1. Դրական և բացասական ռացիոնալ թվերի գումարի տեսքով գրի՛ առեք (–6) թիվը այնպես, որ՝
ա) երկու գումարելիներն էլ ամբողջ թվեր լինեն,
բ) գումարելիներից մեկը լինի սովորական կանոնավոր կոտորակ,
գ) երկու գումարելիներն էլ լինեն անկանոն կոտորակներ։

2. Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) -9 + 8 = –1,       դ) -18 + 7 = –11,        է) 5 + (-2 )= 3,

բ) –3 + (-3) = –6,      ե) -12 + 2 = –10,        ը) 25 + (-5) = 20,

գ) –8 +( -2)= –10,    զ) -11+ 20 = 9,         թ) –5 + (-6) = –11։

3. Հաշվի՛ր

Ա)(+30 6/7)*(+2 7/8)=621/7
Բ)(-1 4/5)*(-8 3/7)=531/35
Գ)(-6 3/10)*(-2 11/25)=3543/250
Դ)(-4 6/7)*(+8/9)=(-272/63)
Ե)(-3 3/4)*(+4 91/100)=(-1473/80)
Զ)(+9 4/9)*(-8 14/15)=(-2278/27)

• 1.Մենք բոլորս առնչվում ենք ֆինանսական աշխարհի հետ, ուրեմն լինենք նաև ֆինանսապե՛ս առողջ:
• 2.Փողը նպատակ չէ, պետք չէ փողը ֆետիշացնել: Փողը գործիք է, որի դերը, սակայն, չպետք է թերագնահատել:
• 3.Ֆինանսական որոշումներում չկան բացարձակ ճշմարտություններ, ամեն ինչ կախված է անձից և իրավիճակից:
• 4.Ֆինանսական աշխարհն ամեն օր զարգանում է, և կարևոր է շարունակաբար թարմացնել գիտելիքը, ծանոթանալ նոր գործիքներին, իրավիճակներին:
• 5.Դպրոցում ֆինանսական կրթությունը ներառված է 2-րդից 11-րդ դասարաններում: Այդուհանդերձ այն պետք է ունենա շարունակական բնույթ ողջ կյանքի ընթացքում:
• 6.«Ես և շրջակա աշխարհը», «Մաթեմատիկա», «Հանրահաշիվ», «Հասարակագիտություն». այս առարկաները ֆինանսական կրթության առումով փոխլրացնում են միմյանց և ապահովում գիտելիքի սիներգիկ զարգացում: Այդ պատճառով էական է առարկայական ուսուցիչների համագործակցությունը:
• 7.Ֆինանսները սիրում են ուսուցման ակտիվ և աշակերտակենտրոն մեթոդներ. խաղեր, խմբային, նախագծային և հետազոտական աշխատանքներ:
• 8.Ֆինանսական կրթությունն օգտակար է ոչ միայն սովորողների համար, այլ նաև նրանց ընտանիքների և հենց Ձեզ համար:
• 9.Ինտեգրում նշանակում է հավասարություն առարկայական և ֆինանսական կրթական նպատակների միջև
• 10.Ֆինանսական գիտելիքը և հմտությունները պետք է փոխանցել կաթիլ-կաթիլ՝ պարզից անցնելով բարդին: Պետք է տրամադրել սովորողի տարիքին համապատասխան տեղեկատվություն:
  

Աշխատում ենք Geogebra ծրագրով, տրված կոորդինատներով կառուցում պատկերներ․

Պատկեր 1. / Այս անգամ փորձիր ինքդ կառուցել և գտնել այն երեք տառանոց կենդանին, որը պատկերված է

1) (2; — 3), (2; — 2), (4; — 2), (4; — 1), (3; 1), (2; 1), (1; 2), (0; 0), (- 3; 2), (- 4; 5), (0; 8), (2; 7), (6; 7), (8; 8), (10; 6), (10; 2), (7; 0), (6; 2), (6; — 2), (5; — 3), (2; — 3).

2) (4; — 3), (4; — 5), (3; — 9), (0; — 8), (1; — 5), (1; — 4), (0; — 4), (0; — 9), (- 3; — 9), (- 3; — 3), (- 7; — 3), (- 7; — 7), (- 8; — 7), (- 8; — 8), (- 11; — 8), (- 10; — 4), (- 11; — 1), (- 14; — 3),
(- 12; — 1), (- 11;2), (- 8;4), (- 4;5).

3) Աչք: (2; 4), (6; 4).

