Найдите ответы на вопросы в тексте и прочитайте их.

1. Как одевался рассеянный человек утром?
   

Сел он утром на кровать,
Стал рубашку надевать,
В рукава просунул руки –
Оказалось, это брюки.
Вместо шапки на ходу
Он надел сковороду.
2. Что произошло с ним в трамвае?
Однажды на трамвае
Он ехал на вокзал
И, двери открывая,
Вожатому сказал:
Во что бы то ни стало
Мне надо выходить.
Нельзя ли у трамвая
Вокзал остановить?
3. В какой вагон сел рассеянный человек?
Побежал он на перрон,
Влез в отцепленный вагон,
4. Как он там устроился?
Внёс узлы и чемоданы,
Рассовал их под диваны,
Сел в углу перед окном
И заснул спокойным сном…
5. Что он спросил, когда проснулся в первый раз? А во
второй? А в третий?
– Это что за полустанок?

– Это что за остановка –
Балогое иль Поповка?

– Что за шутки!
Еду я вторые сутки,
А приехал я назад,
А приехал в Ленинград!

Найдите в тексте антонимы следующих глаголов:
снял-надел, проснулся-уснул, входить-выходить, вылез-влез, вынес-внёс, уехал-приехал.

Приходилось ли вам ездить на поезде? Если да, то куда вы ездили? Расскажите о своей поездке. Используйте слова:
вокзал, перрон, платформа, вагон, купе, верхняя (нижняя) полка
Однажды я поехал в город Гюмри . Для этого я пошёл в вокзал утром, у перрона ждал поезд . Когда поезд приехал мы с ребятами вошли в вагон и заняли наши места . Потом поезд стал отходить от платформы и мы поехали в Гюмри .

Դասը՝ տեսադասով։

Առաջադրանքներ 

1. Կատարե՛ք գումարում.
   ա) 3,56 + 2,14 =5,7;  բ) 1,25 + 14,12=15,37  գ) 11,782 +65,327=77,109   դ) 17,1 + 8,206=25,306 , ե) 0,62 +0,4=1,02 զ) 9,15 + 72,35=81,5  է) 0,3 + (–1,801)=-1,501  ը) 11,2 — 10,21=1,29   թ) –0,7+( –2,7)=3,4    ժ) –3,25+2,51=-0,74 ժա) 6,25 — 2,31=3,94    ժբ) 31,2- 22,51=8,69
2. Համեմատե՛ք կոտորակները.
   ա) –3,25 < 2,51, բ) –0,6 > –1,6, գ) 101,2 < 101,21, դ) 34,06 > 34,016, ե) 0,3 > –1,801,  զ) 8,155 > 8,1549
3. Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք  այնպիսի թիվ, որ անհավասարությունը ճիշտ լինի.
   ա) 7,11 < 7,2 , բ) 99,2 > 98,9 , գ) 55,32< 55,44 , դ) 3,085 < 3,185
4. Կոտորակները դասավորե՛ք աճման կարգով.
   0,325 ;,1,6,  10,21; 10,56;  23,53;  30,2 ;  451,009 ;  
5. Կատարե՛ք գումարում.
   ա) 11,5 + 32,1=43,6 , գ) 21,72 -52,21=-30,49 , ե) 0,12 +13,1=13,22 ,բ) 63,207 — 26,103=37 , դ) 171,9 + 6,01=177,91 , զ) 77,54 — 23,12 =54,42
6. Համեմատե՛ք կոտորակները.
   ա) –4,6 < 4,6, գ) 1,22 > 1,213, ե) 3,8 և< –3,801,
   բ) 0,4 > 0,36, դ) 3,07 < 3,08, զ) 142,109 > 125,256
7. Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք  այնպիսի թիվ, որ անհավասարությունը ճիշտ լինի.
   ա) 8,52 < 8,62 , բ) 12,9 > 11,9 , գ) 35,84< 35,94 , դ) 37,59 >37,58
8. Կոտորակները դասավորե՛ք նվազման կարգով.
   1124,9 110,01 53,91 44,58 11,9 3,12 0,115  
   
