Հաշվիր գումարը։

Oրինակ՝

5 կմ 200 մ+7 կմ 850 մ=12 կմ 1050 մ=13 կմ 50 մ

• 3 կմ 400մ+6 կմ 850 մ=10 250
• 8 մ 86 սմ+5 մ 25 սմ=14 11
• 5 տ 500 կգ+5 տ 800 կգ=11 300
• 12 սմ 8 մմ+5 սմ 6 մմ =18 4
• 7 ժ 35 ր+9 ժ 40 ր=16 75
• 8 օր 15 ժ+2 օր 6 ժ=10  21

Հաշվիր տարբերությունը։

Oրինակ՝

13 սմ 5 մմ-2 սմ 12 մմ=12 սմ 15 մմ-2 սմ 12 մմ=10 սմ 3 մմ

• 40 սմ 6 մմ+7 սմ 8 մմ=48 4
• 30 սմ+7 սմ 2 մմ= 37 2
• 20 սմ+9 սմ 7 մմ=29  7
• 18 ժ 5 ր+10 ր=18  15
• 7 օր 13 +6 օր 16 ժ =14  5
• 7 մ 5 սմ+35 սմ=7 40
• 46 ր 50 վ+30 ր 60 վ=77 50
• 23 ժ 14 ր+5 ժ 18 ր=28 32
• 8 մ 9 սմ+59 սմ= 8 68  
• 12 ժ 20 ր+40 ր=13

Oրինակ՝

16 դմ 2 սմ-2 դմ 8 սմ=15 դմ 12 սմ-2 դմ 8 սմ=13 դմ 4 սմ

• 25 դմ 8 սմ+19 դմ 9 սմ =44 17
  • 36 դմ 5 սմ+9 սմ =36 14
  • 20 մ 4 սմ+12 մ 42 սմ=32 46

• 28 մ+15 մ 20 սմ =43 20
  • 27 կմ+8 կմ 450 մ = 35  450
  • 17 կմ+12 կմ 750 մ =29 750

Oրինակ՝

15 ց 2 կգ-4 ց 80 կգ=14 ց 102 կգ-4 ց 80 կգ=10 ց 22 կգ

• 13 ց 42 կգ+4 ց 90 կգ=18  32
• 19 ց+2 ց 60 կգ=21 60

Oրինակ՝

22տ200կգ-3տ850կգ=21տ1200կգ-3տ850կգ=18տ350կգ

• 32 տ 300 կգ+20 տ 650 կգ=52 950
• 30 տ 700 կգ-650 կգ=31 350

Խնդիրներ․

• Հաշվիր 2 սմ 5 մմ, 3 սմ 2 մմ և 4 սմ կողմերով եռանկյան պարագիծը։

2 սմ 5 մմ+ 3 սմ 2 մմ + 4 սմ=9 7

• Հաշվիր 6սմ 4մմ, 7սմ 9մմ, 7սմ8մմ և 8սմ կողմերով քառանկյան պարագիծը։

6սմ 4մմ+ 7սմ 9մմ+ 7սմ8մմ +8սմ =30 1

Сороки населяют всю Европу от Нордкапа в Скандинавии до южных оконечностей Испании и Греции. Она отсутствует только на нескольких островах Средиземного моря. Также населяет части прибрежных областей Марокко, Алжира, Туниса на севере Африки. Сорока — это оседлая птица, но в Скандинавии также и перелётная.

С востока Европы сорока распространена примерно до 65° северной широты, с Ближнего Востока её ареал простирается на Турцию и части Ирана почти до побережья Персидского залива. На Дальнем Востоке северная граница распространения отступает на юг до Японского моря примерно вплоть до 50° северной широты. В Азии сорока заселяет области до Северного Вьетнама, также северо-запад Монголии. Изолированная популяция находится на полуострове Камчатка. Кроме того, маленькая популяция охраняется на северо-западе острова Кюсю как памятник природы. В Северной Америке сороками заселена западная половина континента от Аляски до Нижней Калифорнии включительно.

