Երկրորդ պարապմունք

Պայքար Հռոմեական կայսրության ժառանգության համար ( էջ 7-9)։ Աշխատանք քարտեզով

395 թ-ին Հռոմեական կայսրություն բաժանված էր երկու մասի ՝ Արևմտյան և Արևելյան: 410 թ արևմտյան գոթերը գրավեցին Հռոմը : Ավելի ուշ 451 թ-ին հռոմեացիները գերմանական ցեղերի հետ պարտության մատնեցին հոներին : Սա կոչվեց Ժողովուրդների ճակատամարտ :
Հռոմեական բանակը հիմնականում կազմված էր գերմանացիներից , որոնք պահանջեցին հողհատկացումներ, բայց մերժվեցին : Սրանից օգտվեց նրանց հրամանատար Օդոակրը 476 թ. և տապալեց Արևմտյան հռոմեական կայսրության վերջին կայսրին : Նա էլ իր հերթին սպանվեց երկիր ներխուժած արևելյան գոթերի կողմից : 486 թ-ին ֆրանկների առաջնորդ Քլոդվիգը նվաճեց հյուսիսային Գալլիան, հետո նա մկրտվեց և ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն:

Վարժություններ
Վարժություն 1։ Առանց փակագծերի և փակագծերում տրված բաղա-
դրիչները, ըստ ընդունված կանոնների, գրել միասին, անջատ կամ գծիկով։
Արագ-արագ, հյուրընկալություն, յոթանասուներեք, տեղի-անտեղի,
մուգ կարմիր, հյուսիս արևելք, դեմ դիմաց, ուշ-ուշ, ըստ արժանվույն, դուրս
մղել, ծառից ծառ, քանի որ, կողք կողքի, կապտականաչ, մի քանի, լեփ
լեցուն, տեղից տեղ, լեռնաշխարհ, երկկենցաղ, սպիրտայրոց, երկու
երրորդ, փայտփորիկ, հյուսիսարևմտյան, ի սկզբանե, փոքր-ինչ, հողանցում, ծափ տալ, ոտքից գլուխ։

Վարժություն 2։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով բաց
թողած տառերը (նաև կրկնակ)։
ա) Վիշապագորգը հայկական գորգ է, որի շեղացանց հորինվածքում
բուսական ու կենդանական զարդանախշերի տարբեր զուգորդումներում
կարևորված է վիշապի վերա….արկված, ոճավորված կերպարը։ Վիշապագորգի
դաշտում երկայնակի կենտրոնական առանցքով դասավորված են բազմազան
հորինվածքներով վարդյակներ։ Վիշապները տեղադրված են այդ առանցքին
զուգահեռ երկու շարքում, յուրաքանչյուրում՝ երկուսից չորս հատ։ Նրանց մոտ
պատկերված են կենաց ծառեր։ Վիշապագորգին բնորոշ են մեծ չափերը,
երիզող մեկ զարդագոտին, տիրապետող չորս գույները՝ կարմիր, կապույտ,
շագանակագույն, փղոսկրագույն։

բ) Վիշապագորգի հիմնագույնը գերազանցապես վառ կարմիրն է՝
ստացված որդան կարմրից, որի արտադրության հիմնական վայրը եղել է
Արարատյան դաշտը։ Վիշապագորգերը համարվում են ոչ միայն հայկական, այլև
ողջ գորգագործության ամենահին խումբը։ Քսաներորդ դարի սկզբին
վիշապագորգը առաջին անգամ ուսումնասիրել են անվանի արևելագետ
արվեստաբաններ Ֆ. Մարտինը, Ֆ. Սարրեն և այլք, որոնք առանձնացրել են
արևելյալ գորգերի այդ խումբը և հայկական արվեստի մյուս բնագավառների
հետ ունեցած ընդհանրությունների հիման վրա բնորոշել դրանց անվանումն ու
հայ մշակույթին պատկանելը։

գ) Դարբնությունը հնագույն ժամանակներից հայտնի է եղել աշխարհի
գրեթե բոլոր ժողովուրդներին։ Հին հույները նույնիսկ ունեցել են
դարբնության աստված՝ Հեփեստոսը։ Դարբինները, ավելի վաղ շրջանում
պղինձը, ապա երկաթը կրակի վրա շիկացնելով և կռելով, պատրաստում էին