2. Գայլ

1) (- 9; 5), (- 7; 5), (- 6; 6), (- 5; 6), (- 4; 7), (- 4; 6), (- 1; 3), (8; 3), (10; 1), (10; — 4),
(9; — 5), (9; — 1), (7; — 7), (5; — 7), (6; — 6), (6; — 4), (5; — 2), (5; — 1), (3; — 2), (0; — 1),
(- 3; — 2), (- 3; — 7), (- 5; — 7), (- 4; — 6), (- 4; — 1), (- 6; 3), (- 9; 4), (- 9; 5).

2) Աչք: (- 6; 5)

3. Կաչաղակ

1) (- 1; 2), (5; 6), (7; 13), (10; 11), (7; 5), (1; — 4), (- 2; — 4), (- 5; 0), (- 3; 0), (- 1; 2),
(- 2; 4), (- 5; 5), (- 7; 3), (- 11; 1), (- 6; 1), (- 7; 3), (- 5; 0), (- 6; 0), (- 10; — 1), (- 7; 1),
(- 6; 0).

2) Թևերը: (0; 0), (7; 3), (6; 1), (1; — 3), (0; 0).

3) (1; — 4), (1; — 7).

4) (- 1; — 4), (- 1; — 7).

5) Աչքեր: (- 5; 3).

4. Ուղտ

1) (- 9; 6), (- 5; 9), (- 5; 10), (- 4; 10), (- 4; 4), (- 3; 4), (0; 7), (2; 4), (4; 7), (7; 4),
(9; 3), (9; 1), (8; — 1), (8; 1), (7; 1), (7; — 7), (6; — 7), (6; — 2), (4; — 1), (- 5; — 1), (- 5; — 7),
(- 6; — 7), (- 6; 5), (- 7;5), (- 8; 4), (- 9; 4), (- 9; 6).

2) Աչքեր: (- 6; 7).

5. Ձի

1) (14; — 3), (6,5; 0), (4; 7), (2; 9), (3; 11), (3; 13), (0; 10), (- 2; 10), (- 8; 5,5), (- 8; 3), (- 7; 2), (- 5; 3), (- 5; 4,5), (0; 4), (- 2; 0), (- 2; — 3), (- 5; — 1), (- 7; — 2), (- 5; — 10),
(- 2; — 11), (- 2; — 8,5), (- 4; — 8), (- 4; — 4), (0; — 7,5), (3; — 5).

2) Աչքեր: (- 2; 7).

6. Ջայլամ

1) (0; 0), (- 1; 1), (- 3; 1), (- 2; 3), (- 3; 3), (- 4; 6), (0; 8), (2; 5), (2; 11), (6; 10), (3; 9), (4; 5), (3; 0), (2; 0), (1; — 7), (3; — 8), (0; — 8), (0; 0).

2) Աչք: (3; 10).

7. Սագ

1) (- 3; 9), (- 1; 10), (- 1; 11), (0; 12), (1,5; 11), (1,5; 7), (- 0,5; 4), (- 0,5; 3), (1; 2),
(8; 2), (10; 5), (9; — 1), (7; — 4), (1; — 4), (- 2; 0), (- 2; 4), (0; 7), (0; 9), (- 3; 9).

2) Թևեր: (1; 1), (7; 1), (7; — 1), (2; — 3), (1; 1).

3) Աչքեր: (0; 10,5).

1.Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի Հնարագետ ջուլհակը ավանդության 1֊ին և 2֊րդ մասերը։ Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր։

