանկությանը, անցնում է երկրի զինված ուժերի գլուխ: Շարժման այս փուլում Վասակ Սյունին ապստամբության գլխավոր ղեկավարներից էր: Երկիրը պարսկական ավերումից փրկելու նպատակով նա փորձում էր հանգստացնել պարսիկ մոգպետին, որպեսզի նա հայերի դեմ չգրգռի պարսից արքունիքը, միաժամանակ մասնակցում էր ապստամբության նախապատրաստությանը: Նա բոլորի հետ մեկտեղ «անսուտ երդում տվեց սուրբ Ավետարանի վրա»:

Ապստամբները հարձակվեցին այն բերդերի, ավանների և քաղաքների վրա, որտեղ պարսից կայազորներ էին հաստատված: Շուտով նրանց ձեռքն անցան երկրի հինավուրց մայրաքաղաք Արտաշատը, Վանը, անառիկ ամրոցներից Գառնին, Անին, Արտագերսը և այլն: Ժողովուրդն ամենուրեք զինվում էր և պատրաստվում կյանքի գնով պաշտպանելու հայրենիքը:

Упражнение 1

Кaсательная, прикoснуться, прикaсновение, предлoжить, предлaгать, предлoжение, излoжение, излaгать, прилaгательное, прилoжение, озoрять, зoренька, зoрница, зoря, зoрька, подгaрать, подгoреть, загoр, загoрелый, подгoреть, нагoреть, выгoреть, загoреть, слaгаемые, вырoсли, вырoстать, вырoщенный, возрoст, срoщение, рoстительность, гoрит, рoвнина, рoвняйсь, мaкать в сметану, гoрели, рoвняется, росток, отрoсль, урoвень, срoвнение, Рoстислав, вырoвнять грядки, срoвнить с кемoто, располoжиться, составить урoвнение, рoстение, город Рaстов, непромaкаемый плащ, водорoсли, зoря разгaрается, кaсались, нарoщение, слoжение, кoснуться, озoрена, догaрали, гoрелки, возлoжить, возлагать, пологая, неприкосновенный, разложить, озарять, горелка, пригорать, озаренный, вырасти, выросший, отраслевой, равносторонний, обувь промокает, равновесие, ровесники, обмокнуть кисть в краску, вымокнуть под дождем, заровнять швы, соприкосновение.

Упражнение 2

Собaраться, блoстеть, собaрать, забирать, замереть, замирать, расстилать, расстелить, выжигать, блестящий, зажигательный, стереть, блистать, протереть, вытирать, выбирать, застелить, замерло, замарало, умереть, умирать, растирать, заблистать, выстирали, выдираю, забираю, протереть, собирающий, вычесть, вычитать, расстелить, расстилаться, запереть, запирать, прибирать, избиратели, сочетать, сочетание, блистательный, блеснет, приберет, опереться

1.Հետևություն արա՝ կարդալով հետևյալ առակը.
Մի անգամ մի մարդ է գալիս իմաստուն արքայի մոտ և հարցնում է.
— Ասա ինձ, տիրակալ, աշխարհում կա՞ ազատություն:
— Իհարկե,- ասում է արքան:- Դու քանի՞ ոտք ունես:
Մարդը նայում է իրեն` զարմացած նման հարցից:
— Երկուսը, տիրակալ:
— Իսկ դու կարո՞ղ ես կանգնել մեկ ոտքի վրա:
— Կարող եմ:
— Դե փորձիր, բայց սկզբում որոշիր, թե որ ոտքի վրա…
Մարդը մի փոքր խորհելով` բարձրացնում է աջ ոտքը` հենվելով ձախի վրա:
— Լավ,- ասում է արքան,- իսկ հիմա բարձրացրու նաև մյուս ոտքդ:
— Ինչպե՞ս: Դա անհնար է, տիրակալ:
— Տեսնու՞մ ես: Ահա հենց դա է ազատությունը: Դու ազատ ես միայն առաջին որոշման

ժամանակ, իսկ հետո ազատությունն ավարտվում է:

2. Տրված բառերից առանձնացրո’ւ  հոմանիշային զույգեր:
 Շրջել-շրջագայել-պտտել-թափառել, խորհրդածել-խորհել-մտմտալ, կողոպտել- հափշտակել-թալանել-գողանալ-գռփել, խենթանալ-ցնդել-հիմարանալ-խելագարվել-գժվել-ցնորվել, արտասվել-հեկեկալ-հեծկլտալ-ողբալ-լալ, մտածել-մտորել:

Պրեզենտացիա

Դասը վերհիշի՛ր՝ կարդալով նախորդ նյութը։

1․ Երկու մարդ թեյ են խմում։ Առաջինը 3 գդալ շաքարավազ է լցրել լիքը բաժակի մեջ, իսկ երկրորդը 2 գդալ՝ 34-ով լի բաժակի մեջ։ Նրանցից որի՞ թեյն է ավելի քաղցր։Երկրորդի մոտ

