Մարզկենտրոնը և ամենախոշոր քաղաքը Վանաձորն է։ Լոռու մարզը բնակչության թվով առաջին մարզն է: Տարածքի մեծությամբ երրորդն է հանրապետությունում : Լոռու մարզն ընդգրկում է Դեբեդ գետի ավազանը ամբողջությամբ և ունի ոչ հարթ ռելիեֆ և տարածքի մոտ 80% զբաղեցնում են լեռնաշղթաները և խոշոր լեռները։ Նրա տարածքում են ձգվում Ջավախքի, Բազումի, Փամբակի, Գուգարաց, Վիրահայոց, Հալաբի լեռնաշղթաները: Առանձնանում են Փամբակի, Լոռվա գոգավորությունները և Լոռվա ձորը: Մարզի տարածքով է հոսում Դեբեդ գետը (154 կմ երկարությամբ, 2-րդը հանրապետությունում)՝ իր Ձորագետ, Մարցագետ և Փամբակ վտակներով:Բնակավայրերը գտնվում են ծովի մակերևույթից 520-ից 1800 մետր բարձրության վրա։

Continue reading “Լոռու մարզ” →

Интересно порой задуматься и представить себе, какую тайну хранит лес…Ведь у него своя жизнь, жизнь которая никак не зависит от людей, и вовсе не нуждается в людях. Есть у леса и своя уникальная тайна. Тайна, которую знает каждый житель леса, знает и надежно хранит, как самый преданный друг.

Нужно отметить, что тайна эта никогда не будет полностью разгадана человеком. Все дело в том, что попадая в лес понимаешь, что человек всего лишь часть этого большого мира. Идешь себе по лесным тропинкам, а вокруг разные деревья, каждое из которых имеет свою тайну. У кого-то мох растет внизу, у кого вверху, у каких-то деревьев есть дупло, в котором кто-то живет, а у других деревьев они совсем пустые и необжитые. На одной лесной поляне растут ягоды, на другой грибы, а на третьей вообще ничего не растет. Вот в этом и есть тайны леса, только нужно отчетливо понимать, что ни в коем случае нельзя вторгаться и тем более нарушать эти тайны.

Влезая в жизнь леса человек может просто погубить его, и таких случаев к сожалению не мало, поэтому нужно беречь всё то, что дает нам природа, беречь её дары и бережно относиться к окружающей нас среде.

Кстати нужно отметить, что порой кажется, что нет ничего уникального и неповторимого в том или ином создании природы, но это опять же не так, ведь всё, что есть на этом свете, является созданием природы. И мы, люди, как часть, которую создала природа, должны беречь всё окружающее нас, ведь это такие же природные создания.

В заключении хотелось бы сказать, что своя тайна может быть у каждого, в том числе и у леса, ведь он тоже живой, только не стоит считать себя выше и уничтожать чужые тайны, тайны которые хранятся годами, тысячелетиями и так далее.

1. напишите небольшую информацию о лесе. каким он может быть? Лес может быть диким,злим, но и может быть добрым и  гостеприимным тем людям,которые хорошо будут относится к нему.
2. Выпиши слова выделенные синим цветом, поставь их в единственное число, в именительный падеж, определи их род. Просклоняй все слова и поставь в родительном и дательном падежах.

Например: порой- пора (ж.р.)

Именительный падеж: (Есть кто? что?) пора

Родительный падеж: (Нет Кого? Чего?) поры

Дательный  падеж: (Дать кому? чему?) поре

тайну -тайна(ж.р),тайны,тайне

жизнь-жизнь (ж.р)  ,жизны,жизны

людей-человек(м.р)человека,человеку

тропинкам-трапинка(ж.р)трапинки,трапинке

деревья-дерево(ср. р.)дереви,дереву

дупло-дупло(ср. р.)дупли,дуплу

грибы-гриб(м.р)гриба,грибе

тайны -тайна(ж.р)тайне,тайну

годами-год(м.р)года,году

тысячелетиями -тысячелет(м.р)тысячелета,тысячелету

 

 

 

Ա	Բ	Գ	Դ	Ե	Զ	Է	Ը	Թ
1	2	3	4	5	6	7	8	9
Ժ	Ի	Լ	Խ	Ծ	Կ	Հ	Ձ	Ղ
10	20	30	40	50	60	70	80	90
Ճ	Մ	Յ	Ն	Շ	Ո	Չ	Պ	Ջ
100	200	300	400	500	600	700	800	900
Ռ	Ս	Վ	Տ	Ր	Ց	Ւ	Փ	Ք
1000	2000	3000	4000	5000	6000	7000	8000	9000