Благодаря характерному чёрно-белому оперению и необычно длинному хвосту сорока неповторима и легко узнаваема (на неё очень похожа сорочья танагра). Голова, шея, грудь и спина чёрные с фиолетовым или синевато-зелёным металлическим отливом, живот и плечи белые. Также часто белы и концы крыльев. Длинный хвост (длиннее тела) и крылья — чёрного окраса.

Сорока считается одной из самых интеллектуальных птиц. У сорок были обнаружены тщательно продуманные социальные ритуалы, включая, возможно, выражение печали.

Сорока — единственная известная на данный момент птица, способная узнать себя в зеркале, в отличие, например, от попугая, который воспринимает собственное отражение как другого попугая.

• 9 ր 20 վ արտահայտիր վայկյաններով։

9×60=540+20=560

• 5 կիլոմետր 25 մետրը արտահայտիր մետրերով։

5025

• 9 ժ 45 ր-ն արտահայտիր րոպեներով։

9×60=540+45=585

• 8 ժ 40 ր-ն արտահայտիր րոպեներով։

8×60=480+40=520

• 5 կմ 7 մ 3 դմ-ն արտահայտիր դեցիմետրերով։

50073

• 6 կգ 400 գ –ը արտահայտիր գրամներով։

6400

• 240000 մ-ը արտահայտիր կիլոմետրերով

240

• 3 ժ 46 րոպեն արտահայտիր րոպեներով․

3×60=180+46=226

• 4000  կգ-ը արտահայտիր ցենտներներով:

40

• 8 տ 4 ց 60 կգ-ը արտահայտիր կիլոգրամներով։

8460

• 6 տ 4 ց 5 կգ –ը արտահայտիր կլիլոգրամներով, ի՞նչ թիվ կստանանք:

6405

• 9  կգ 705 գ-ն արտահայտիր գրամներով։

9705

• 6 կմ 75 մ-ն արտահայտիր մետրերով։

6075

• 360 վայրկյանը արտահայտիր րոպեներով։

6

• 6 ժամ 35 րոպեն արտահայտիր րոպեներով․

6×60=360+35=395

• 5 դեցիմետր 20 սանտիմետրը արտահայտիր սանտիմետրերով․

70

• 8 կգ 200 գ –ը արտահայտիր գրամներով։

8200

• 5 ժամ 25 րոպեն արտահայտիր րոպեներով․

5×60=300+25=325

• 8 կմ 6 մ 5 դմ-ը արտահայտիր դեցիմետրերով։

80065

Ընտրիր այն թվանշանը, որը տեղադրելով աստղանիշի փոխարեն՝ կստացվի ճիշտ անհավասարություն․

• 10 ց 740 կգ < 10ց 940կգ։
• 6 տ 2 ց < 6 տ 500 կգ
• 8 տ 750 կգ > 8 տ 7 ց
• 20 դմ 320 սմ > 20 դմ 250 սմ։
•  8 կմ 30 դմ > 8 կմ 1մ
• 8 տ 640 կգ > 8 տ 550 կգ։
• 8 ց 840 կգ < 8 ց  940 կգ։
• 10 կմ 220 մ > 10 կմ 150 մ։

   Լեռնային գետի հոսքը կարգավորելու, հալոցքաջրերն ու անձրևաջրերը ոռոգման նպատակով կուտակելու, էներգետիկ կարիքները հոգալու և չորային միկրոկլիմայական պայմանները մեղմացնելու համար Հայաստանում կառուցվել է շուրջ 80 ջրամբար՝ 988 միլիոն մ³ ընդհանուր մակերեսով։ Հայաստանի տարածքում ամենամեծ ջրամբարը Ախուրյանի ջրամբարն է՝ 525 միլիոն մ³ մակերեսով։ Այս ջրամբարները օգտագործվում են ոռոգման, էներգետիկայի, ձկնաբուծական և բուժական նշանակություններով։