   Լրացուցիչ առաջադրանքներ 
9. Պատկերներից ո՞րն է ավելորդ․

1. * Երկու թվերի գումարը հավասար է 330 -ի։ Եթե թվերից մեկի վերջին զրոն հանենք, թվերը կստացվեն հավասար։ Գտնել այդ թվերը։
2. * Բժիշկը հիվանդին նշանակեց 3 ներարկում հետևյալ կերպ, մեկական ներարկում 30 րոպե տարբերությամբ։ Քանի՞ ժամ կպահանջվի բոլոր ներարկումները կատարելու համար։
3. * Եթե մտապահված թվին գումարենք նրանից 7 անգամ մեծ թիվ, արդյունքից հանենք 198 , ապա կստացվի 42 ։ Ի՞նչ թիվ ենք մտապահել։

Ֆլեշմոբյան խնդիրների քննարկում
1. 2, 4, 5 և 7 թվանշաններից յուրաքանչյուրը մեկ անգամ օգտագործելով՝ Ժիրայրը կազմեց ամենափոքր քառանիշ թիվը, որը բաժանվում է և՛ 3-ի, և՛ 4-ի։ Ո՞րն է այդ թիվը։ 1452

2.  36 սպիտակ և 48 կապույտ մանուշակներից ամենաշատը քանի՞ միանման ծաղկեփունջ կարող են պատրաստել գարնանամուտը շնորհավորելու համար, ընդ որում, բոլոր ծաղիկները պետք է օգտագործվեն։ 12

3.  Ալենը մաքրում է բակը 20 րոպեում, իսկ Նարեկը՝ 30: Քանի՞ րոպեում նրանք միասին կմաքրեն ամբողջ բակը, եթե աշխատեն նախկին արագությամբ։ 25

4. Մրցույթի երեք մասնակիցները կատարել էին հետևյալ կանխատեսումները. Մանե՝ «Ես կլինեմ առաջինը, իսկ Լիանան՝ նախավերջինը»: Յանա՝ «Ես կլինեմ առաջինը, իսկ Լիանան՝ նախավերջինը»: Լիանա՝ «Ես կլինեմ առաջինը, իսկ Մանեն՝ վերջինը»: Մրցույթից հետո պարզվեց, որ նրանց բոլոր կանխատեսումներից երեքն էին ճիշտ: Ո՞ր տեղը գրավեց նրանցից յուրաքանչյուրը:

5.  Չորս խնձորներն ու մեկ տանձը կշռում են այնքան, որքան 17 սալորները։ Տանձը մեկ խնձորի ու 7 սալորների չափ է կշռում։ Քանի՞ սալոր կհամակշռի մեկ տանձին։

6. Երկնիշ թվից ջնջեցին տասնավորը և ստացան սկզբնական թվից 21 անգամ փոքր թիվ։ Քանի՞ այդպիսի երկնիշ թիվ կա։

7. Վահեն, Արենը և Դավիթը 3 օրում ուտում են 3 կիլոգրամ շոկոլադ։ Քանի՞ կիլոգրամ շոկոլադ կուտեն տղաները 6 օրում, եթե նրանց միանան իրենց նման քաղցրակեր ևս 3 ընկերներ։12 կգ

Զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց կար:

Ջրաղացի դռան առջև, կանաչ ուռենու տակ, թիկն էր տվել ջրաղացպանը և չիբուխը գոհ ծխում. կողքին նստել էր կինը, իսկ նրանց աչքերի առջև մի սիրուն մանուկ՝ նրանց երեխան, խաղ էր անում:

Մեղմիկ սոսափում էր ուռենին, և ջրաղացն անուշ մտմտալով, ասես հին օրերից մի հին հեքիաթ էր պատմում:

Ինչպես եղավ, մի օր այդ սիրուն մանուկը վազելով թիթեռնիկի հետևից, հեռացավ ջրաղացից, ընկավ մացառների մեջ, անցավ ձորակից ձորակ, կորցրեց ջրաղացի շավիղը ու գնաց, գնաց, հասավ մեծ ճանապարհին, նստեց եզերքին ու լաց եղավ:

Անցավ մի քարավան. մի ուղևոր տեսավ լացող մանուկին, խղճաց, վեր առավ և իր հետ տարավ:

Տարավ իր տունը, և որովհետև զավակ չուներ, որդեգրեց նրան:

Մանուկը մեծացավ, դարձավ մի շնորհալի երիտասարդ:

Ամենքը սիրում էին նրան և ուրախանում նրա վրա, բայց նա տխուր էր, միշտ տխուր:

Երբ երեկոները մենակ նստում էր իրենց շքեղ պատշգամբում, որի շուրջը բացվում էր պարտեզը՝ հովասուն ծառերով և կարկաչյուն շատրվաններով, նրա հոգին սլանում էր մի ուրիշ վայր, որ հեռավոր երազի պես մեկ երևում էր, մեկ չքանում…Երևում էր մի խեղճ ջրաղաց զմրուխտյա գետակի վրա, որ օր ու գիշեր մանկության պես սիրուն մի հին հեքիաթ էր պատմում, տեսնում էր երկու հարազատ դեմքեր՝ նստած կանաչ ուռենու տակ. մեկը մտքի մեջ ընկած չիբուխ է ծխում, մյուսը արցունքոտ աչքերով նայում է հեռուն:

-Ինչո՞ւ ես տխուր, իմ որդի, -ասում էր հարուստ հայրը նրան.-ի՞նչդ է պակաս, թե՞ սեր ունիս մի աղջկա, հայտնի՛ր, թե չէ, ի՞նչ կա…

Եվ խնջույք էր սարքել բարի հայրը որդուն ուրախացնելու համար. դահլիճները լուսավորված էին ջահերով. նազելի աղջիկները պատել էին երիտասարդի շուրջը, ասում ու ծիծաղում:

Երիտասարդը խնջույքի ժամանակ  աննկատ դուրս ելավ դահլիճներից, անհայտացավ խավարի մեջ ու էլ չվերադարձավ:

Նա գնաց, շրջեց, թափառեց շատ ու շատ տեղեր, հարցուփորձ արավ և մի օր վերջալույսի շողերի տակ տեսավ զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց: Տեսավ՝ ջրաղացին կռնակը տվել է մի հին խրճիթ, որի բուխարիկից մարմանդ ծուխ է ելնում:

Մոտեցավ խրճիթին, կամացուկ նայեց լուսամուտից ներս. նստել էր մի ալևոր մարդ և մտախոհ չիբուխ էր ծխում. մի երերուն պառավ ցամաքած ձեռքերով սեղան էր փռում:

Երբ նրանք հացի նստան, պառավը վերցրեց մի կտոր հաց ու ասավ.

-Այս էլ որդուս բաժինը:

-Ա~յ կնիկ, այս քանի տարի է, միշտ էլ որդուս բաժինն ես պահում ու առավոտ անծանոթ անցորդներին տալիս… Հե~յ, մեր որդին էլ չի գա:

-Ա~յ մարդ, աստված գիտե՝ մեր որդին հիմի ում պատի տակ կուչ է եկել. ուրիշի մոր ձեռքին է նայում, կարելի է այն մոր տղան էլ հեռու տեղ է, ու ես նրան իմ որդու բաժինն եմ տալիս. ի՜նչ իմանաս, կարելի է նա էլ իմ որդուն իր բաժինն է տալիս…

Այդ միջոցին ներս ընկավ որդին, գրկեց մորն ու հորը, համբուրեց և լաց եղավ:

-Ա~ ա~ , մեր որդին,-բացականչեցին ծերունիները և գրկների մեջ առան իրենց կորած, կարոտած որդուն և լաց եղան:

Օջախի մեջ կարմիր կրակը ուրախ-ուրախ թևին է տալիս, պայծառ ու տաք ժպիտով լցնում երջանիկ խրճիթը:

Ջրաղացը անուշ-անուշ մտմտալով, մանուկ օրերից մի հեքիաթ էր պատմում՝ մանկության պես սիրուն, մանկության պես ոսկի…

մանուկ-փոքրիկ երեխա
սոսափում-թեթև քամի
շավիղը-Նեղ ճանապարհ
եզերք-ափ
ուղևոր-փոխադրամիջոցով որևէ տեղ գնացող մարդ
շնորհալի-շատ շնորհներ՝ ձիրքեր ունեցող
շքեղ-Շքեղ կահավորություն՝ հագուստ:
նազելի-նուրբ
աննկատ-Չնկատված
խրճիթ- Հողածածկ կտուրով գյուղական հասարակ փոքրիկ տուն
վերջալույսի-Արևը մայր մտնելու և մթնշաղն իջնելու պահը
ալևոր-Ծեր, ծերունի
առավոտ-լուսաբաց

313.  Տրված արտահայտություններն ու նախադասությունները գործածելով՝ մի պատմություն հորինի´ր:

Որ ոչ ոք նրան չտեսներ: Ամեն ինչ նորից սկսել: Ժայոի վրա  քուն էր մտել: Մի հայացքն էլ բավական էր: Ինչպես արծիվն է երկնքից ցած սուրում: Շքեղ այգիներ կային:

314.Գտի´ր հնչունափոխված արմատները և գրի´ր դրանց անհնչունափոխ ձևերը:

Պատկերազարդ, բազկաթոռ-բազուկ, ոսկեվառ-ոսկի, գնդասեղ-գունդ, մաքսանենգ, զուգահեռ,   կաղնեփայտ-կաղնի, գրկաբաց-գիրկ, լեռնաշղթա, արժա­նապատիվ, ձվածեղ-ձու, պատուհան, ամառնամուտ, մարդասեր, ժամացույց, հողագունդ, ջերմանավ, սրտապատառ-սիրտ, սիրառատ-սեր, գինեվաճառ-գինի, գերեվաճառ-գերի, բարեգութ-բարի, մատենագիր, դրկից-դուրս,  լուսամուտ-լույս:

315.  Սխալները գտի´ր և ուղղի´ր:

Ամեն անգամ իր արածը հիշելուց կարմրում էր:

Մանկությունս հիշելիս սիրտս դառնում է գինով…

Արտը հնձելիս էլ ականջը  ձայնի Էր:

Արտը հնձելուց հանկարծ իր անունր լսեց:

Փորելուց  բահն ինչ-որ բանի դեմ առավ:

Ամեն անգամ այդ դուռը բացելուց հիշում էր իր վախը:

Մատը մեխելուց էր վիրավորվել:

316.  Երկրորդ  նախադասությունը փակագծում գրված բառով միացրո´ւ  առաջինին (ընդգծված բառերը հանի´ր կամ  փոխի´ր):

Օրինակ՝  քաղաքի  ճանապարհին մի բազմություն տեսա: Դրան մեր հին ծանոթն էր առաջնորդում: (որին) — Քաղաքի ճանապարհին մի բազմություն տեսա, որին մեր հին ծանոթն Էր առաջնորդում:

Խալիֆաները  հիմնեցին և  մայրաքաղաք դարձրին Բաղդադը: Բաղդադի գեղեցիկ ճարտարապետությունն ու շքեղությունն աոասպել  դարձան: (որի)
Խալիֆաները  հիմնեցին և  մայրաքաղաք դարձրին Բաղդադը,որի գեղեցիկ ճարտարապետությունն ու շքեղությունն աոասպել  դարձան:

Գիտնականի հետաքրքրությունը  գրավեց մի բարձունք: Դրա տակ հին քաղաքի ավերակները պիտի լինեին, ըստ ավանդության: (որի)
Գիտնականի հետաքրքրությունը  գրավեց մի բարձունք,որի տակ հին քաղաքի ավերակները պիտի լինեին, ըստ ավանդության:

Վանքի  մի խցում նստել է մի ծերուկ: Նա գրքեր է քննում խորասույզ: (որր)
Վանքի  մի խցում նստել է մի ծերուկ,որը գրքեր է քննում խորասույզ:

Կար ու չկար. մի ձկնորս կար: Մի գիշեր այդ ձկնորսը  շալակեց իր ուռկանն ու ծովափ իջավ: (որր)
Կար ու չկար. մի ձկնորս կար,որը մի գիշեր  շալակեց իր ուռկանն ու ծովափ իջավ:

Տաճարի քրմերը մի էշ ունեին: Իրենց թափառումների ժամանակ այդ էշով նրանք բեռ էին փոխադրում: (որով)
Տաճարի քրմերը մի էշ ունեին,որով իրենց թափառումների ժամանակ բեռ էին փոխադրում:

,,Ձոն,, նախագծային աշխատանք

Նաիրա անունը հին հայկական անուն է, որը նշանակում է <փայլատակող> կամ <ազատամիտ>:
Նուրբ ու գեղեցիկ,
Աստղի պես փայլող,
Իր հետ բերում է
Րոպեներն աշխարհի
Ամեն տեղ , որ սեր սփռի:

Ինչպես հիշում ենք, տասնորդական թվերը 10, 100, 1000-ով ․․․ բազմապատկելու դեպքում  տասնորդական թվի ստորակետը տեղափոխում էինք ձախ կախված  արտադրիչի 0-ների քանակի (10,100,100…)։
Օրինակ՝  78,9 :10=7,89  կամ 364,7։100=3,647 կամ 3647:1000=3,647:

Իսկ եթե տասնորդական թիվը անհրաժեշտ լինի բաժանել 10, 100․․․ թվերից տարբեր թվերի վրա,այդ դեպքում ինչպե՞ս պետք է վարվել։ Եթե հանկարծ մեր նախընտրելի շորը տաբատը կարելու համար անհրաժեշտ լինի7,6 մետր երկարություն ունեցող կտորը բաժանել 4 մասի ։ Ի՞նչ պետք է անել։ Պետք է բաժանել։
7,6     | 4
4        |——
— —  |1,9
՛՛՛՛36
— 36
——
0

Այսպիսով՝  Տասնորդական կոտորակը բնական թվի բաժանելու համար պետք է ՝
1) կոտորակը թվի վրա բաժանել՝ անտեսելով ստորակետը
2) քանորդում դնել ստորակետ, երբ կավարտվի ամբողջ մասի բաժանումը

Առաջադրանքներ

1. Կատարե՛ք բաժանում.
   ա) 9,56 ։ 2=4,8       դ) 1,4 ։ 7=0,2     բ) 16,064 ։ 4=4,016
   ե) 20,25 ։ 45=0,45   գ) 121,121 ։ 11=11,011
2. Հետևյալ թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով.
   20-ի 7 %-=1,4    15-ի 8 %-ը=1,2    90-ի 3 %-=2,7    100-ի 5 %-=5
   1.2 ; 1.4; 2.7 ; 5
3. Համեմատե՛ք կոտորակները.
   ա) –6,73 և –6,81; գ) –11,2 և –11,21; ե) –0,38 և –1,001;  բ) –0,432 և –1,431; դ) –3,756 և –3,706; զ) –5,555 և –4,999։
4. Ինչքանո՞վ է 27 մ 38 սմ-ը մեծ 13,81 սմ‐ից։ 13,57
5. 50 կգ կարմիր ներկն արժե 75000 դրամ, իսկ 85 կգ սպիտակ ներկը՝ 123250 դրամ։ Ո՞ր ներկի գինն է ավելի բարձր։
   75000:50=1500
   123250:85=1450
   1500>1450
   
6. Կատարե՛ք բաժանում.
   ա) 8,368 ։ 2=4,184       դ) 10,5 ։ 7=1,5     բ) 17,024 ։ 4=4,256
   ե) 6,25 ։ 125=0,05   գ) 0,0225 ։ 15=0,0015    զ) 10,08 ։ 24=0,42
7. Ինքնաշխատ հաստոցներից մեկը 720 մանրակ է պատրաստում 6 ժամում, իսկ մյուսը` 12 ժամում: Քանի՞ ժամում հաստոցներն այդ նույն քանակով մանրակներ կպատրաստեն` աշխատելով միաժա­մանակ:720:6=120
   720:12=60
   60+120=180
   720:180=4
8. 50 թիվը նախ մեծացրել են 25 %-ով, ապա ստացված թիվը փոքրացրելեն 20 %-ով։ Ինչպիսի՞ թիվ է ստացվել` 50-ից մե՞ծ, թե՞ փոքր։
   50*25: 100=12.5
   50*20:100=10
   50+12.5-10=52,5
   50<52.5
9. Կատարե՛ք բազմապատկում.
   ա) 7,31 ⋅ 2,06 =15,0586,     բ) 20,02 ⋅ (–11,99) =(-240.0398),        գ) 0,1 ⋅ 4,767=0.467 ,դ) (–34,8) ⋅ (–0,348)=12,1104 ,   ե) (–5,32) ⋅ (–2,2)= 11,704,       զ) 12,12 ⋅ 10,01=121.3212 :
10. Գնացքն ամբողջ ճանապարհի 3/4-ն անցնում է 6 ժամում։ Ինչքա՞ն ժամանակում այն կանցնի ամբողջ ճանապարհը։
    6:3*4=8ժամ
    Լրացուցիչ առաջադրանքներ
11. AB հատվածի երկարությունը 14 սմ է։ Նրա վրա նշված է այնպիսի M կետ, որ AM = 9 սմ, և այնպիսի K կետ, որ BK  = 3 սմ։ Գտե՛ք MK հատվածի երկարությունը։
    14-9-3=2
12. Խնձորները չորանալիս կորցնում են իրենց զանգվածի 23/25-ը։ Որ­քա՞ն խնձորաչիր կստացվի 1200 կգ թարմ խնձորից։
    1200-(1200:25*23)=96
13. 500 կգ հանքաքարից ստացել են 77 կգ պղինձ։ Ինչքա՞ն պղինձ կստացվի 300 կգ հանքաքարից։
    300*77:500=46,2
14. Բնակարանի մակերեսը 64 մ²է։ Նրա հատակը ներկելու համար պահանջվում է 21 կգ ներկ։ Քանի՞ կիլոգրամ ներկ է անհրաժեշտ խոհանոցի հատակը ներկելու համար, եթե նրա մակերեսը 16 մ² է։
    16*21:64=5.25 kg

Ընտրե՛ք ճիշտ տարբերակները:

1. Ջերմաստիճանը որոշելու սանդղակներ են՝
   ա) Ցելսիուսի բ) Ֆարենհայտի գ) Կելվինի դ) Ջոուլի
2. Ջերմային ընդարձակման ժամանակ մարմնի զանգվածը՝
   ա) մեծանում է բ) փոքրանում է գ) չի փոխվում
3. Նյութի գազային վիճակից հեղուկ վիճակի անցումը կոչվում է՝
   ա) պնդացում բ) խտացում գ) հալում
4. Երբ երկու միմյանց հետ հպվող կամ շփվող մարմիններ էլեկտրականանում են, նրանք ձեռք են բերում՝
   ա) միեւնույն նշանի լիցքեր բ) տարբեր նշանի լիցքեր
5. Կայծակի ժամանակ ճիշտ է՝
   ա) պառկելը
   բ) կանգնելը
   գ) ոտքերն իրար մոտ պահած կքանստելը
6. Ուժեղ տաքացման ժամանակ մագնիսները՝
   ա) կորցնում են իրենց մագնիսական հատկությունները
   բ) ուժեղացնում են իրենց մագնիսական հատկությունները
   Լրացրե՛ք նախադասությունները:
7. Մարմնի տաք կամ սառը լինելը որոշվում է նրա ջերմաստիճանից :
8. Ջերմաստիճանը չափում են ջերմաչափով ։
9. Նյութի անցումը հեղուկ վիճակից գազային վիճակի կոչվում է հալում : 4. Այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում հեղուկը եռում է, կոչվում է պնդացում ։ 5. Էլեկտրական հոսանքը լիցքերը շարժումն է։
   Ո՞ր պնդումներն են ճիշտ:
10. Հալումը նյութի անցումն է պինդ վիճակից հեղուկ վիճակի։ճիշտ է
11. Պնդացումը նյութի անցումն է հեղուկ վիճակից պինդ վիճակի։ճիշտ է
12. Հեղուկի եռման ջերմաստիճանը կախված չէ մթնոլորտային ճնշմանսխալ
    մեծությունից։
13. Վտանգավոր չէ, երբ փորձերը կատարվում են գրպանի լապտերի
    մարտկոցներով։ճիշտ

Գոյություն ունի կոտորակների յուրահատուկ տեսակ, որին անվանում ենք տասնորդական կոտորակ։ Դրանք են 5,6; 7,12;  10,456 ; 32,1878   և այլն։ Ինչպես երևում է այս թվերը պարզ  կոտորակներ են 1-ից տարբեր կարգային միավորներից ՝ 10; 100; 1000; 10000 ․․․  կազմված հայտարարով   հայտարարով։ Ինչպես օրինակ՝

Ինչպես ամբողջ թվերի համար, տասնորդական կոտորակների համար ևս կարելի է կիրառել դիրքային գրառում:Սկզբում դիտարկենք այնպիսի տասնորդական կոտորակներ, որոնց համարիչի թվանշանների քանակն ավելին կամ հավասար է հայտարարի թվանշանների քանակից:Համարիչում ստորակետով աջից անջատենք այնքան թվանշան, որքան զրո կա հայտարարում:Օրինակ՝843/10 = 84,3

2037/100 = 20,37

−4452/1000 = −4,452։Հիմա դիտարկենք այն դեպքը, երբ համարիչի թվանշանների քանակը փոքր է հայտարարի թվանշանների քանակից:Համարիչին ձախից զրոներ կցագրելով, հավասարեցնում ենք համարիչի և հայտարարի թվանշանների քանակները և գալիս ենք արդեն դիտարկված դեպքին:Օրինակ96/100= 096/100= 0,96

321/10000= 00321/10000= 0,0321։Տասնորդական կոտորակը բաղկացած է ամբողջ մասից (բոլոր թվանշանները մինչև ստորակետը) և կոտորակային մասից (բոլոր թվանշանները ստորակետից հետո):Ցանկացած թվանշանի դիրքը տասնորդական կոտորակում կարևոր է, այն որոշում է թվանշանի կարգը:

Տասնորդական կոտորակի ամբողջ մասի կարգային միավորները նույն են, ինչ որ բնական թվերինը՝ միավորներ, տասնավորներ, հարյուրավորներ և այլն:Կոտորակային մասի կարգային միավորները որոշում են այսպես՝*տասնորդականներ  (ստորակետից անմիջապես հետո եկող կարգը), *հարյուրերորդականներ (ստորակետից հետո եկող երկրորդ կարգը), *հազարերորդականներ (ստորակետից հետո եկող երրորդ կարգը)
*տասհազարերորդականներ, հարյուրհազարերորդականներ և այլն:Գրենք 25,574; 13,827;  3,9 և 48,65 տասնորդական կոտորակների կարգային միավորները աղյուսակի տեսքով:

	Տասնավորներ	Միավորներ,	Տասնորդականներ	Հարյուրերորդականներ	Հազարերորդականներ
25,574	2	5	5	7	4
13,827	1	3	8	2	7
48,65	4	8	6	5
3,9		3	9

Առաջադրանքներ

1․ Տասնորդական կոտորակը գրե՛ք սովորական կոտորակի տեսքով.
ա) 3,87  բ) 137,56  գ) 1,001   դ) 3,5978։
3,87=387/100
137,56=13756/10000
1,001=1001/1000
3,5978=35978/10000

2․Տասնորդական կոտորակը ներկայացրեք դիրքային գրառմամբ․
3/10-03/10-0.3, 14/100-014/100-0.14, 25/1000-0025/1000-0.025, 158/10-15.8,  259/100-2.59, 26/10-2.6, 582/100-5.82, 3/1000-0003/1000-0.003,4/100-004/100-0.04, 12/100-012/100-0.12, 1/10000-00001/10000-0.0001, 14/1000-0014/1000-0.014,  269/10-26.9։

3. Գրե՛ք տվյալ կոտորակին հավասար տասնորդական կոտորակ.
1/5 – 0.2
 2/25 – 0.08
 4/20- 0.2
2/50-0.04
 1/4-0.25
 201/200-1.005
150/250-0.6

4․ Անվանե՛ք տասնորդական կոտորակի բոլոր կարգերը /ներկայացրու վերը նշված աղյուսակի տեսքով/.
ա) 456,23,  դ) 10,656,    է) 0,69344,
բ) 1,456,      ե) 31,7452,   ը) 1245,38,
գ) 0,8921,  զ) 204,3005, թ) 7632,56472։

5․ Դուրս գրեք  տասնորդական կոտորակները.
32/10,  11/25, 3/4, 562/100, 4/15,   10/3, 1/10,  2/5, 11/25, 3/1000, 42/15,   -1001/3։

6․ Գրե՛ք տվյալ կոտորակին հավասար տասնորդական կոտորակ.
5/10-0.5 ,  221/100-2.21,  7420/10000-0.742, 61/1000-0.061,  1/50-0.02, 80/400-0.2

7. Տասնորդական կոտորակը ներկայացրեք դիրքային գրառմամբ․
56/10, 84/100, 125/1000, 189/10,  2/100, 26/10, 520/100, 31/1000, 430/100, 122/100, 11/10000, 14/1000, 269/10

8. 78 զբոսաշրջիկների համար նախապատրաստված էին վեցտեղա­նոց և չորստեղանոց նավակներ։ Յուրաքանչյուր չափի քանի՞ նա­վակ կար, եթե բոլոր զբոսաշրջիկները տեղավորվեցին 15 նավա­կում, և բոլոր տեղերը զբաղեցվեցին։

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

9.  Կոորդինատային հարթության վրա գծե՛ք ABCD քառանկյուն՝ A (–2, +1), B (0,+3), C (+3, 0), D (+–2) գագաթներով Geogebra ծրագրի միջոցով։

10.Կատարե՛ք հաշվումները, եթե a = 3.
ա) 3 ⋅ a + 386=395, գ) (17 – a) ⋅ 3=42, ե) (78 ։ a + 99 ։ a) ⋅ 5=295,
բ) 27 ։ a + 96 ։ a=41, դ) (6 ⋅ a + 3) ⋅ a=63, զ) a ⋅ 2 + a ⋅ 3 + a ⋅ 4=27։

11. a տառն օգտագործելով՝ կազմե՛ք այնպիսի արտահայտություն, որի արժեքը a = 2 դեպքում հավասար լինի 25‐ի։