2.Գրավոր ներկայացրո՛ւ, թե ինչի՞ մասին էր պատմվածքի այս հատվածը, ի՞նչ սովորեցիր։

Լինում է մի դերվիշ, նա գնում է քաղաք , փողոցի կենտրոնում կանգնում ու մի կլոր գծում փայտով ու կենտրոնում նստում :Ժողովուրդը շատ հարցեր էին տալիս ,բայց նա չէր պատասխանում :Ամբողջ խաղաքը այդ խոսակցությունների մեջ էր:Խոսքը հասնում է Շահ-Աբասին , նա էլ ուղարկում է ամենալավ գիտնականին :Գիտնականը գնում և ասում է,որ կլորը երկինքն է, դատարկությունը ամպերն են ,որ դերվիշը ուզում է անձրև չգա և սով լինի ,խնդրում է այդպիսի բան չանել ,մեղկ են իրենք :Ժողովուրդը ավելի է խառնվում գիտնականին լսելուց հետո: Գալիս է մի ուրիշ գիտնական : Սա էլ իր հերթին ուզում է գուշակել և ասում է ,որ գիտի թե ի՞նչ է նկարել դերվիշը և խնդրում է խնայի մարդկանց : Եվ այսպես գալիս են մի քանի գիտնականներ, բայց դերվիշը ոչինչ չի ասում :
Թագավորը շատ է նեղվում և դրա համար թաքուն իչնում է քաղաք , որ տեղեկություն հավաքի :Նա մի տարօրինակ տուն է նկատում:Այդ տան տանիքում փռված է լինում ցորենի հատիկներ և մեկ եղեգ է շարժվում , որ քշի ճնճղուկներին:Թագավորը տուն է մտնում ,որ հասկան այդ գաղտնիքը:Դա ջուլհակի տունն էր :Նա եղեգից թել էր կապել և այդ թելի մյուս ծայրը ամրացրել իր թոռների օրորոցներին :Օրորոցներն էլ մյուս կողմից միացած էին գործելու գործիքին :Երբ ջուլհակը գործում էր սկսում էին օրորվել օրորոցները ,հետո եղեգը :Ջուլհակը ճանաչում է թագավորին :Թագավորը շատ հարցեր է տալիս ջուլհակին և հասկանալով ,որ նա խելացի է ,որոշում է ուղարկել նրան դերվիշի մոտ:

3.Առանձնացրո՛ւ պատմության հերոսներին և բնութագրի՛ր։
դերվիշ-լուռ,  Շահ-Աբասի-Հարուստ ,գիտնական-խելացի ,ժողովուրդ-հավատարիմ,Ջուլհակ-հնարամիտ

*****Գտե՛ք ցորենի կամ եգիպտացորենի սերմեր եւ նկարագրե՛ք դրանց
մեծությունը, գույնը, ամրությունը եւ այլ հատկանիշները: Դիտե՛ք սերմերի ծլումը՝ այդ նպատակով ստեղծելով անհրաժեշտ պայմաններ:
Ես ունեմ եգիպտացորենի սերմ,նրա երկարությունն է 7-8 մմ, դեղին գույնի է,շատ ամուր և չոր:Այս սերմի ծլելը տեսնելու համար,ես այն դրել եմ թաց բամբակի վրա :

Հարցեր

1. Ի՞նչ են ծաղիկը, պտուղը, սերմը:
   Ծաղիկը բույսի օրգան է, որը կարճացած և ձևափոխված ընձյուղ է:
   Պտուղը սեռական բազմացման հետևանքով առաջացող օրգան է, որը պարունակում է սերմեր:Սերմ՝ սաղմնային բույս է՝ իր մեջ կուտակված պաշարային սննդանյութերով։ Այն բույսերի բազմացման և տարածման օրգան է։ 
2. Ինչի՞ց են առաջանում պտուղները եւ սերմերը:
   Ծաղկից առաջանում են պտուղները: Սերմը գտնվում է պտուղի կորիզում,իսկ հատապտուղների մոտ ՝ պտղամսի մեջ:
3. Ի՞նչ դեր ունեն այդ օրգանները բույսի կյանքում:
   Պտուղների ամենակարևոր աշխատանքը սերմերի պահպանումն ու տարածումն է: Սերմը ունի բազմացնող դեր:
4. Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ սերմերի ծլման համար:
   Անհրաժեշտ է խոնավություն , օդ,ջուր,հող,
5. Ինչո՞ւ սերմերը կարող են պահպանվել երկար ժամանակ:
   Արտաքինից սերմը ծածկված է հաստ սերմնամաշկով , որն էլ նրան պաշտպանում է չորացումից և վնասվածքներից :
6. Ինչպե՞ս են պտուղները եւ սերմերն օգտագործվում մարդու կողմից:
   Մարդիկ ցանում են սերմերը , հետո օգտագործում նրանցից ստացած պտուղները :Պտուղները որպեսզի ուտեն իսկ սերմը բազմացնելու և ուտելու

7 . Նկարագրե՛ք շրջապատի ծաղիկները, նշե՛ք դրանց առանձնահատկությունները: Փորձե՛ք հասկանալ ծաղկի կառուցվածքը եւ դերը:
Մեր բակում կան նոր ծաղկած նարգիզներ: Նրանք սպիտակ և դեղին երանգներով են , մոտ 30-35 սմ բարձրությամբ ցողունով : Ծաղիկն ունի 6 պսակաթերթիկ, 6 առէջ և վարսանդ:

Առաջադրանքներ

1. Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը․

(-17/12)*(-4/7)=17/21
(-8/5)*(-25/64)=5/8
(+6/19)*(+25/27)=50/171
(+11 7/9)* (+1/5)=106/45
(-2/9)* ( -9/10)=1/5
(-7 41/50 )* (-1/4)=391/200

