Տեսական նյութ

Եռանկյան երկու կողմերի միջնակետերը միացնող հատվածը կոչվում է եռանկյան միջին գիծ:

Թեորեմ Եռանկյան միջին գիծը զուգահեռ է նրա կողմերից մեկին և հավասար այդ կողմի կեսին:

Ապացույցն ինքնուրույն, որպես հետազոտական աշխատանք:

Առաջադրանքներ (դասարանում)

1) Եռանկյան կողմերը հավասար են 6սմ, 8սմ, 10սմ: Գտեք այն եռանկյան պարագիծը, որի կողմերը տրված եռանկյան միջին գծեր են:
4+5+3=12
2) Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը հավասար են 12մ և 16մ: Գտեք այն քառանկյան կողմերը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են:
12:2=6
16:2=8

3) Նկարում EF||AC: Գտնել PBEF և PABC:

PABC=8+10+10=28
PEBF=14

Լրացուցիչ առաջադրանքներ (տանը)

4) Նկարում MN || AC: Գտնել PMBN և PABC:

PMBN=4+3+3.5=10.5
PABC=8+6+7=21

5) Քառանկյան անկյունագծերը հավասար են m-ի և n-ի: Գտեք այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են:
m:2=m/2
n:2=n/2

6) Ապացուցեք, որ ուռուցիկ քառանկյան կողմերի միջնակետերը զուգահեռագծի գագաթներ են:

7)* Ապացուցեք, որ եռանկյան գագաթները հավասարահեռ են նրա որևէ միջին գիծն ընդգրկող ուղղից:

Խնդիր 1: Դասարանում աղջիկների քանակը 24-ով ավելի է, քան տղաների քանակը: Գտնել դասարանի աշակերտների քանակը, եթե հայտնի է, որ դասարանում աղջիկները երեք անգամ ավելի շատ են տղաներից:
24+x+x=3x+x
2x-4x=-24
x=12

Խնդիր 2:Երեք դարակներում միասին կա 800 գիրք: Հայտնի է, որ երկրորդ դարակում կա երկու անգամ ավելի շատ գիրք, քան առաջինում, իսկ երրորդում 150-ով ավելի, քան երկրորդում: Պարզել, թե քանի՞ գիրք կա դարակներից յուրաքանչյուրում:
x +2x +2x+150=800
5x=650
x=130
130*2=260
260+150=410

Խնդիր 3:Թատրոնում կա 525 մարդ, ընդ որում տղամարդիկ երեխաներից 2 անգամ շատ են, իսկ կանայք տղամարդկանցից 10-ով ավելի են: Պարզել, թե քանի՞ երեխա կա թատրոնում:
x+2x+2x+10=525
x=103
Խնդիր 4:Ծովային կրիան կոկորդիլոսից 3 անգամ քիչ ապրեց, իսկ կետից 2 անգամ շատ ապրեց: Պարզել, թե որքա՞ն ապրեց ծովային կրիան, եթե կոկորդիլոսը կետից 250 տարի շատ ապրեց:
x 2x 6x

Խնդիր 5: 180 լուցկու հատիկը բաժանել երեք խմբի այնպես, որ առաջինը 40-ով, իսկ երկրորդը 20-ով մեծ լինի երրորդից:
40)3
60)2
80)1

Խնդիր 6: Հասմիկն Աշոտից 3 անգամ ավելի շատ մատիտ ունի։ Գտնել, թե քանի՞ մատիտ ունեն նրանք միասին, եթե Աշոտի մատիտները քիչ են Հասմիկի մատիտներից 8-ով։

Խնդիր 7: Առաջին պահեստում երկու անգամ ավելի շատ քարածուխ կա, քան երկրորդ պահեստում: Երբ առաջին պահեստ բերեցին 50տ, իսկ երկրորդ պահեստ 125տ քարածուխ, ապա երկու պահեստներում եղած քարածուխերի քանակը հավասարվեց: Պարզել, թե քանի՞ տ քարածուխ դարձավ երկու պահեստներում միասին:

Խնդիր 8: Արմենն ու Վազգենը ունեն խնձորներ, ընդ որում Արմենի խնձորների քանակը Վազգենի խնձորների քանակի եռապատիկից 5 հատով պակաս է: Պարզել, թե քանի՞ խնձոր ունեն երկուսով միասին, եթե Արմենը Վազգենից 13 հատով ավել խնձոր ունի:

Խնդիր 9: 33 մ երկարությամբ պարանը տրոհել երկու պարանների այնպես, որ կարճ կտորում եղած դեցիմետրերի քանակը հավասար լինի երկար կտորում եղած մետրերի քանակին։

Խնդիր 10: Հոր տարիքը հավասար է որդու և աղջկա տարիքների գումարին: Որդու տարիքը երկու անգամ մեծ է քրոջ տարիքից և 20 տարով փոքր է հոր տարիքից: Քանի՞ տարեկան է որդին:

14.Տրված համանուններով կազմի՛ր նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)
Կաթի սերը օգտագործվում է կարագ պատրաստելու համար:
Վահան Տերյանը սիրո երգիչ է:
2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)
Նախադասությունը պարուրանակում է բազմաթիվ կետեր և ստորակետներ:
Կետը ամենամեծ կաթնասուն կենդանին է:
3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)
Աշակերտները գծում էին քառակուսին քանոնի օգնությամբ:
Քանոնը շատ դժվար երաշտական գործիք է:
4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)
Սարսափից մարմնովս դող էր անցնում:
Մեքենայի անվադողերը անհրաժեշտ էր փոխել:

5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)
Սեպտեմբերի մեր ընտանիքում շատ տոներ են նշվում:

15. Ո°ր դարձվածքների  իմաստն է սխալ բացատրված:

ժամավաճառ լինել – իզուր ժամանակ վատնել
2.երեսից կախվել – թախանձել
3.արյունը ջուր դառնալ – սահմռկել
4.աչքերը փակել – ժպտալ
5. աչքը ջուր կտրել – կարոտով, անհամբերությամբ սպասել
6. անձյուն ձմեռ – անճարակ մարդ
7. գլխարկը գետնովը տալ – նորաձև հագնվել
8. գլխին տալ — ուրախանալ

16.Ո՞ր շարքի բոլոր բառազույգերն են կազմված հականիշներից:

հետամտել-ձգտել, անթաքույց-սքողված, երբեմն-ստեպ-ստեպ

հրավիրել-արտաքսել, ավերակ-շեն, լայն-անձուկ

բարեկիրթ-անտաշ, գոգավոր-խորդուբորդ, համախմբել-ջլատել

ականակիր-պղտոր, խոչընդոտել-խանգարել, անկանոն-օրինաչափ:

17.Շարքերում գտիր ուղղագրական սխալները:

արփշիռ, փախչել, հորձանուտ, տարալուծել

արհամարհել, տարորոշել, ավելորդ, բողկ

քսուկ, ժայթքել, ճմռթել, գաղտագողի

պարգև, պանդուխտ, սայթաքել, դշխուհի

18.Ո՞ր շարքի բոլոր բառազույգերն են կազմված հոմանիշներից.

ուշաթափվել-նվաղել, աղոթել-ապաշխարել, հոծ-խիտ

տամուկ-խոնավ, թեժ-մարմանդ, դալուկ-գունատ

ստահոդ-շինծու, աչառու-կողմնակալ, անձայն-մունջ

լայնախոհ-նեղմիտ, շնորհազուրկ-ապիկար, կարկառուն-անվանի

19. Մեկ բառով գրի´ր տրված դարձվածքների իմաստները.

Արյունը գլխին խփել-տաքանալ,կատաղել

Լեզուն բռնվել-լլկվել,կարկամել

Քարը փեշից թափել-զիջել

Զենքերը վայր դնել-հանձնվել

Կատեգորիա: Խոցելի տեսակ է: Անդրկովկասի էնդեմիկ է: Հայաստանում հայտնի է 2 ֆլորիստիկական
շրջաններում: Տարածման շրջանի մակերեսը 20000 քառ. կմ-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝
2000 քառ. կմ-ից պակաս: Հիմնական սպառնալիքը ծաղիկների հավաքն է որպես արժեքավոր
գեղազարդային բույս և նատառների հատումը:
Նկարագրություն: Սոխուկավոր բույս է: Տերևները՝ երկարավուն-նշտարաձև, բաց-կանաչ, անփայլ:
Ծաղկակիրը՝ ծաղկի ժամանակ տերևներից երկար: Ծաղիկները՝ սպիտակ կամ կրեմագույն, 35-40 մմ
երկարության, ներքև թեքված:
Տարածում: Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Աչաջուր, Գետահովիտ, Թեղուտ գյուղերի շրջակայքում)
և Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջաններում: Հայաստանից բացի աճում է Թալիշում:
Պահպանման միջոցառումներ: Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում: Անհրաժեշտ
է իրականացնել պոպուլյացիաների վիճակի մոնիթորինգ:

Առաջացման պատճառը կապված է գլյուկոզի յուրացման խանգարման հետ, որն էլ իր հերթին հարաբերականորեն կամ բացարձակ ձևով կախված է ինսուլին հորմոնների անբավարարությամբ (խանգարումը բջիջների), որի արդյունքում էլ առաջանում է հիպերգլիկեմիան՝ արյան մեջ գլյուկոզայի քանակության կայուն բարձրացումը։ Հիպերգլիկեմիայի պատճառն ինսուլինի արտադրության կամ ինսուլինի ազդեցության խանգարումն է, կամ էլ երկուսը միասին։

Արդյունավետ բուժման բացակայության դեպքում շաքարային դիաբետը կարող է հանգեցնել բազմաթիվ բարդությունների։ Սուր բարդություններից են կետոացիդոզ, գերօսմոլյար գերարյունություն եւ նույնիսկ մահ։ Քրոնիկ բարդություններից են սրտանոթային համակարգի խանգառումներ, կաթված, երիկամային հիվանդություններ, ստորին վերջույթի խոցեր եւ տեսողության խանգարումներ։

Տարբերում ենք շաքարային դիաբետի երեք հիմանական տեսակ՝

• 1-ին տիպի շաքարային դիաբետ, որի պատճառը հանդիսանում է ենթաստամոքսային գեղձի անբավարար քանակի ինսուլինի արտադրումը՝ բետա բջիջների կորստի պատճառով։ Այս տեսակը նաեւ կոչվում է ինսուլին-կախյալ շաքարային դիաբետ։
• 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետը սկսվում է ինսուլինի հանդեպ կայունությամբ, որտեղ բջիջները ունակ չեն լինում ինսուլինի հանդեպ համապատասխան ռեակցիա առաջացնել։ Այս տեսակը նաեւ կոչվում է ինսուլինակախյալ շաքարային դիաբետ։ Հիմնական պատճառներներն են մարմնի ավելորդ քաշը եւ ոչ բավարար ֆիիկական աշխատանք։
• Գեստացիոն դիաբետ, որտեղ հղի կանանց մոտ դիտվում է գերշաքարարյունություն, առանց անցյալում ունենալու նման ախտանշաններ։

Կանխարգելման և բուժման համար անհրաժեշտ է պահպանել առողջ սննդակարգ՝ հնարավորինս քիչ ածխաջրերի ընդունմամբ, ցուցաբերել բարձր ֆիզիկական ակտիվություն և խուսափել ծխելուց։

2015-ի տվյալներով, 415 միլիոն մարդ տառապում է շաքարային դիաբետով, որից մոտ 90%-ը՝ 2-րդ տիպով. սա կազմում է ամբողջ բնակչության չափահասների 8.3%-ը։

Классная работа

Выполнение упражнений в блогах

Одна и две буквы н в суффиксах прилагательных.

№ 1

Вставьте пропущенные буквы и составьте с данными словами словосочетания

1. Длинный нос
2. государственный экзамен
3. песчаный замок
4. оловянный солдат
5. ястребиный орел
6. картинный зал
7. торжественный марш
8. овсяное молоко
9. авиационный рейс
10. ценный груз
11. деревянный дом
12. глиняный горшок
13. мужественный поступок
14. старинный рецепт
15. туманный вечер

№2 Вставьте пропущенные буквы.