1.5a-(2a+3b)=3a-3b 2. 7x-(4x-2y)=3x+2y
3.4y-(y-3)=3y+3 4. 9m+(6n-7m)=2m+6n
5. (3a²-5a)-(a²-4a)=2a²-a 6. 5b+(-3b-2c)+(b+4c)=3b+2c
7. (3k-6n)+(-2k+6n)=k 8. (4x+3)+(7-2x)=2x+10
9. (10x³-4x²)-(2x²-5x³)=15x³-6x² 10.5a³b²-9b⁴-(3a³b²-4b⁴)=2a³b²-13b⁴
11.4x²y-(3xy²+5x²y)+12xy²= 9x²y+9xy² 12.-7a⁵-(3b³-a⁵)-(5b³-11a⁵)=3а⁵-8b³
13.(13x-9y+7z)-(10x+4y-3z)+x+5y-(2z-3y)-8z=4x-11y
14. 4m²-(3m²-4mn+2n²)-2mn+(-7m²+5mn)+3n²+15m=9m²+7mn+n²
15.2xⁿ+(3yⁿ-xⁿ-5)+2yⁿ-(4xⁿ-5yⁿ+3)+(-6yⁿ+7xⁿ-2)=6xⁿ-2yⁿ
16.(8aⁿ-5aⁿ⁺¹+4b³-2)-3aⁿ-(aⁿ⁺¹+3b³-2aⁿ-6)+7-4aⁿ-aⁿ⁺¹=3aⁿ-7ⁿ⁺¹+b³+11
17.a+[b-(c-d)] =a+b-c+d 18.a-[b+(c-d)] =a-b+c-d
19.a-[(b-c)-d]=a-b-c-d 20.[(b-c)+d]=b-c+d
21. 3x-[5x-(2x-3)]=-4x+3

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

3. Ի՞նչ թվանշան է գրված հետևյալ արտահայտության արժեքի միավորների կարգում՝ 3⁴⁷ + 5⁴³ + 2¹² ։

1.Գրել բորբոսասնկերի օգտակար և վնասակար տեսակները
Օգտակար բորբոսասնկերը հանդիպում են կաթնամթերքի մեջ,գինու մեջ ,իսկ վնասակարը հանդիպում է մրգեղենի,կերակուրների նեխման ժամանակ և խոնավ մակերևույթների վրա:
2.Նկարագրել ջրիմուռների ընդհանուր կառուցվածքը
Ջրիմուռները լինում են միաբջիջ ,գաղութային,բազմաբջիջ :Նրանք ունեն քլորոֆիլ,որը գտնվում է քրոմատոֆորներում :
3.Ինչպես են բազմանում ջրիմուռները
Ջրիմուռները կարող են բազմանալ և՛ անսեռ, և՛ սեռական ճանապարհով: Եթե պայմանները բարենպաստ է ,ապա նրանք բազմանում են անսեռ եղանակով, իսկ անբարենպաստի ժամանակ՝ սեռական:

Անսեռ բազմացման ժամանակ միաբջիջ ջրիմուռները կիսվում են , գաղութայինների մոտ՝ մասնատվում են, բազմաբջիջ ջրիմուռների մոտ տեղի է ունենում թափոմի կտրոններով:
Սեռական բազմացումը տեղի է ունենում 2 սեռական բջիջների միաձուլման շնորհիվ:Այդտեղ ստեղծվում է զիգոտը ,իրա ծլումից էլ առաջանում է թալոմը:

4.Նկարագրել մամուռներ ընդհանուր կառուցվածքը
Մամուռները ֆոտոսինթեզ կատարող ոչ մեծ բույսեր են, որոնք ունեն վեգետատիվ օրգաններ` ցողուն և տերև, իսկ ձևավորված արմատներ չունեն, դրանց փոխարինում են ռիզոիդները:
5.Ինչպես են մամուռները բազմանում
Անձրևաջրի կաթիլի միջոցով շարժուն սպերմատոզոիդները արական բույսից լողում են դեպի իգական բույսի գամետները: Կատարվում է բեղմնավորում: Բեղմնավորումից ձևավորվում է զիգոտ, որից հաջորդ տարում նույն իգական բույսի գագաթին զարգանում է երկար շագանակագույն, ցողունանման ոտիկը և սպորներով լցված տուփիկը: Տուփիկում գտնվում է սպորներով լցված սպորանգիումը: Չոր եղանակին սպորները թափվում են տուփիկից և քամու միջոցով տարածվում: Ընկնելով խոնավ հողի վրա՝ դրանք ծլում են և առաջացնում նուրբ, կանաչ, ճյուղավորված թելիկներ:

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) 

1.0.5+(1.7+1.2)=3.4
2.17-(7+5)=5
3.4+(8.3+2.7)=15
4. 17-(7-5)=15
5.(1.6+1.7)-2=1.3
6. (2.8-1.1)+2.2=3.9
7. (20.5-10.7)-5.7=4.1