2. Կատարիր բաժանում․

(+4/5):(+1/8)=32/5
(-8/9):(-2/3)=4/3
(-5 6/7):(9 5/14)=(-82/131)
(+17 1/2):(+4 2/15)=525/124
(-1 9/17):(-2/17)=13
(-12 3/5):(-3 1/2)=18/5

3. Աստղանիշը փոխարինի՛ր >; <; = նշաններով։ Համեմատի՛ր․

ա/ (-31/5)<0
բ/(-2019/500)<0
գ/6/125 <0
դ/0=0
ե/132/5>0
զ/1/490<0

4. Անտառը գրավում է 1300000 հա տարածք։ Դրա 35 %-ը հաճարենու անտառն է, 16 %-ը՝ սոճու, 20 %-ը՝ եղևնու, 24 %-ը՝ կաղնու, մնացածը՝ բոխու։ Ամեն մի տեսակ անտառի քանի՞ հեկտար կա տվյալ տարածքում։

1300000*35:100=455000
1300000 *16:100=208000
1300000*20:100=260000
1300000 *24:100=312000
100-35-16-20-24=5
1300000 *5:100=65000

1․ Քառակուսու պարագիծը նրա կողմից մեծ է 96 սմ-ով։ Գտե՛ք քառակուսու մակերեսը։
32

2․ Բրինձը պարունակում է 70 % օսլա, իսկ գարին՝ 60 %։ Որքա՞ն գարի պետք է վերցնել, որպեսզի ստացվի այնքան օսլա, ինչքան ստացվում է 6 կգ բրնձից։
6*70=420
420:60=7

3․ Գտե՛ք գումարը.

ա) (–11) + (–2) + 6 + 5 + (–7)=-9

բ) 22 + (–14) + (–30) + (–15) + 19=-18

գ) 8 + 14 + (–21) + (–36) + (–1)=-36

դ) (–33) + 25 + (–40) + (–25) + 80=-73:

4․ Համեմատության միջին անդամները 18-ը և 10-ն են։ Որո՞նք կարող են լինել համեմատության եզրային անդամները։ Բերե՛ք օրինակներ:

5․ Ո՞ր թիվը պետք է վերցնել որպես բաժանելի, որպեսզի ցանկացած բաժանարարի դեպքում ստացվի միևնույն քանորդը։0

6․ Նավակը մի նավակայանից մյուսն է հասել կես ժամում՝ ընթանալով 1200 մ/ր արագությամբ։ Վերադառնալիս նա ծախսել է 20 ր-ով ավելի։ Նավակի արագությունը վերադառնալիս որքանո՞վ է փոքր եղել։

7․ Գտե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) (35 – 17) – 20=-2,
դ) (29 – 64) + 23=-12,
է) (–39 –21) + 11=-49,

բ) (–43 – 14) – 32=-89,
ե) (–30 – 21) + 56=4,
ը) (16 – 33) – 50=-67,

գ) (–74 + 27) – 15=-62,
զ) (81 – 45) – 60=-24,
թ) (–18 + 6) – 39=-51:

Լրացուցիչ առաջադրանք

Լուծի՛ր, ներկայացրու մաթեմատիկական ֆլեշմոբի խնդիրներից մեկն, ապա տեսագրիր այն։

Գործնական քերականության  գրքից կատարի՛ր 328,335, 336 առաջադրանքները։

328. Փակագծերում տրված բայերը գրի՛ր պահանջված ձևով:

Երբ «առա՜ջ» հրամանն ենք լսում՝ մենք, առանց վայրկյան անգամ մտածելու, քայլերս ուղղում եմ դեպի այն կողմը, ուր  մեր դեմքն է: Եվ այստեղ զարմանալի  ոչինչ չկա: Սակայն երբ այդ նույն հրամանը մեր հեռավոր նախնիներն էին ստանում, քայլում էին դեպի աջ, որովհետև «առաջ»՝ առ+ աջ,  ստուգաբանորեն նշանակում է «դեպի աջ»:

Այդ ինչպե՞ս պատահեց, որ «աջ»-ը դարձավ «ուղիղ»:

Շատ լեզուներում «աջ» միաժամանակ նշանակում է նաև «ուղիղ», «ճիշտ». Անգամ՝ «ճշմարիտ»: Համեմատեցե´ք ռուսերեն правый-«աջ» և правильный-«ճիշտ»,  право-«իրավունք», правда-«ճշմարտություն»:

«Աջ» բառի այս իմաստի հետ կապված է նաև «աջել»՝ «ճիշտ կողմը շուռ տալ», «գործերը աջ գնալ» արտահայտությունները. աոաջ, առաջարկել, առաջին, հաջորդ, հաջող բառերը և հենց ինքը «հաջողություն» բաոը:

335. Փոքրիկ պատմություն գրի´ր, որ գրածիցդ հետևյալ հետևությունն արվի.