երկրագործական և արհեստագործական գործիքներ, տնտեսական ու
կենցաղային իրեր։ Երբ արհեստների զարգացմամբ ու տարաբաժանմամբ
պղնձագործությունն անջատվեց մետաղագործության մայր արհեստից,
դարբնություն համարվեց միայն երկաթի մշակման արհեստը։ Դարբիններն են
առաջին անգամ ձուլել պողպատը, հայտնագործել պղնձի օգնությամբ
պողպատը երկաթին զոդելու եղանակը։

դ) Դարբնությունը հարգված արհեստ է եղել Հին Հայաստանում։
Դարբնությունը համարվում էր կորովի մարդկանց արհեստ։ Հայերի համար
դարբնությունը ուժի, զօրության խորհրդանիշ էր։ Ըստ առասպելի՝ Արտաշես
արքայի որդի Արտավազդը, որը շղթայված էր Մասիսի վիհում, չար հոգի էր,
որը կարող էր դուրս գալ ու կործանել աշխարհը։ Դրա համար դարբինները
խփում էին սալին և ամրացնում Արտավազդի շղթաները։ Ընդհուպ մինչև
տասնիններորդ դարի վերջերը ժողովրդական հավատալիքը դարդնին
վերագրում էր գերբնական զօրություն, որն առնչվում է վաղնջական
ժամանակներից եկող մետաղի պաշտամունքին։

Առաջադրանքներ (դասարանում)

1) Ո՞ր միանդամներն անվանում նման:
Կատայալ տեսքի ոչ զրոյական  միանդամներն անվանում են նման, եթե նրանք իրար հավասար են, կամ տարբերվում են միայն իրենց գործակիցներով:

    Ինչպե՞ս ենք գումարում, հանում նման միանդամները:
Օրինակ ՝ 2ba+9ab=11ab
2ba-9ab=-7ab

2) Տրված միանդամների մեջ գտեք նմանները

ա) 2a³b;  3a⁴b²; 4a³b;  80a⁴b²; a³b;  –a⁴b²;  a;  -c;  6px; 6a⁴b²; –5px

բ)  0a²b³; –3a³b²; 0ab; 12a²b³; 2a³b²

3) Գտեք նման միանդամների գումարին հավասար միանդամը

ա) 3m+5m=8m

բ)  15a²b+14a²b+7a²b=36a2b

գ)  25b²c³+(-27)b²c³+7b²c³=5b2c3

4) Գտեք նման միանդամների տարբերությանը հավասար միանդամը

ա) a-3a=-2a

բ) 10b-18b=-8b

գ) 3bc-17bc=-14bc

դ) mk-3mk=-2mk

ե) 4b²c-12b²c=-8b2c

զ) 18a³b⁵-9a³b⁵=9a3b5

5) Կատարեք նման անդամների միացում

ա) 6a⁸b²+7a⁸b²+(-2)a⁸b²=11a8b2

բ) 0c²e⁵+4c²e⁵-16c²e⁵=-12c2e5

Առաջադրանքներ (տանը)

6) Գտեք նման միանդամների գումարին հավասար միանդամը.

ա)  3b+b+b=5b

բ) 32xyz²-44xyz²-12xyz²=-24xyz2

գ)  4ab+ab+23ab=28ab

7) Կատարեք նման անդամների միացում.

ա) 6,46a⁴k+2,14a⁴k-8,6a⁴k=0

բ) 7,14ax²+4,36ax²-12,8ax²=-1.3ax2

8) Տրված են կատարյալ տեսքի միանդամներ. որոշեք նրանց գործակիցները և աստիճանը

A)1 1/2a1
B)1b
G)-1c
D)4a1b
E)-2a
Z)20b2
e)10a2b1c1
J)7b1

9) Գրառեք

a)a2b2 g)2ab2 e)a3+b3
b)a³2b d)a2+b2 @) (ba)³
e)(a+b)² z)a2b2

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

10)

ա) Մտապահված թիվը 3-ի, 6-ի և 9-ի բաժանելիս ստացվող մնացորդների գումարը 15 է: Գտեք այդ թիվը 18-ի բաժանելիս ստացվող մնացորդը:
9.83

բ) Դպրոցում տեղի ունեցած երեք օլիմպիադաներից յուրաքանչյուրին մասնակցեց 50 աշակերտ, ընդ որում 60 աշակերտ մասնակցեց միայն մեկ օլիմպիադայի, իսկ 30 աշակերտ` ճիշտ երկու օլիմպիադայի: Քանի՞ հոգի մասնակցեց բոլոր օլիմպիադաներին:

1. Ստորեւ բերված նյութերից ո՞րն է սենյակային պայմաններում հեղուկ.
   1) կերակրի աղ,
   2) կերակրի սոդա,
   3) սպիրտ, 4) օսլա:

2. Թվարկված նյութերից ո՞րն է օրգանական.
1) ջուր,
2) գլիցերին,
3) կերակրի աղ, 4) սոդա:
3. Ինչպե՞ս պետք է հանգցնել սպիրտայրոցի բոցը.
1) փչելով,.

2) թասակով ծածկելով,
3) ջրով,
4) նշված բոլոր եղանակներով:
4. Եթե խառնուրդը բաղկացած է տարբեր խտություններով միմյանց մեջ չլուծվող հեղուկներից, ապա ինչպե՞ս կարող ենք բաժանել բաղադրիչները.
1) զտումով,
2) պարզվածքազատումով, 3) շոգիացումով,
4) բաժանիչ ձագարով:

5. Խառնուրդների բաժանման ո՞ր եղանակն է օգտագործվում քամած մածուն պատրաստելիս.
1) թորում,
2) զտում,
3) շոգիացում, 4) պարզեցում:

6. Ստորեւ բերված նյութերից ո՞րն է սենյակային պայմաններում հեղուկ.
1) ջուր
2) կերակրի աղ
3) քացախ

4) օսլա:

Урок 1 ԴԱՍ 1

Моя семья — My family — Իմ ընտանիքը

Слова для изучения — words to study — ուսումնասիրելու համար բառեր

English	Հայերեն, По-русски
bride	невеста, հարսնացու
groom	жених, փեսացու
brother	брат, եղբայր
cousin	кузен, кузина, հորեղբոր, մորաքրոջ, հորաքրոջ, քեռու տղա
wife	жена, կին
husband	муж, ամուսին
parents	родители, ծնողներ
parent	родитель, ծնող
grandchild — grandchildren (Plural)	внук (թոռ)- внуки (թոռներ)
grandson	внук թոռ
granddaughter	внучки թոռնուհիներ
friend	друг, подруга, ընկեր, ընկերուհի
boyfriend	друг, ընկեր
girlfriend	подруга, ընկերուհի
grandmother, grandma	бабушка տատիկ
grandfather, granddad, grandpa	дедушка պապիկ
half-sister	сестра по одному из родителей միակողմանի քույր
half-brother	брат по одному из родителей միակողմանի եղբայր
mother	мама մայր
mum, mummy, mom (AE)	мама (амер. англ) մայրի
nephew	племянник զարմիկ
niece	племянница զարմուհի
uncle	дядя քեռի, հորեղբայր
godchild	крестник, սանիկ
godfather	крестный отец կնքահայր
godmother	крестная мама կնքամայր
sister	сестра քույր
mother-in-law	теща, свекровь ոքանչ, սկեսուր
father-in-law	тесть, свекор աներ, սկեսրայր
son	сын տղա
aunt	тетя մորաքույր, հորաքույր
daughter	дочь աղջիկ
great-grandparents	прадедушка и прабабушка տատիկի մայրիկ, հայրիկ
father	отец հայր
dad	папа հայրիկ
twin	близнец երկվորյակ

Առաջադրանքներ՝

Կազմել այս բառերով փոքրիկ նախադասություններ։

Օրինցակ՝

Ես սիրում եմ իմ ընտանիքը — Я люблю мою семью․

Իմ ընտանիքը շատ մեծ է (փոքր) — Моя семья очень большая (маленькая)․

Ես տասը տարեկան եմ — Мне десять лет․

Ես ունեմ ույր, եղբայր — У меня есть брат, сестра․

Իմ քեռին ապրում է Իսպանիայում: – Мой дядя живет в Испании.
Ես ունեմ մեկ քույրիկ,որը սովորում է 10-րդ դասարանում: – У меня есть сестра ,которая учится в 10-ом классе.
Իմ հայրիկի պապիկի անունը Տիգրան է : – Моего прадеда зовут Тигран.

Чтение текста ,,Моя большая семья,, и перевод на армянский язык в блоге․

Привет! Мое имя Юра. Мне уже исполнилось девять лет. В этом году я перешел в третий класс. У меня большая семья, которая состоит из дедушки, бабушки, папы, мамы, двух братьев и двух сестер. Моего папу, как и дедушку, зовут Василий,  бабушку — Ирина, маму-Катя. У меня братья-близнецы — Игорь и Витя, а сестер зовут — Света и Юля․ Мой папа пошел по стопам дедушки и стал инженером․ Моя бабушка — пенсионерка․ Моя мама — парикмахер и у нее очень красивый цвет волос, напоминающий каштан․ Моим братьям — пять лет, а сестрам- три и два года.  Я очень люблю мою дружную и большую семью!

Բարև: Իմ անունը Յուրա է: Ես արդեն 9 տարեկան եմ : Այս տարի ես փոխադրվեցի 3-րդ դասարան: Ես ունեմ մեծ ընտանիք , որը պապիկից, տատիկից,հայրիկից,մայրիկից, երկու եղբայրներից և երկու քույրերից:Իմ հայրիկի,ինչպես նաև պապիկի անունը Վասիլ է, տատիկինը ՝ Իրինա,մայրիկինը՝ Կատյա: Ես ունեմ եղբայրներ-երկվորյակներ ՝ Իգոր և Վիտյա , իսկ քույրերին անվանում են Սվետա և Յուլյա :Իմ հայրիկը պապիկի հետքերով է գնացել և դարձել է ինժեներ : Իմ տատիկը թոշակառու է : Իմ մայրիկը վարսավիր է և նա ունի շատ գեղեցիկ մազերի գույն ,որը հիշեցնում է շագանակ: Իմ եղբայրները հինգ տարեկան են , իսկ քույրիկներս ՝ երկու և երեք տարեկան :Ես շատ սիրում եմ իմ ընկերասեր և մեծ ընտանիքը:

Ответьте на послетекстовые вопросы в блоге:

1. Как зовут главного героя? Юра
2. В каком классе он учится и сколько ему лет? Учится в 3-ом классе и ему 9 лет.
3. Расскажи о его семье? У него есть дедушка, бабушка, папа, мама, двое братьев и двое сестер.
4. У тебя есть брат или сестра? У меня есть одна сестра.
5. Как зовут твою  маму или папу? Мою маму зовут Наира .
6. Чем они занимаются? Она домохозяйка.

Проверочное задание

1. Распределите слова из списка по родам: журнал, бабушка. дерево, дом. друг, яйцо, лампа, чайник, кресло, стол, дедушка, семья, школа, врач, журналист, студентка, вход, машина, компьютер, фото, карта, город, кино, море, рыба, собака, пальто, юбка, шкаф, стул, щенок, кухня. Подчеркните окончания.

мужской род(мой, он)	женский род(моя, она)	средний род(моё, оно)
журнал,дом,друг,чайник,дедушка,врач журналист,вход,компьютер,город,шкаф,стул щенок,	бабушка,лампа,семья,,школа студентка,машина,карта,рыба,собака, юбка,кухня	дерево,яйцо,кресло,стол фото,кино,море,пальто

2. Отметьте правильный вариант:

….. университет. 1) мой                            2) моя                           3) моё	….собака.  1) моё                  2) моя                 3) мой
….море.   1) чей                2) чья                3) чьё	….станция.  1) твой                       2) твоя                       3) твоё
….. виза. 1) наш                 2) наша                 3) наше	….компьютер.  1) ваше                         2) ваша                        3) ваш
….радио.  1) ваш                2) ваше                3) ваша	….город.  1) наш                 2) наша                  3) наше
….щенок.  1) ваш                2) ваше                3) ваша	….кухня.  1) наш                 2) наша                  3) наше
….. компьютер. 1) мой                            2) моя                           3) моё	….кошка.  1) моё                  2) моя                 3) мой
….партнёр.   1) чей                2) чья                3) чьё	….сестра.  1) твой                       2) твоя                       3) твоё
….. адрес. 1) наш                 2) наша                 3) наше	….яблоко.  1) ваше                         2) ваша                        3) ваш
….окно.  1) ваш                2) ваше                3) ваша	….район.  1) наш                 2) наша                  3) наше
….факс.  1) ваш                2) ваше                3) ваша	…..аудитория  1) наш                 2) наша                  3) наше

3. Допишите окончания. Задавайте вопросы:

какой?; какая?; какое?; какие?