2) 

1. (a+3c)+(5ab-2b)=a+3c+5ab-2b
   2. (a+3c)-(5ab-2ab)=a+3c-3ab
   3.4a+c+2ab+3b-4m+n=
   4.4a+c-2ab+3b-4m+n
   5.4a+c-2ab+3b+4m-n
   6.4a+c-2ab+3b-4m+n

3) Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը․

ա) (x²-y²)-(2x-1)=x²-y²-2x+1

բ) -(a²-3a²)+(4-a)=-a²+3a²+2=

գ) (9y²-1)-(x²-6y)=9y²-1-x²+6y

դ) (-x+y)+(x²-y² ): =-x+y+x²-y²

Առաջադրանքներ (տանը)

4) Բացեք փակագծերը և պարզեցրեք.

ա) (5a+3)-(a-4)=4a+7

բ) (x-5y)+(3x-4y)= x-5y+3x-4y=4x-9y

գ) -(x-y)-(3x+y)=-x+y-3x-y=3

դ) -(9-3v)+(12-v)=-9+3v+12-v=-3+2v

5) Ձևափոխենք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի.

ա) (7a-3b)-(5a+3b)-(a-5b)=7a-3b-5a-3b-a+5b=a-b

բ)  (8x-5)+(3x-7)-(9x-1)=-2x-11

գ) 43x-19y-(15x-34y)+(9x-7y)=37x+8y

դ) 5-7a-(8-6a)+(5+a)=2

ե) (x²+4x)+(x²-x+1)-(x²-x)=x²+4x

զ) (abc+1)+(-1-abc)=0

6) Պարզեցրեք արտահայտությունը.

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

7) Պարզեցրեք

1. Լեզվում կան բառեր, որոնք իրար մոտ, երբեմն էլ նույն իմաստն են արտահայտում։
Օրինակ՝ մեծ-խոշոր-վիթխարի-հսկայական-ահագին-լայնատարած բառերն
արտահայտում են հարաբերակից իմաստներ, որոնք, սակայն, նույնը չեն։
Իսկ լուսամուտ-պատուհան, սպիտակ-ճերմակ, վախ-ահ, մայրաքաղաք-քաղաքամայր
բառազույգերից յուրաքանչյուրի անդամները նույն իրողությունն են անվանում
և իրարից տարբերվում են միայն կիրառական-ոճական նրբիմաստներով։ Հնչյունական կազմով տարբեր, բայց իմաստով իրար մոտ բառերը կոչվում են հոմանիշ։ Հոմանիշների մեջ առանձնացվում են համանիշներ և նույնանիշներ։ Համանիշ են իմաստով մոտ
հոմանիշները (օրինակ՝ մաքուր-վճիտ-հստակ)։ Նույնանիշ են նույն իրողությունն
արտահայտող հոմանիշները (օրինակ՝ աքլոր-աքաղաղ, լուսամուտ-պատուհան)։
2. Կան բառեր, որոնք իրար հակառակ իմաստներ են արտահայտում, օրինակ՝
լավ-վատ, մեծ-փոքր, շուտ-ուշ, սկիզբ-վերջ և այլն։ Ինչպես տեսնում ենք, այս
բառերը տարբեր են իրարից նաև իրենց հնչյունական կազմերով։ Այս ամենի
հիման վրա էլ սահմանվում են հականիշները։ Հնչյունական կազմով տարբեր և
իմաստներով հակադիր բառերը կոչվում են հականիշներ։

Գործնական աշխատանք

Continue reading “Հոմանիշ և հականիշ բառեր” →

1.Համանուն են այն բառերը, որոնք ձևով նույնն են, իմաստներով՝ տարբեր, օրինակ՝ տոն (ձայնաստիճան)- տոն (տոնախմբություն), հանդերձ (հագուստ)-
հանդերձ (միասին), մարտ (կռիվ)-մարտ ( ամիս)։

2.Հարանուն են այն բառերը, որոնք ձևով նման են, սակայն իմաստով տարբեր
են։ Օրինակ՝ հրավեր-հրավերք, ցուցում-ցուցմունք, զգացում-զգացմունք,
այգաբաց-այգեբաց։

Գործնական աշխատանք

1.Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները։

1. Նա երկու օր ավել աշխատեց։
2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։
3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։
4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։
5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով:
6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։
7. Քիմիական նյութերի ազդեցությամբ սկսվեց խմորում։
8. Թխվածքի խմորում չամիչներ կային։
9. Ֆուտբոլիստը գեղեցիկ գոլ խփեց։
10. Բաժակի մեջ գոլ ջուր կար։
ավել -մաքրող միջոց , ավելացնող քանակ
յուղ-ավտոմեքենայի յուղ,կերակրի յուղ
կարող -կարել, կարողացող
խմորում-
գոլ -միջին տաքության, ֆուտբոլի գոլ

Continue reading “Համանուն և հարանուն բառեր” →