 

1. Գտիր ամենափոքր եռանիշ թվի կրկնակին: 200=Մ
2. Ամեն օր Վազգենը խանութից գնում էր չամիչ: Առաջին  օրը նա  գնեց 500 գր չամիչ, երկրորդ օրը՝  70 գր, երրորդ օրը՝ 130 գր,չորրորդ օրը՝ երկրորդ օրվա կրկնակին և հինգերորդ օրը՝ 160 գր: Քանի կիլոգրամ չամիչ գնեց: 1=Ա
3. 20*55+(89+3011)+20*40=5000=Ր
4. Օրական խանութում ստանում են 250 լ կաթ: 16 օրում քանի՞ լիտր կաթ են ստացել: 4000 =Տ
5. Գուրգենը 8 տարի առաջ 7 տարեկան էր, իսկ նրա ընկերը 5 տարով ավելի :Հիմա քանի՞ տաեկան է նրա ընկերը: 20=ի
6. 2 և 3 -ի արտադրյալի հարյուրապատիկը: 600 =Ո
7. Ինձ պետք է երկու կգ ընկույզ: Մեկ կգ արժե 3500 դր: Ի՞նչքան գումար է պետք 2 կգ գնելու համար: 7000= Ւ
8. 99/9+20-22=9=Թ

V
Ու ղըրկեց Շահը իր թովիչ երգչին,
Գընա տե՛ս, ասավ, Թըմկա տիրուհուն,
Երգի՛ իմ սերը նըրա առաջին,
Պատմի՛ իմ փառքը ու գանձը անհուն։
Խոստացի նըրան իմ ոսկի գահը,
Խոստացի նըրան ամե՜ն, ամեն բան,
Ինչ կարող է խոստանալ Շահը,
Երկրակալ Շահը իր սիրած կընկան։

―――――――――――
Ուր ահեղ կըռվով չի մտնիլ արքան,
Ղոնաղ է աշուղն իրեն սազի հետ.
Եվ ահա մի օր ծեր, թափառական
Մի աղքատ աշուղ մըտավ Թըմկաբերդ։

VI
Գոռում են, դողում Թըմկա ձորերը,
Կանգնած է Թաթուլ Շահի հանդիման.
Զարկում են, զարկվում դուշման զորքերը,
Արյունը հոսում էն Քըռի նըման։

Զարկում են, զարկվում դուշման զորքերը,
Արյունը հոսում էն Քըռի նըման.
Երգում է աշուղն իր Շահի սերը,
Անհուն գանձերը ու փառքն անսահման…

Լըսում է մատաղ Թըմկա տիրուհին․
Եվ վըրդովում են իր միտքը թաքուն
Դավաճան գործի ամոթը խորին
Եվ արքայական փառքն ու մեծություն…

Լըսո՞ւմ ես դու, սիրուն տիկին,
Ա՛յ նազանի աննըման.
Նայի Շահի՜ն, իրեն զորքի՜ն,
Աշխարհքի տերն անսահման…

Մեզ պես տըկար մարդ է նա էլ՝
Սիրուններին միշտ գերի.
Քու ճակատին թագ է վայել․
Լինիս շքե՜ղ թագուհի…

Լըսում է չքնաղ Թըմկա տիրուհին
Գիշեր ու ցերեկ, նորից ու նորից…
Ու դարձավ նա լո՜ւռ, դալո՜ւկ, մըտախո՜հ,
Ու քունը փախավ սիրուն աչքերից…

VII
Դարձավ իր կըռվից իշխան Թաթուլը,
Դարձավ հաղթական իրեն զորքի հետ,
Սըրբեց, պատյանը դըրավ կեռ թուրը,
Ցնծության ձայնից դողաց Թըմկաբերդ։

Խընջույք է սարքել Թըմկա տիրուհին,
Ցերեկ է արել խավար գիշերը.
Հեղեղի նըման հոսում է գինին,
Ու քեֆ է անում Ջավախքի տերը։

Պըտույտ է գալի չըքնաղ տիրուհին,
Անցնում է, հըսկում սեղաններն ամեն,
Հորդորում, խընդրում, որ ուրախ լինին,
Որ լիքն ու առատ բաժակներ քամեն։

— Հապա լըցրե՜ք, իմ քաջ հյուրեր,
Բաժակներըդ լիուլի,
Խըմենք— Աստված կըտրուկ անի
Թուրը իմ քաջ Թաթուլի։

— Է՜յ, տեր աստված կըտրուկ անի
Թուրը մեր քաջ իշխանի,
Նըրա շուքը միշտ հանապազ
Մեր գըլխիցը անպակաս։