1. Ветреный
2. пчелиный
3. барабанный
4. башенный
5. земляной
6. стеклянный
7. кожаный
8. лунный
9. серебряный
10. ледяной
11. племенной
12. оборонный
13. чугунный
14. весенний
15. соломенный

3. Вставьте пропущенные буквы, составьте с данными словами предложения

1. Нитя…ой
2. исти…ый
3. гор…ый
4. маши…ый
5. производстве…ый
6. кирпич…ый
7. стекля…ый
8. безветре…ый
9. пусты…ый
10. станцио…ый
11. власт…ный
12. лу…ый
13. реч…ой
14. бараба…ый
15. ненавист…ый

№5 Найдите ошибку в словах, выделите ее, напишите рядом правильный ответ

1. Организационный
2. длиный -длинный
3. ветренный-
4. песчаный
5. глиняный
6. оловянный
7. старинный
8. комиссионый- комисионный
9. осенний
10. сезоный – сезонный
11. землянной-земляной
12. оборонный
13. чугунный
14. пшенная
15. мужественый – мужественный

Вставьте пропущенные буквы.

1. Жестяной
2. мышиный
3. ржаной
4. конный
5. старинный
6. драгоценный
7. лимонный
8. шерстяной
9. стеклянный
10. безветренный
11. картинная
12. длинный
13. румяный
14. лебединый
15. ослиное

Once a fox was roaming around in the dark. Unfortunately, he fell into a well. He tried his level best to come out but all in vain. So, he had no other alternative but to remain there until the next morning. The next day, a goat came that way. She peeped into the well and saw the fox there. The goat asked, “what are you doing there, Mr. Fox?”

The sly fox replied, “I came here to drink water. It is the best I have ever tasted. Come and see for yourself.” Without thinking even for a while, the goat jumped into the well, quenched her thirst and looked for a way to get out. But just like the fox, she also found herself helpless to come out.

Then the fox said, “I have an idea. You stand on your hind legs. I’ll climb on your head and get out. Then I shall help you come out too.” The goat was innocent enough to understand the shrewdness of the fox and did as the fox said and helped him get out of the well.

While walking away, the fox said, “Had you been intelligent enough, you would never have got in without seeing how to get out.”

Moral: Look before you leap.  Do not just blindly walk in to anything without thinking.

Մի անգամ մի աղվես շրջում էր մթության մեջ։ Ցավոք, նա ընկավ ջրհորը։ Նա ամեն կերպ փորձեց դուրս գալ, բայց ապարդյուն: Այսպիսով, նա այլընտրանք չուներ, քան մնալ այնտեղ մինչև հաջորդ առավոտ։ Հաջորդ օրը մի այծ եկավ այդ ճանապարհով։ Նա նայեց ջրհորի մեջ և այնտեղ տեսավ աղվեսին: Այծը հարցրեց. «Ի՞նչ ես անում այնտեղ, միստր Ֆոքս»:
Խորամանկ աղվեսը պատասխանեց. «Ես եկել եմ այստեղ ջուր խմելու: Դա լավագույնն է, որը ես երբևէ ճաշակել եմ: Եկեք և ինքներդ համոզվեք»: Առանց մտածելու այծը ցատկեց ջրհորը, հագեցրեց ծարավը և ելք փնտրեց դուրս գալու։ Բայց ինչպես աղվեսը, նա ևս անօգնական հայտնվեց դուրս գալու համար:
Հետո աղվեսն ասաց. «Ես մի գաղափար ունեմ: Դուք կանգնեք ձեր հետևի ոտքերի վրա: Ես կբարձրանամ ձեր գլխին և դուրս կգամ: Հետո ես կօգնեմ քեզ նույնպես դուրս գալ»: Այծը այնքան պարզամիտ էր ՝հասկանալու համար աղվեսի խորամանկությունը և արեց այնպես, ինչպես ասաց աղվեսը , օգնեց նրան դուրս գալ ջրհորից:
Հեռանալիս աղվեսն ասաց. «Եթե բավականաչափ խելացի լինեիր, երբեք ներս չէիր մտնի առանց տեսնելու, թե ինչպես դուրս գաս»:
Բարոյականություն. Նայեք նախքան ցատկելը: Կուրորեն մի քայլեք ինչ-որ բանի մեջ, առանց մտածելու:

2.Գործնական աշխատանք.11-13-րդ առաջադրանքներ։

11.Տրված բառերի հականիշները գրի´ր:

Սիրուն-տգեղ , լավ-վատ, մեծ-փոքր, ներքև-վերև, ուշադիր-ցրված, բարեկամ-թշնամի,  աղքատ-ունևոր, կուշտ-սոված, դիտավորյալ-պատահական, հիշել-մոռանալ, վառել-մարել,  դրական-բացասական, հրաժեշտ տալ-ողջունել, հյուսել-քանդել, թույլատրել-արգելել,  ընկնել-կանգնել, գումարել-հանել, թափթփել-հավաքել, պապանձվել-շատախոսել,  գիշեր-ցերեկ, ելք-մուտք, ավարտել-սկսել, օգնել-վնասել, արագացնել-դանդաղեցնել: 

12.Կետերը փոխարինի´ր ընդգծված բառերի հականիշներով:

Կենսաբանները պնդում են, որ գազանները միայն շարժվող առարկաներն են տեսնում. Անշարժ կենդանին անհետանում է նրանց աչքից: 

Մարդիկ դատարկ երկինք են տեսնում, իսկ ծիծեռնակի, ջրածիծառի և մի քանի ուրիշ թռչունների համար երկինքը լիքն է  միջատներով: 

Գիտնականները պարզել են, որ ստորջրյա աշխարհը ոչ թե լուռ, այլ աղմուկիաշխարհ է: 

13.Առածներն ընդգծված բառերի հականիշներով լրացրո´ւ´ւ:

Անպտուղ ծառը կկտրեն, պտղատու ծառին քար կգցեն: 

Բարին որ չլիներ, չարը աշխարհը կքանդեր: 

Դևին դժոխքը ցույց չտաս, դրախտը ճանապարհը չի իմանա: 

Թացն էլ չորի հետ վառվում է: 

Կաթի հետ մտածը հոգու հետ դուրս է գալիս: 

Հագուստի նորն է լավ, ընկերոջ հինը: 

Մինչև չգա վերջինը, չի հիշվի առաջինը:

Լրացուցիչ առաջադրանքներ (տանը)

3) Տեղադրման եղանակով լուծեք հավասարումների համակարգը.

x=y+1 b)x=y+2
y+1+y-5=0 y+2+y-6=0
y=2 y=2
x=3 x=4
g) d)x=2y+3
x=y+2 5(2y+3)+y-4
3(y+2)-2y-9=0 y=-1
y=3 x=1
x=5 z)x=-4y+2
E)x=-2y+11 3(-4y+2)+8y-2=0
4(-2y+11)-5y+8=0 y=1
y=4 x=-2
x=3

4) Լուծեք հավասարումների համակարգը.

A)2x=3y-7

Հավելյալ խնդիրներ

5) Կենդանու գլուխը կշռում է այնքան ինչքան վերջույթներն ու մարմնի կեսը, իսկ մարմինը՝ այնքան, որքան վերջույթներն ու գլուխը միասին։ Պարզվում է , որ վերջույթները կշռում են 1կգ, որքան է կենդանու ընդհանուր քաշը։

6) Գտեք օրինաչափությունը և հաջորդ թիվը լրացրեք.
1, 8, 27, 64, 125, 216, 343, 512, 729, …

7) 4000538 թվից հինգ թվանշան այնպես ջնջեք, որ մնացած թիվը լինի հնարավոր
ամենամեծը:

8) Մաթեմատիկական մրցույթի ժամանակ 20 հարց էր տրված: Յուրաքանչյուր ճիշտ
պատասխանի դեպքում թիմը 12 միավոր էր ստանում, իսկ սխալ պատասխանի
դեպքում հանում էին 10 միավոր:Քանի՞ ճիշտ պատասխան էր տվել թիմը, եթե
պատասխանել էր բոլոր հարցերին և հավաքել էր 86 միավոր:

9) Երկու թվերի գումարը 715 է: Թվերից մեկը 0-ով է վերջանում: Եթե այդ 0-ն ջնջենք, մյուս թիվը կստացվի: Գտեք այդ թվերը:

10) Արկղում 30 գնդիկ կա՝ սև և սպիտակ: Հայտնի է, որ ցանկացած 12 գնդիկից գոնե մեկը սպիտակ է, և ցանկացած քսանից գոնե մեկը՝ սև: Քանի՞ սև գնդիկ կա: