17.09.21

3. Գրի’ր, թե հայի ո’ր հատկանիշներն են խտացված նշված հատվածում։Կարծիքդ հիմնավորի’ր։

<<Կործանեցե՛ք Հայաստանը, տեսե՛ք` կկարողանա՞ք: Իրենց տներից քշեցե՛ք անապատ, մի՛մոռացեք ձեռքներից խլել ճամփի հացն ու ջրի վերջին ումպը, կրակի՛ տվեք իրենց ու իրենց Աստծու տները: Տեսե՛ք` նրանք դարձյալ պիտի չապրե՞ն: Տեսեք` ցեղը դարձյալ պիտի չհառնի՞, երբ նրանցից երկուսը քսան տարի հետո հանդիպեն ու ծիծաղեն իրենց մայրենի լեզվով:

Մենք մեր հավատի և ներքին ուժի շնորհիվ նորից ոտքի ենք կանգնում և զարգանում, քանի որ մենք անմահ ենք:

4.Ի°նչ ես կարծում, ո°ր հատկանիշներն են, որ հային հայ են պահում` անկախ գտնվելու վայրից։
հայերեն լեզուն,մշակույթ,հայրենասիրություն

5. Պատմվածքի գաղափարն որքանո°վ է արդիական այսօր։
Իմ կարծիքով այն ուժի մեջ է նաև այսօր: Մենք միշտ պայքարում ենք թշնամիների դեմ :

Հատվածների և անկյունների համեմատումը

Տեսական նյութ

Մեզ շրջապատող առարկաների մեջ կան այնպիսիները, որոնց ձևերը միանման են, իսկ չափսերը՝ միևնույնը: Այդպիսի առարկաներն են, օրինակ՝ թղթի երկու միատեսակ թերթերը, երկու նույնանուն գրքերը, նույն թողարկման երկու համակարգիչները: Երկրաչափության մեջ միևնույն ձևը և չափերն ունեցող երկու պատկերներն անվանում են հավասար պատկերներ:

 Նկարում պատկերված են հավասար պատկերներ՝

Սահմանում 1։
Երկու երկրաչափական պատկերներ կոչվում են հավասար, եթե վերադրումով դրանք կարող են համընկնել:

Սահմանում 2։
Հատվածի այն կետը, որը կիսում է այդ հատվածը, այսինքն՝ այն տրոհում է երկու հավասար հատվածների, կոչվում է հատվածի միջնակետ:
Նկարում С կետը AB հատվածի միջնակետն է:

Ցանկացած երկու փռված անկյուններ հավասար են:

Սահմանում 3։ Անկյան գագաթից ելնող ճառագայթը, որն այն տրոհում է այդ անկյունը երկու հավասար անկյունների կոչվում է անկյան կիսորդ:

Առաջադրանքներ

1) O կետը AB հատվածի միջնակետն է: Կարելի՞ է վերադրմամբ համընկեցնել հետևյալ հատվածները.

ա) OA և OB,

բ) OA և AB:

2)  l ճառագայթը hk անկյան կիսորդն է: Կարելի՞ է վերադրմամբ համընկեցնել անկյունները՝

ա) hl-ը և lk-ն

բ) hl-ը և hk-ն:

3) 

Նկար 28-ում <AOB =<DOC։ Նկարում կան արդյո՞ք այլ հավասար անկյուններ։չկան

4) Ուղղի վրա տրված են A, B, C և D կետեր (C կետը գտնվում է AB հատվածի վրա) այնպես, որ AB=CD:
AD հատվածի միջնակետը արդյոք կլինի՞ CB հատվածի միջնակետ: Պատասխանը հիմնավորեք

Պետական կառավարման համակարգը

Հայոց արքունիքում իշխանների կամ նախարարների ունեցած տեղերի, գահերի ցուցակը կոչվում էր «գահնամակ»։ Գահնամակը վավերացրել է թագավորը։ Արքունի գործառույթների մի մասը ոչ ժառանգական էր։ Օրինակ՝ արքունի սենեկապետը ,նա թագավորի անձնական քարտուղարն էր, արքունի գրագրության կազմակերպողը, արխիվի պահապանը։ Հետևյալ պաշտոնները եղել են ժառանգական՝

Հայկական բանակը Արշակունիների օրոք բաղկացած էր 120 000 մարտիկներից։ Այն ուներ հետևյալ կազմը.

  • 4 հազար արքունական զորքեր՝ բդեշխների հրամանատարությամբ։ Պաշտպանում էին երկրի սահմանները բոլոր չորս ուղղություններով։
  • 15 հազարանոց մարդպետական զորքեր
  • 10 հազարանոց մաղխազական գունդ
  • 36 հազար այլ զորքեր՝ արքունի հրամանատարության ներքո
  • 55 հազար մարտիկներ՝ նախարարական տարբեր զորաջոկատներից

Ավատատիրության ձևավորումը

Մեծ Հայքի գերագույն տերը թագավորն էր։ Ավատատիրության խորացմամբ թագավորական կամ պետական հողերը մասնատվում էին, ծառայող ազնվականության հողատարածքներն աճում էին, հողի խոշոր սեփականատեր էին դառնում նախարարական ընտանիքները։

Վաղ միջնադարում Մեծ Հայքում գոյություն է ունեցել հողատիրության երեք ձև՝ հայրենիք, պարգևականք և գանձագին։

  • «Հայրենիք» կամ «հայրենական» – ժառանգաբար հորից ավագ որդուն անցնող հողեր
  • «Պարգևականք» – պետական պաշտոնյաներին կամ զինվորականներին ծառայության դիմաց հանձնվող հողեր։ Եթե ստացողը մահանում էր, ապա կարիք կար նվիրատվությունը վերականգնելու, իսկ եթե նա դադարեցնում էր ծառայությունը, ապա արքունիքը հետ էր վերցնում այդ կալվածքները։
  • «Գանձագին» – աշխարհիկ իշխանների կամ մեծահարուստ եկեղեցականների կողմից գնված հողեր։ Սրանք ըստ էության չէին տարբերվում հայրենիքից։ Կուսակրոնություն մտցնելուց հետո բարձրաստիճան հոգևորականներին պատկանող հողերը դարձան եկեղեցու սեփականություն։

    Արքունի հողային տիրույթների կենտրոնը Ոստան Հայոց գավառն էր՝ Արտաշատ մայրաքաղաքով։ Ավատատերերը աստիճանակարգվում էին՝ ավագից կրտսեր։ Սա նման էր մի բուրգի, որի գագաթին արքան էր։
    Արքային հաջորդող օղակն արքունիքն էր, հետո աշխարհակալ նախարարներն էին՝ ծայրագավառների կալվածատերեր բդեշխներն ու արքունի գործակալները։ Բդեշխներն իրավունք ունեին մի ոտքին կարմիր, իսկ մյուսին կանաչ կոշիկ հագնել. միայն արքան կարող էր հագնել կարմիր կոշիկներ։  Թագավորից անմիջական կախման մեջ գտնվողները կոչվում էին ոստանիկ, իսկ նախարարներից կախյալները՝ ազատ։ Ոստանիկներից էին կազմվում արքունի հեծելազորը, ազատներից՝ նախարարական այրուձին։ Արքունիքի պաշտպանությունը, ռազմական ու վարչական բազմաթիվ պաշտոններ վստահում էին իրենց։ Բուրգի ստորոտում անազատներն էին՝ քաղաքացիները, շինականները, ռամիկները:

Ճառագայթ։ Անկյուն

Առաջադրանքներ5

1) Երկու ուղիղների հատվելու դեպքում քանի՞ չրփված անկյուն է առաջանում:

4

2) Գծեք մի չփռված անկյուն: A, B, M և N կետերը նշեք այնպես, որ AB հատվածի բոլոր կետերը գտնվեն տվյալ անկյան ներսում, իսկ MN հատվածի բոլոր կետերը՝ անկյունից դուրս:

3) Տարեք որևէ ուղիղ, նրա վրա նշեք A և B կետեր, իսկ AB հատվածի վրա` C կետը:

ա) AB, BC, CA, AC, BA ճառագայթներից որո՞նք են համընկնում:

բ) Ո՞ր ճառագայթն է CA ճառագայթի շարունակությունը:

7. – 5
8.- 20 աստիճան յուրաքանչյուրը
9. – 32.5 աստիճան

16.09.21

Կարդա’, պատրաստվի’ր Վիլյամ Սարոյանի <<Հայը եւ հայը>> պատմվածքի քննարկմանը։

Առաջադրանքներ`

1.Գրավոր ներկայացրո՛ւ, թե ինչի՞ մասին էր պատմվածքը, ի՞նչ սովորեցիր, ո°րն էր հեղինակի ասելիքը։


Պատմվածքը հայերի մասին է, որտեղ օտար երկրում հանդիպում են 2 հայ : Եվ անկախ արտաքին տվյալներից , հեղինակը հասկանում է , որ հանդիպել է հայի և շատ ուրախանում :
Հեղինակը ցանկանում էր ասել , որ ինչքան էլ ուզեն բնաջնջել մեզ , ապա դա նրանց չի հաջողվի , և այսպես մի ինչ-որ կորած-մոլորած վայրում միշտ էլ կլինի հանդիպել մեկ ուրիշ հայի :

2.Պատմվածքից առանձնացրո՛ւ քեզ համար ամենից տպավորիչ հատվածը և հիմնավորի՛ր։
Ինձ դուրն եկավ այն մասը , որտեղ ասվում էր , որ ինչ հաճելի է ,երբ օտար տարածքում հանդիպում ես մի օտար մարդու , բայց դուք իրար հետ խոսում եք հայերեն :

Задание

  1. Замени выделенную букву в слове другой, чтобы получилось новое слово:

Мир-   пир

Мир — тир

Бак — бык
ость —гость
Жир — мир

Голос —волос

  1. Добавь по одной букве, чтобы получились новые слова:

коса                    носа

араб                овал

___рак                  ___рак

Крис                 мель

плот                глот


  1. Составь слова, не пропуская и не добавляя ни одной буквы:

Ерпо — перо

Евредо — дерево

Лкбуинак —клубника

Соак — коса

Меакьн —камень

Окамднри – командир

Упкс — пуск

Вцтеко -цветок


  1. Прочитай задом наперед и запиши предложения:

горосоН теадоб омгор -носорог погом нбодает

еН етитуш с омгоросон-не шутите ц носорогмо

И аз йокрог, и доп йокрог-и за горкой, и под горкой

доП йозереб , и доп йокле,

имадовороХ и в дяр

В хапялш ыцдолом тяотс.

15.09.21

5.  Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով յա, իա, եա։
Հեքիաթ, ակացիա, բամիա, այծյամ, էներգիա, Անդրեաս, եղյամ,
էքսկուրսիա, խավիար, կղզյակ, Սուքիաս, կրիա, միլիարդ, վայրկյան, Բենիամին,
մումիա, Սիսիան, փասիան, միմյանց, Արաքսյա, դաստիարակ, լյարդ, քիմիա,
օվկիանոս, անցյալ, Ազարիա, Անանիա, Եղիա, Եղիազար, Երեմյա, հեծյալ,
Զաքարիա, Մարիամ, Ամալյա, Օֆելյա։

7. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության գրելով յ տառը։
Կայուն, հայելի, Միքայել, զրոյական, էություն, նայել, վայելել,
գայիսոն, էակ, ատամնաբույժ, Ռաֆայել, միայն, պոեմ, պոետ,
միասին, հիանալ, թեյել, խնայել, հիանալ, որդիական։