Зелёное  дерево – зелёные  деревья; высокий  дом – высокие дома; большой  словарь – большие  словари; умный  человек – умные  люди; дорогая   вещь – дорогие  вещи; хороший  друг – хорошие  друзья; красивое  здание – красивые  здания; новая  машина – новые  машины; тёмная  ночь – тёмные  ночи; жёлтый  лимон – жёлтые  лимоны; интересный  фильм – интересные  фильмы; дешёвый  билет – дешёвые  билеты; низкое  кресло – низкие  кресла; красное  яблоко – красные  яблоки; маленькая  площадь – маленькие  площади; тёплый  день – тёплые  дни; синяя  чашка – синие  чашки; шоколадный торт – шоколадные торты; солнечный день – солнечные дни; солёный огурец – солёные огурцы; зимний вечер – зимние вечера; модный костюм – модные брюки; ветреная улица – ветреные улицы; входной билет – входные билеты; оперный театр – оперные театры; музейный экспонат – музейные экспонаты; выходной день – выходные дни.

4. Допишите окончания:

Кто это? Это журналист. Этот журналист здесь работает.  Кто это? Это наш врач. Этот врач очень умный. Что это? Это костюм. Этот костюм самый модный.

Кто это? Это женщина. Эта  женщина здесь отдыхает. Что это? Это библиотека. Эта библиотека самая старая.

Что это? Это море. Это море самое тёплое. Что это? Это яблоко. Это яблоко  очень большое.

Кто это? Это студенты. Эти студенты здесь учатся. Что это? Это книги. Эти книги справа.

5. Выберите правильный вариант:

Какое  небо? а) синяя; б) синее; в) синий	Какой цветок? а) красный; б) красная; в) красное
Какая ночь? а) чёрный; б) чёрное; в) чёрная	Какой ресторан? а) хороший; б) хорошая; в ) хорошее
Какой дом? а) новый; б) новая; в) новое	Какое платье? а) белая; в) белое; в) белый
Какая мама? а) молодая; б) молодой;  в) молодое	Какая вода? а) голубое; б) голубой; в) голубая
Какой чай? а) чёрное; б) чёрный; в) чёрная	Какая машина? а) хороший; б) хорошая; в) хорошее
Какое яйцо? а) жёлтый; б) жёлтое; в) жёлтая	Какой цвет? а) коричневый; б) коричневая; в) коричневое
Какое вино? а) красная; б) красный; в) красное	Какой день? а) добрый; б) добрая; в) доброе

1) OE Ճառագայթը AOB անկյունը տրոհում է երկու անկյան: Գտեք <AOB-ն, եթե <AOE=56⁰, <EOB=123⁰34’։
123+56=179⁰34′

2) Ուղղանկյունաձև այգու հողամասի երկարությունը  5մ է, իսկ լայնությունը`  6մ: Գտեք այդ հողամասի պարագիծը:
5+6=11*2=22

3.ABC=DBE
ABD=CBE
4.ABM=CBN
5.110/2=55

6) Ուղղանկյունաձև այգու հողամասի երկարությունը  6մ է, իսկ լայնությունը`  7մ: Գտեք այդ հողամասի պարագիծը:
6+7=13*2=26

7)  OE Ճառագայթը AOB անկյունը տրոհում է երկու անկյան: Գտեք <AOB-ն, եթե <AOE=56⁰, <EOB=12⁰3’
68⁰3′

8) Քառակուսաձև այգու հողամասի երկարությունը  6մ է: Գտեք այդ հողամասի պարագիծը:
6*4=24

9)  OE Ճառագայթը AOB անկյունը տրոհում է երկու անկյան: Գտեք <AOB-ն, եթե <AOE=21⁰, <EOB=123⁰31’
123⁰31+21⁰=144⁰31′

10)  OE Ճառագայթը AOB անկյունը տրոհում է երկու անկյան: Գտեք <AOB-ն, եթե <AOE=50⁰, <EOB=12⁰34’
50+12⁰34=62⁰34′