Մարդիկ ավելի ներողամիտ պիտի   լինեն:

336. Տեքստն ուշադի´ր կարդա, հարցերին պատասխանի´ր և աոաջադրանքը կատարի´ր:

Մարագում մկան բույն կար: Բնում իր երեք ձագի հետ ապրում էր մայր մուկը:

Խոշոր ու փափկամորթ սիամական կատուն հեզիկ-նազիկ եկավ,  կանգնեց մկան բնի առաջ ու անո՜ւշ-անուշ խոսեց.

—      Մուկի՜կ քույրիկ, քաղցրի՜կս, խելո՜քս, համո՜վս, թե էդ ծակից դուրս գաս ու.  ա´յ, էս ծակը մտնես, քեզ մի կարմիր ոսկի կտամ:

Մուկը կծկվեց իր բնում ու մտածեց. «Տեսնես ինչո՞ւ է էս կարճ ճամփի  համար էդքան վարձ տալիս: Էստեղ հաստատ  խարդախություն կա»:

Այդպես երկար ծանրութեթև արեց մուկը և ծակից դուրս չեկավ: Ասաց.

— էս կարճ ճամփի համար ինչո՞ւ ես էդքան վարձ տալիս: Չեմ գա: Կատվից ո՞վ է լավություն տեսել, որ:

Հարցեր և առաջադրանք.

Այս պատմության մեջ  կարևո՞ր է (այս հարցերի պատաս­խանները տեքստում գտի՛ր, քո պատասխաններն  հիմնավորի՛ր)՝

—      Ո՞րտեղ է մկան բույնը- Մարագում

—      ի՞նչ մուկ է ապրում բնում-մայր մուկ

—      ո´ւմ հետ է ապրում մուկը-իր երեք ձագերի հետ

—      ի՞նչ տեսակի և ինչպիսի՞ն է կատուն- Խոշոր ու փափկամորթ սիամական կատուն

—      ինչպե՞ս եկավ կատուն- հեզիկ-նազիկ

—      կատուն որտեղ կանգնեց- մկան բնի առաջ

-ինչպե՜ս խոսեց  կատուն- անո՜ւշ-անուշ խոսեց

-կատուն մկանն ինչպե՜ս դիմեցճ- Մուկի՜կ քույրիկ, քաղցրի՜կս, խելո՜քս, համո՜վս

-կատուն ի՞նչ ասաց- թե էդ ծակից դուրս գաս ու.  ա´յ, էս ծակը մտնես, քեզ մի կարմիր ոսկի կտամ:

-ինչպե´ս մտածեց մուկը-կծկվեց

-ի՞նչ մտածեց մուկը- Տեսնես ինչո՞ւ է էս կարճ ճամփի  համար էդքան վարձ տալիս

-մուկն ի՞նչ արեց-հրաժարվեց

-մուկն ի՞նչ ասաց- էս կարճ ճամփի համար ինչո՞ւ ես էդքան վարձ տալիս: Չեմ գա: Կատվից ո՞վ է լավություն տեսել, որ:

-դրանից հետո կատուն ի՜նչ արեց-Դուրս չեկավ

Տեքստը համառոտի´ր՝ դուրս հանելով  այն բառերը, բառակապակցությունները, նախադասությունները, որոնք ավելորդ են :

1. Ответьте, сколько. Запишите ответ:

Три плюс десять -13 ,Десять плюс десять -20, Восемнадцать минус десять -8,Пять плюс десять -15,

Двадцать минус десять -2, Шесть плюс десять -16,

Семнадцать минус семь -10, Одиннадцать минус один -10,

Двенадцать плюс три -15 ,Десять плюс четыре -14,

Семь плюс семь -14 ,Двадцать плюс тридцать -33,

Пятьдесят плюс десять -60

2. Запишите цифры словами:

11 Одиннадцать

16 шестнадцать

19 Девятнадцать

27 двадцать семь

34 тридцать четыре

45 сорок пять

58 Пятьдесят восемь

60 шестьдесят

72 Семьдесят два

80 восемьдесят

85 восемьдесят пять

90 девяносто

97 девяносто семь

100 сто