Ու թընդում է Թըմուկ բերդը
Էն աղմուկից խընդության,
Որոտում են տաղն ու երգը
Գոռ ձայներով հաղթական։

— Էն մըթին ամպից արծի՞վն է իջնում,
Սարի արծիվը շեշտակի թափով։
— Էն Թըմկա բերդից Թաթուլն է իջնում,
Թըշնամու հոգին լըցնում սարսափով։

— Էն Թըմկա ձորում սև ա՞մպն է գոռում,
Էն շա՞նթն է ճայթում էնպես ահարկու։
— Էն Թըմկա ձորում Թաթուլն է կըռվում,
Էն թուրն է շաչում էնպես ահարկու։

Ի՜նչ սարի արծիվ կըհասնի քաջին,
Ի՜նչ Շահ կըկանգնի նըրա առաջին։
Ու չի դադարում երգի հետ վարար
Կախեթի գինին խելագար հոսել․
Խըմում են տիկնոջ թանկ կյանքի համար,
Որ էն ժայռերին ծաղիկ է բուսել։
Խըմում են կըռվող քաջերի փառքին,
Որ կըռվի դաշտում կյանք չեն խընայում,
Եվ ընկածների սուրբ հիշատակին,
Որ երկընքից են այժմ իրենց նայում…

Պըտույտ է գալի ծաղիկ տիրուհին,
Անցնում է, հըսկում սեղաններն ամեն,
Հորդորում, խընդրում, որ ուրախ լինին,
Որ լիքն ու առատ բաժակներ քամեն։

— Օ՜ֆ, տիրուհի, աստված վկա,
Էլ չենք կարող մենք խըմել.
Էլ ուժ չըկա, էլ տեղ չըկա,
Շատ ենք խըմել ու հոգնել…

Ու հանգչում է Թըմուկ բերդը
Պապանձվում է ու մարում,
Հարբած, հոգնած տերն ու զորքը
Մըրափում են խավարում։

Առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ էր թափառական աշուղը գնացել Թմկա տիրուհու մոտ:
   Որ գովաբանի Շահին ,պատմի նրա հարստության ու գահի մասին: Աշուղը իր երգերի միջոցով դա ավելի լավ կարող էր անել ,քան Շահը եթե խոսեր տիրուհու հետ:
2. Կապույտով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծեք:
   Երկրակալ-երկիր+ա+կալ
   մըտախոհ-միտք+ա+խոհ
   ահարկու-ահ+արկու
3. Նարնջագույն բառերի բացատրությունը բառարանի միջոցով գտեք, սովորեք:
   թովիչ – գրավիչ
   Ղոնաղ- հյուր
   սազի -երաժշտական գործիք
   մատաղ -զոհաբերություն
   վըրդովում- դժգոհություն
   տըկար – թույլ
   դալուկ-գունատ
   Հորդորում-համոզել
   հանապազ-շարունակ
   Գոռ -ահավոր
   Մըրափում – խորը քնած
4. Ըստ ձեզ ինչո՞ւ է տիրուհին հարբացնում զորքին:   Որ զորքը թուլանա ու քնի:Իսկ երբ քնեն նա կբացի ամրոցի դռները թշնամու առաջ ու նրանք հեշտությամբ կգրավեն ամրոցը:

 

Գործանակն աշխատանք 2 ՝

Սիրելի սովորողներ պարզեք ձեր խոհանոցի ծավալն ու մակերևույթի մակերեսը։

մակերես -1,913 x3.336 = 6,382 մ ծավալն -14,397

Դա պարզելու համար նախ կատարեք հետևյալ գործողությունները ՝

• Չափերիզի (մետրի) միջոցով չափեք ձեր խոհանոցի երկարությունը, լայնությունը և բարձրությունը։ բարձրություն -2.256, լայնություն -1.913, երկարություն 3.336
•  Կատարեք համապատասխան հաշվարկները։

 

Բարեկենդան նշանակում է բարի կենդանություն: Այն ուրախության ու զվարճանքի օր է, հիշեցնում է Ադամի և Եվայի դրախտային կյանքը, երբ նրանք ապրում էին վայելքի ու անհոգության մեջ:
Նախկինում դրանք հեթանոսական տոնախմբությունների օրեր էին, կատարվում էին փետրվարին կամ մարտի սկզբին: Տոնը հավանաբար կապ ուներ գարնան սկսվելու հետ: Եվ պատահական չէին զվարճությունները, որոնք արթնացող բնությանն ուրախ դիմավորելու, մարդկանց վերակենդանացնելու խորհուրդ ունեին: Մարդիկ մաղթում էին միմյանց բարի կենդանություն: Հետագայում քրիստոնեությունը հարմարեցրեց իրեն և դարձրեց Մեծ Պահքի նախորդող շաբաթվա տոն, որը նշվում էր կերուխումով, մասսայական խաղերով, մրցումներով, թատերախաղերով, պարերով և այլն: Այն տևում էր երկու շաբաթ՝ անմիջականորեն հաջորդելով Ս. Սարգսի տոնինն և ավարտվելով Մեծ Պասով: Մեծ Պահքին նախորդող կիրակին Բուն Բարեկենդանի օրն էր: Պահքի կարևոր լինելը մարդկանց ցույց է տվել Քրիստոս: Նա անապատում 40 օր է անցկացրել: Մարդիկ Հիսուս Քրիստոսի օրինակով են պահում Մեծ Պահքը: Մեծ Պահքի 40 օրերին գումարվել են նաև Զատիկին նախորդող 9 օրերը, և այն տևում է 49 օր: Մեծ Պահքն ավարտվում է Զատիկի` Հիսուս Քրիստոսի Հարության տոնով:

 

1. Մայրիկը պատրաստեց կարկանդակներ՝ 20-ը ջեմի միջուկով, 15-ը՝ մսով, 10-ը կաթնաշոռով։ Ամենաքիչը ի՞նչ քանակով կարկանդակներ է հարկավոր վերցնել, որպեսզի նրանցում անպայման լինեն 3-ից ոչ պակաս կարկանդակ՝ տարբեր միջուկներով։ (Կարկանդակը կիսել չի կարելի)։   36
2. Հետևյալ ոչ ճիշտ անհավասարություններից յուրաքանչյուրում տեղափոխել մեկ ձողիկ այնպես, որ ստացվեն ճշմարիտ հավասարություններ․
XII=VII-VI
VI-IV=IX
VII+III=V

XII=VI +VI
V+IV=IX
VIII-III=V
3. Վերականգնել
Գ։Ա=Ղ‧Տ=Ն+Ա=Գ=Ի+Ր-Ը   6:1=3*2=5+1=6=7+8-9
4. Աշոտը գնեց 5 խնձոր։ Դրանք բոլորը՝ առանց առաջինի, կշռում են 798գ, առանց երկրորդի՝ 794 գ, առանց երրորդի՝ 813գ, առանց չորրորդի՝ 806գ, առանց հինգերորդի՝ 789գ։ Որքա՞ն են կշռում բոլոր հինգ խնձորները։1000 գր

5. Գնացքը կազմված է 20 վագոնից։ Աշոտը նստած է վերջից հաշված երրորդ վագոնում։ Սկզբից հաշված՝ ո՞րերորդ վագոնում է գտնվում Աշոտը։  18
6. Ուղղանկյան մի մասը թաքնված է վարագույրի հետևում։ Ի՞նչ երկրաչափական պատկերի տեսք ունի վարագույրի հետևում գտնվող ուղղանկյան թաքնված մասը։

եռանկյուն

7. Գերանը 14 մասի կտրելու համար քանի՞ տեղից պետք է սղոցել
այն։  13
8. Չորս հարկանի շենքի աստիճաններն ունեն միևնույն
երկարությունը։ Առաջին հարկից չորրորդ հարկ բարձրանալը
քանի՞ անգամ է երկար, քան առաջին հարկից երկրորդ հարկ
բարձրանալը։  3 անգամ
9. Արևը 10 շրջաններից 5-ում թվեր է գրել, ինչպես ցույց է տրված
նկարում։ Նա ցանկանում է մնացած շրջաններից յուրաքանչյուրում
թվեր գրել այնպես, որ հնգանկյան յուրաքնչյուր կողմում գտնվող 3
թվերի գումարները լինեն իրար հավասար։ Ո՞ր թիվը նա պետք է
գրի ?-ի փոխարեն։

10.120 խնձորը այնպես բաժանեք 2 հոգու միջև, որ մեկը մյուսից 3
անգամ ավել ստանա։30,90

II
Էն տեսակ կին,
Ես իմ հոգին,
Թե աշուղն էլ ունենար,
Առանց զենքի,
Առանց զորքի
Շահերի դեմ կըգնար։

Սիրո հընոց,
Կրակ ու բոց՝
Էնպես աչքեր թե ժըպտան,
Մարդու համար
Օրվա պես վառ
Գիշերները լույս կըտան։

Continue reading “Թմկաբերդի առումը: Հ. Թումանյան” →