Արագածոտնի մարզ

• Ագարակի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,196 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,19 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Աշնակի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,331 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,274 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ապարանի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 91 մլն խմ, օգտակարը՝ 81 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման^[3],
• Արագածի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,59 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,34 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Դավթաշենի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,316 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,285 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Եղնիկի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,01 մլն խմ, օգտակարև՝ 0,009 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Զովասարի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,091 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,069 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Թալիշի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,05 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,045 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Իրինդի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,06 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,045 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Կաթնաղբյուրի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,4 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,32 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Կաքավաձորի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 1 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,95 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման^[4],
• Կոշի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,382 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,378 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Հալավարի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 5,5 մլն խմ, օգտակարը՝ 5,3 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման^[5],
• Հացաշենի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 1,11 մլն խմ, օգտակարը՝ 1,1 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Մաստարայի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,077 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,69 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ներքին Թալինի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,048 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,048 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ներքին Սասունաշենի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 1,15 մլն խմ, օգտակարը՝ 1,10 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Շենիկի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,784 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,625 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Շղարշիկի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,097 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,094 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ոսկեթասի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,105 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,073 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Վերին Բազմաբերդի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,22 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,21 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Վերին Թալինի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,224 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,223 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Վերին Սասնաշենի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,064 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,063 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման։

Արարատի մարզ

• Ազատի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 70 մլն խմ, օգտակարը՝ 60,8 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Գեղարդալճի ջրամբար (Վիշապի լիճ), ընդհանուր ծավալը՝ 2,44 մլն խմ, օգտակարը՝ 2,36 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Զանգակատան ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 2 մլն խմ, օգտակար` 1,8 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման։

Արմավիրի մարզ

• Էջմիածնի ջրանցք, սկիզբ է առնում Երևանյան լճից։ Երկարությունը 228 կմ է, ջրթողունակությունը՝ 4,3 մ³/վ։

Գեղարքունիքի մարզ

• Ակնա լճի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 3,91 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Արծվաշենի ջրամբար (ադրբ.՝ Başkənd gölü), ընդհանուր ծավալը՝ 3,91 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման, գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ^[6],
• Գեղարքունիքի N1 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,07 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,065 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Գեղարքունիքի N2 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,325 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,32 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Լանջաղբյուրի N1 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,286 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,212 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Լանջաղբյուրի N2 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,35 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,322 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման։

Երևան

• Երևանյան լիճ, ընդհանուր ծավալը՝ 4,8 մլն խմ, օգտակարը՝ 4 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Վարդավառի լիճ, ընդհանուր ծավալը՝ 151հզ մ³, նպատակը՝ միկրոկլիմայական պայմանները մեղմացնող, ռեկրացիոն, ոռոգման,
• Քանաքեռի հիդրոկայանի լիճ, նպատակը՝ էներգետիկ։

• Երևանյան լիճ
• Վարդավառի լիճ

Լոռու մարզ

• Մեծավանի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 5,4 մլն խմ, օգտակար` 5,4 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման։

Կոտայքի մարզ

• Ակնա լճի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 3,91 մլն խմ, օգտակար` 1,54 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման,
• Արգելի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 1 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,3 մլն խմ, նպատակը՝ էներգետիկ,
• Աղբյուրակի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 5,6 մլն խմ, օգտակարը՝ 4,1 մլն խմ, նպատակը՝ էներգետիկ,
• Ղազիգյոլի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,208 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,14 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Մարմարիկի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 24,2 մլն խմ, օգտակարը՝ 23 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Սևաբերդի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 5 մլն խմ, օգտակար` 3,4 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման։

• Մարմարիկի ջրամբարը
• Աղբյուրակի ջրամբար

Շիրակի մարզ

Ախուրյանի ջրամբար

• Ախուրյանի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 525 մլն խմ, օգտակարը՝ 510 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Արփի լճի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 105 խմ, օգտակարը՝ 102 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Թավշուտի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 6 մլն խմ, օգտակարը՝ 5,75 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ծիլքարի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 1,2 մլն խմ, օգտակարը՝ 1,1 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Կապսի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 25 մլն խմ, օգտակարը՝ 23 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Կառնուտի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 23,9 մլն խմ, օգտակարը՝ 23,1 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման ,
• Մանթաշի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 8,2 մլն խմ, օգտակարը՝ 7,9 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման
• Մարալիկի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,23 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,21 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ջաջուռի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,22 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,22 մլն խմ Նպատակ՝ ոռոգման,
• Սառնաղբյուրի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 5 մլն խմ, օգտակարը՝ 4,7 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Սարալճի N1 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,056 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,056 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Սարալճի N2 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,21 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,19 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման
• Վարդաքարի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 5 մլն խմ, օգտակարը՝ 4,7 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման։

• Սառնաղբյուրի ջրամբարը
• Կառնուտի ջրամբար
• Կապսի ջրամբար
• Արփի լճի ջրամբար

Սյունիքի մարզ

Սպանդարյանի ջրամբար

• Անգեղակոթի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 3,4 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,55 մլն խմ, նպատակը՝ էներգետիկ,
• Բռնակոթի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 0,54 մլն խմ, օգտակար` 0,4 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման,
• Գեղիի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 15 մլն խմ, օգտակարը՝ 11,5 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Դավիթ Բեկի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 3,2 մլն խմ, օգտակար` 2,85 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման,
• Շամբի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 13,6 մլն խմ, օգտակարը՝ 11,8 մլն խմ, նպատակը՝ էներգետիկ,
• Ջիլի լճի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,5 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,45 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Սպանդարյանի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 257 մլն խմ, օգտակարը՝ 218 մլն խմ, նպատակը՝ էներգետիկ,
• Տոլորսի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 96,8 մլն խմ, օգտակարը՝ 80 մլն խմ, նպատակը՝ էներգետիկ,
• Քարահունջի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 1,27 մլն խմ, օգտակար` 1 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման։

Վայոց ձոր

Կեչուտի ջրամբար

• Աղավնաձորի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 0,338 մլն խմ, օգտակար` 0,323 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման,
• Արտավանի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,025 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,02 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Բարձրունու ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,082 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,08 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Գնդեվազի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,38 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,372 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Կեչուտի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 23,56 մլն խմ, օգտակարը՝ 21,7 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման
• Հերհերի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 26 մլն խմ, օգտակարը՝ 23 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Հորսի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը` 0,096 մլն խմ, օգտակար` 0,08 մլն խմ, նպատակը` ոռոգման,
• Մարտիրոսի N1 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,12 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,09 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Մարտիրոսի N2 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,041 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,035 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Քարագլխի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,18 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,15 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման։

Տավուշի մարզ

• Այգեձորի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 4 մլն խմ, օգտակարը՝ 3,7 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Խնձորուտի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 3,58 մլն խմ, օգտակարը՝ 3,28 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Հախումի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 12 մլն խմ, օգտակարը՝ 11,2 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Հովքի N1 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,01 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,009 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման
• Հովքի N1ա ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,01 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,009 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման
• Հովքի N2 ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 0,012 մլն խմ, օգտակարը՝ 0,012 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Ջողասի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 45 մլն խմ, օգտակարը՝ 43,8 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Տավուշի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 5 մլն խմ, օգտակարը՝ 4,5 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Քոլագրի ջրամբար (Ծիլի-ծով), ընդհանուր ծավալը՝ 4 մլն խմ, օգտակարը՝ 3,6 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման։

• Ջողասի ջրամբար
• Տավուշի ջրամբար

Արցախ

Մարտակերտի շրջան

• Խաչենի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 25 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման,
• Մատաղիսի ջրամբար, նպատակը՝ ոռոգման,
• Սարսանգի ջրամբար, ընդհանուր ծավալը՝ 560 մլն խմ, օգտակարը՝ 500 մլն խմ, նպատակը՝ ոռոգման։
• Սարսանգի ջրամբար

ՀՀ-ն աչքի է ընկնում լճերի գենետիկական բազմազանությամբ, որը պայմանավորված է տարածքի երկրաբանական զարգացմամբ: ՀՀ տարածքում կա մոտ 90 լիճ ու լճակ, որոնցից բոլորը քաղցրահամ են, իսկ ծագմամբ բազմազան: Տարածքը հարուստ է հրաբխային (Ակնա լիճ), սառցադաշտային (Քարի, Լեսինգի), սողանքափլվածքային (Պարզ լիճ), հնահունային (Մեծամոր) ծագման լճերով:

Հայաստանի ամենախոշոր լիճը Սևանն է, որը ունի տեկտոնահրաբխային ծագում:

Սևանա լիճ

Լիճը գտնվում է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզում,  ծովի մակարդակից  շուրջ 1900 մ բարձրության վրա: Շրջապատված է հս-արմ-ից` Փամբակի, հս-արլ-ից` Սևանի, արլ-ից` Արևելյան Սևանի, արմ-ից` Գեղամա, հվ-ից` Վարդենիսի լեռներով: Արտանիշի և Նորատուսի թերակղզիներով անցնող պայմանական գծով լիճը բաժանվում է երկու մասի` Մեծ և Փոքր Սևանի: Ընդհանուր մակերեսը` 1416 կմ2 , միջին խորությունը` 41 մ, առավելագույնը` 82:

Ալ լիճ

Լիճը գտնվում է Սյունիքի և Քաշաթաղի սահմանագլխին, Հեղգաց սարավանդի կենտրոնական մասում, 2947 մ բարձրության վրա, Սառնակունք գյուղից հս-արլ.: Մակերեսը` 53 հա, միջին խորությունը` 1,88 մ:

 

Արտավանի լիճ (Ալլլիճ)

Լիճը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Արտավան գյուղից 2,5 կմ հս-արլ.: Ծովի մակարդակից 2240 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 6 հա: Լիճն ավելի հայտնի է Արտավանի լիճ անվամբ: Արտաքին տեսքը յուրահատուկ է, նման է աշխարհի քարտեզին:

Ակնա լիճ

Լիճը գտնվում է Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերի սահմանագլխին, Գեղամա լեռների կենտրոնական կատարային մասում, ծովի մակարդակից 3032 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 0,8 կմ2 , խորությունը` մինչև 15 մ: Լիճը սնվում է ձնհալքի և աղբյուրների ջրերով։ Այն օղակացված է երիտասարդ հրաբխային կոներով և ալպյան հրաշագեղ մարգագետիններով։ Նրա ջուրը պարզ է, անուշահամ։ Լճի հայելում արտացոլվում են շրջակա լեռները և երկնքի կապույտը։

Ամբերդալիճ

Լիճը գտնվում է Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռան մերձկատարային սարավանդի հս-արմ. մասում: Բարձրությունը՝ 3220 մ, երկարությունը՝ 150 մ, լայնությունը՝ 148 մ, մակերեսը՝ 0.17 կմ², ջրի ծավալը՝ 11700 մ³, խորությունը՝ 1.7 մ է։ Սնումը ձնաանձրևային է։ Ձմռանը ամբողջությամբ սառցակալում է։ Լճի ջուրը մաքուր է ու անուշահամ, օգտագործվում է արոտային շրջանում անասուններին ջրելու համար։ Լճի ափին է գտնվում  Նոր Ամբերդի տիեզերական ճառագայթների հետազոտման կայանը։

Ապրեի լիճ

Լիճը գտնվում է Կոտայքի մարզում, Լեռնանիստ գյուղից 6 կմ հվ-արլ., Կլոր-Թառ լեռան հս-արմ. լանջին: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 2250 մ, մակերեսը` 0,6 հա:

Արփի լիճ

Նախկինում լիճ, այժմ՝ ջրամբար Շիրակի մարզում, Աշոցքի սարահարթում, 1950 թ.-ից վերածվել է ջրամբարի: Մինչև ջրամբար դառնալը մակերեսը եղել է 20,6 քկմ , խորությունը` 1,6 մ, ծավալը` 3 մլն խմ:

Բազմալիճք

Լիճը գտնվում է  Կոտայքի մարզում, Գեղամա  լեռների արմ. մասում, Սևաբերդ  գյուղից 8 կմ հվ-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից 3066 մ, մակերեսը` 2 հա:

Բերդալիճ

Լիճը գտնվում է ՀՀ Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Սյունիքի բարձրավանդակում, Ծղուկ գյուղից 10 կմ հս-արլ., ծովի մակարդակից 3020 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 5 հա:

Վիշապալիճ (Վանքի լիճ)

Լճակը գտնվում է Արարատի  մարզում, Գողթ գետի վերնագավառում, Թառնիստ  սարավանդի արմ. մասում, Գեղարդ գյուղից 9 կմ արլ.: Ծովի մակարդակից 2620 մ բարձրության վրա, մակերեսը` 30 հա:

Գոշի լիճ

Լճակը գտնվում է Տավուշի  մարզում, Արեգունի  լեռների հս. լանջերին, Խաչարձան գետի ձախափնյակում, Ճերմակավան գյուղից 1 կմ հս-արմ.: Գտնվում է ծովի մակարդակից 1398 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 1,2 հա:

Լայնաձոր լիճ

Լճակը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզում, Գեղամա լեռների արլ. լանջին, Ծաղկաշեն գյուղից  5,5 կմ հվ-արլ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 2640 մ, մակերեսը` 1,2 հա:

Լեսինգի լիճ

Լիճը գտնվում է Արագած լեռնազանգվածի հս-արլ. լանջին, ծովի մակարդակից 3200 մ բարձրության վրա, Ծաղկաշեն գյուղից 8 կմ հս-արմ.: Մա- կերեսը` 1,6 հա, առավելագույն խո- րությունը` 2,5 մ: Կոչվել է ի պատիվ ակադեմիկոս Ֆրանց Յուլի Լեվինսոն Լեսինգի, որը 1927-1929 թվականներին ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ անդրկովկասյան արշավախմբերի աշխատանքները Արագածում և Սևանա լճի ավազանում։

Լուսնալիճ

Լիճը գտնվում է Կոտայքի մարզում, Սևաբերդ գյուղից 6 կմ արլ: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 3000 մ, մակերեսը` 0,7 հա:

Խոտի լիճ

Լիճը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Շինուհայրի սարավանդում, Խոտ գյուղից 3 կմ հս-արմ., ծովի մակարդակից  1540մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 3 հա:

Ծաղկարի լիճ

Լիճը գտնվում  է Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների կատարային հատվածում, Քաջարան քաղաքից 8 կմ հվ-արմ., ծովի մակարդակից 3270 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 3 հա:

Ծանծաղ լիճ

Լիճը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Սյունիքի  բարձրավանդակում, Գորիս քաղաքից 2 կմ արմ., ծովի մակարդակից 1658 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 5 հա:

Կապի լիճ

Լիճը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնահամակարգի կենտրոնական մասում, Զոհաջրի աջափնյակում, Թասիկ գյուղից 1 կմ արմ.: Ծովի մակարդակց 1828 մ բարձրության վրա, մակերեսը` 0,6 հա:

Կապուտան լիճ

Լիճը գտնվում է Զանգեզուրի լեռնահամակարգի կատարային մասում, Քաջարանց գյուղից 8,3 կմ հվ-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 3202 մ է, մակերեսը` 10 հա, ծավալը` 1,5 մլն.մ3, առավելագույն խորությունը` 22 մ:

Կապտաչ լիճ

Լիճը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների հվ. լանջին, Լիճք գյուղից 8 կմ արմ.: Մակերեսը` 2,5 հա, միջին խորությունը` 6 մ:

 

Կարմրակ լիճ

Լիճը գտնվում է Արարատի մարզում, Գեղամա լեռների հվ. մասի արմ. լանջին, Վեդի գետի աջափնյակում, ծովի մակարդակից 2350 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 4 հա:

Կեռլիճ

Լճակը գտնվում է Լոռու մարզում, Փամ- բակի լեռների հս. լանջերին, Հարթա- գյուղից 2,5 կմ հվ-արմ., ծովի մակարդակից 2120 մ բարձրության վրա, մակերեսը` 1 հա:

Հայկալիճ

Լճակը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզում, Գեղամա լեռների արլ. լանջին, Ծաղկաշեն գյուղից 6 կմ հվ-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 2675 մ, մակերեսը` 0,6 հա:

Մեծամոր լիճ

Լիճը գտնվում է Արմավիրի մարզում, Ակնալիճ գյուղից 1 կմ հվ-արլ., ծովի մակարդակից 853 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 0,07 կմ2 , խորությունը` մինչև 9,4 մ:

Ճանուտ լիճ

Լիճը գտնվում է ՀՀ Սյունիքի մարզի և ԼՂՀ-ի սահմանագլխին, Սյունիքի բարձրավանդակում, Սև լճի արլ. մասում, ծովի մակարդակից 2660 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 30 հա:

 

Մարգալիճ

Լճակը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռների հս. լանջերին, Մարտիրոս գյուղից 0,5 կմ արլ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 1996 մ, մակերեսը` 1 հա:

Շաքրոյի լիճ

Լիճը գտնվում է Շիրակի  մարզում, Արդենիս գյուղից արմ., ծովի մակարդակից 2060 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 0,1 կմ2 :

Ոսկելիճ

Լիճը գտնվում է Սյունիքի  մարզում, Զանգեզուրի  լեռներում, Սալվարդ գյուղից 4,5 կմ հս-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 2385 մ, մակերեսը` 6 հա:

Չամանկուտ լիճ

Լիճը գտնվում է Կոտայքի  մարզում, Լեռնանիստ գյուղից 2,5 կմ հյուսիս-արևելք: Լիճը գտնվում է ծովի մակարդակից 1950 մ բարձրության վրա, մակերեսը` 1,3 հա:

Պարզ լիճ

Լիճը գտնվում է Տավուշի մարզում, Արեգունի  լեռների հս-արմ. անտառապատ լանջերին, ծովի մակարդակից 1334 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` շուրջ  կմ2 , միջին խորությունը` 7 մ:

Պելելիկ

Լճակը գտնվում է Սյունիքի  մարզում, Զանգեզուրի  լեռնահամակարգում, Գլխատուն լեռան հս. լանջին:  Ծովի  մակարդակից 2358 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 0,5 հա:

Պղտոր լիճ

Լիճը գտնվում է Արարատի մարզում, Գեղամա լեռների հվ-արմ. մասում, Մանկուկ գետի վերին հոսանքի շրջանում, Ուրցաձոր գյուղից 20 կմ հս-արլ.:

Սագերի լիճ 

Լիճը գտնվում է Կոտայքի մարզում, Գեղամա լեռների արմ. լանջերին,Գեղարդ գյուղից 4 կմ հս., ծովի մակարդակից 2230 մ բարձրություն վրա: Մակերեսը` 8 հա:

Սև լիճ և Սագի լիճ

Սև լիճը գտնվում է ՀՀ Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Սյունիքի բարձրավանդակում, Գորիս քաղաքից հս-արմ., ծովի մակարդակից 2658 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 1,6 կմ2:

Սագի լիճը գտնվում է Սև լճի մոտ:

Սևակն

Լճակը գտնվում է Արարատի մարզում, Գենուտ լեռան հս. լանջին, Զանգակատուն գյուղից 1,5 կմ հվ-արլ.:

Սևլիճ

Լճակը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Աղբերք գետի աջափնյակում, Աղնջաձոր գյուղից 4,5 կմ հվ-արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 2280 մ, մակերեսը` 1,2 հա:

Սևտիրոջ լիճ

Լճակը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Ծղուկի լեռների հս-արմ. մասում: Ծովի մակարդակից 3098 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 2,2 հա:

Սրբալիճ

Լճակը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռների հս. լանջերին, Մարտիրոս գյուղից 1 կմ արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 1950 մ, մակերեսը` 1,2 հա:

Տզրուկածով

Լիճը գտնվում է Տավուշի մարզում, Աղստև գետի ձախափնյակում, Հովք գյուղի հս. մասում: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 1300 մ, մակերեսը` 0,2 հա:

Ումրոյ լիճ

Լիճը գտնվում է Արագածոտնի  մարզում, Արագածի արլ. լանջին, Ծաղկաշեն գյուղից 8 կմ հս-արմ., ծովի մակարդակից 3050 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 20 հա:

Քարի լիճ

Լիճը գտնվում է Արագածոտնի մարզում,  Արագած լեռան հվ. կատարային մասում, ծովի մակարդակից  3185 մ բարձրության վրա: Մակերեսը` 0,3 քկմ:

Քոշանց

Լճակը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Մկնասար լեռան հս-արլ. լանջին, Աղնջաձոր գյուղից 5 կմ արմ.: Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 2250 մ, մակերեսը` 1,2 հա:

Հորսի լիճ ջրամբար

Լիճը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում, Քարկատարի լեռներում:

Հայաստանի Հանրապետության ջրային հաշվեկշռում մուտքի տարեկան քանակը 18.5 միլիարդ մ խորանարդ է, որի կեսից ավելին գոլորշիանում է։ Մնում է 7.1 միլիարդ մ խորանարդ, որի մի մասը վերածվում է մակերեսային հոսքի՝ գետակների, գետերի, կուտակվում է լճերում։ Մուտք գործող ջրերի ավելի փոքր մասը ներծծվում է հողի մեջ և առաջացնում ստորերկրյա հոսք։ Հայաստանի հանրապետության գետերը պատկանում են Արաքսի և Կուրի ավազաններին, համապատասխանաբար 76 և 24 տոկոսներով։ Հայաստանի նշանակալի գետերն են.

• Ախուրյան – 186 կմ, սկիզբ է առնում Արփի լճից։
• Մեծամոր – կարճ (40 կմ), բայց հանրապետությունում ամենաջրառատ գետն է։
• Քասախ – Մեծամորի ձախակողմյան խոշոր վտակն է, սկիզբ է առնում Արագած և Փամբակ լեռների լանջերից։
• Հրազդան – 141 կմ, սկիզբ է առնում Սևանա լճից։
• Արփա – հոսում է նեղ կիրճով, տեղ-տեղ ընդմիջվում է գոգավորություններով և հատելով ՀՀ պետական սահմանը՝ Արաքսի մեջ է թափվում Նախիջևանի Հանրապետության տարածքում։
• Որոտան – Զանգեզուրի ամենամեծ գետն է (178 կմ), հովտի խորությունը տեղ-տեղ հասնում է մի քանի հարյուր մետրի։
• Դեբեդ – 178 կմ, որը կազմավորվում է Փամբակ և Ձորագետ գետերի միախառնումից։

Հայտնի են նաև Ողջին, Մեղրիգետը, Աղստևը, Գետիկը և Ոսկեպարը։

էջ 37-ի    185, 188 խնդիրները, էջ105-ի  605 առաջադրանքը։

 

Դպրոցում սովորում է 450 աշակերտ: Աղջիկները 12-ով քիչ են տղաներից: Քանի՞ տղա է սովորում այդ դպրոցում:

450:2 =225

225-12=213

2 պարկերից առաջինում կար 24 կգ ալյուր: Երբ վաճառողը այդ պարկից 4 կգ լցրեց երկրորդի մեջ, ապա պարկերում ալյուրի քանակները հավասարվեցին: Ո՞րքան ալյուր կար երկրորդ պարկում:

24-4=20

20-4= 16

16+4=20

 

27:5 =5 3մն

27:9 =3

27:10= 2 7մն

279:5=55 4մն

279:9 =31

279:100 =2 մն79

1564:5=262  մն4

1564:8=195  մն5

1564:1000=1 մն564

առ․՝ 6, էջ 132:

Գրել մեկ օրվա  օրագիրը

7:30 ես արթնանում եմ և առաջին հերթին լվացվում  ,7:35  հագնվում եմ, 7:40 նախաճաշում , 7:45  ուղևորվում եմ դպրոց , 8 :00-14: 20  ավարտ,14:40  ճաշ, 17 :00 -հանգիստ, 19:00 – դասապատրաստում , 23:00 քուն :