1. Արամը ժամը 9-ին տանից դուրս եկավ և շարժվեց դեպի գրադարան 6կմ/ժ արագությամբ: Հասնելով գրադարան՝ նա անմիջապես հետ վերադարձավ դեպի տուն՝ չփոխելով իր արագությունը: Ժամը 12-ին Արամին դեռ 2կմ կար տուն հասնելուն: Տնից քանի՞ կմ հեռավորության վրա է գտնվում գրադարանը:
6:2=3
6*3=18
2+18=20
20:2=10

2. Բնական թվի երկու թվանշաններ, որոնք գրված են կողք-կողքի, կանվանենք բարեկամ, եթե նրան տեղերը փոխելուց թիվը մեծանում է: Ամենաշատը քանի՞ թվանշան կարող է ունենալ թիվը, եթե նրա բոլոր թվանշաններից միայն մի զույգը բարեկամ չեն:
3. Արամը, Նարեն և Վարդանը գնեցին գիրք: Արամը վճարեց գրքի գնի 60 տոկոսը, Նարեն մնացածի 40 տոկոսը, իսկ Վարդանը մնացած 30 դրամը: Ի՞նչ արժե գիրքը:

4. ԱԱԱԱ + ԲԲԲ + ԳԳ + Դ=2030: Գտնել Ա∙Բ∙Գ∙Դ արտադրյալը: (Ա-ն,Բ-ն,Գ-ն,Դ-ն թվանշաններ են):144

5. Բնական թիվը կազմված է 2021 թվանշաններից, ընդ որում առաջին թվանշանը 2 է, վեջինը՝ 3, իսկ մնացած թվանշանները 9 են: Յուրաքանչյուր քայլում իրար են գումարում առաջին երկու թվանշանները և ստացված գումարը գրում նրանց փոխարեն: Քայլերն ավարտվում են, երբ գրատախտակին կմնա մեկ թվանշան: Ո՞րն է այդ թվանշանը

Առաջին պարապմունք

Հռոմի դրածո վրացի Հռադամիզդին հայկական գահից հեռացնելը առաջ բերեց Հռոմի նոր պատերազմը Արևելքի դեմ, որը պատմագրության մեջ հիշատակվում է տասնամյա պատերազմ (54-64 թթ. մ.թ.) անունով։ Արևելքի, այդ թվում Հայաստանի հարցը լուծելու համար Հռոմի կայսր Ներոնը ընտրում է մարտերում փորձված և ժողովուրդների հնազանդեցման մեջ ընդունակություններ ցուցաբերած զորավար Դոմացիոս Կորբուլոնին, որին, լայն լիազորություն և մեծաթիվ զորք տալով, 55 թ. ուղարկում է Կապադովկիա։ Հռոմեական դիվանագիտությունը ոսկու ուժով Պարթևստանում պետք է ստեղծեր ներքին դժգոհություններ և ապստամբություններ։ Այդ դիվանագիտությանը շուտով հաջողվում է Վաղարշ I-ի դեմ բարձրացնել գահի թեկնածու, Պարթևստանի նախկին թագավոր Վարդանի որդուն, ինչպես նաև ապստամբեցնել Վրկանաց երկիրը։ Վաղարշը ոչ միայն չի կարողանում օգնություն ցույց տալ իր եղբայր Տրդատին, այլև ստիպված է լինում 55 թվականին պատանդներ ուղարկել հռոմեացիներին՝ խնդրելով վերականգնել բարեկամական հին հարաբերությունները:

Չնայած վերոհիշյալ նպաստավոր պայմաններին, Կորբուլոնը համարյա ամբողջ երկու տարի հետաձգում է պատերազմը Տրդատի դեմ։ Տակիտոսը այդ առթիվ գրում է, որ Կորբուլոնի զինվորները երկարատև խաղաղությունից ծուլացել և դժկամությամբ էին կատարում հռոմեական զինվորի պարտականությունը, հողապատնեշ շինելը, փոս փորելը նրանց համար նորություն էր և տարօրինակ։ Եվ ահա Կորբուլոնը թարմ զորքեր է պահանջում։ 58-59 թթ. ձմեռը Կորբուլոնը իր զորքերով մնաց Արտաշատում։ Գարնան վերջում (59 թ.) Կորբուլոնն արշավի ելավ դեպի Տիգրանակերտ։ Արտաշատը և Տիգրանակերտը գրավելուց հետո հռոմեացիները կարծեցին, որ վերջապես Հայաստանը նվաճված է, իսկ Ներոնը այդ «հաջողության» առթիվ իրեն վերստին կայսր հայտարարեց։ Այժմ Հռոմի առաջ ծառացավ Հայաստանի քաղաքական դրությունը կանոնավորելու հարցը։ Ներոնը Հայաստանի թագը տալիս է հայոց թագավոր Տիգրան V-ի եղբորորդի Տիգրան VI-ին, որն ապրում էր Հռոմում։ Հայաստանից վտարված Տրդատը 61 թ. Մարաստանի վրայով մտնում է Հայաստանի սահմանները։ Կորբուլոնը օժանդակ զորքով Տրդատի դեմ ուղարկում է իր լեգատ Վերուլանին, իսկ ինքը իր լեգեոններով գնում է նրանց հետևից, ստիպում է Տրդատին փախչել և թողնել պատերազմելու մտադրությունը։ Վերուլանը հրով ու սրով քանդում է այն ամենը, ինչ գտնում է հռոմեացիների ճանապարհին։ Տրդատը այս անգամ էլ հաջողություն չի ունենում և վերադառնում է Ատրպատական։ Հռոմի թելադրանքով, 61 թ. գարնանը Տիգրան VI-ը ներխուժում է Պարթևստանի ենթակա Ադիբենը և ավերի ու կողոպուտի մատնում այդ երկիրը՝ նպատակ ունենալով ստիպել Վաղարշ I-ին, որ պատերազմ էր վարում ապստամբած Վրկանաց երկրում, համաձայնվել Հայաստանում ստեղծված դրության հետ։ Այդ առաջացնում է պարթևների րնդհանուր զայրույթը։

Այս դժգոհության ազդեցության տակ Վաղարշը հաշտվում է վրկանների հետ և պատերազմի պատրաստվում Հռոմի դեմ։

Վաղարշ I-ը խորհուրդ է գումարում, մեծ հանդիսավորությամբ Տրդատի գլխին է դնում թագ, զորք է տրամադրում և հրամայում Հայաստանից արտաքսել Տիգրանին:

Երկրորդպարապմունք

Կորբուլոնը, վախենալով կորցնել իր փառքր, դիմում է Ներոնին խնդրելով Հայաստանի համար նոր զորավար նշանակել, որպեսզի ինքը զբաղվի միայն Ասորիքի սահմանների

պաշտպանությամբ։ Միաժամանակ, Կորբուլոնը Տիգրան VI-ին օգնության է ուղարկում երկու հռոմեական լեգեոն։ Այդ միջոցին Տրդատը պաշարում է Տիգրանակերտը։

Չնայած Կորբուլոնից ստացած օգնությանը, Տիգրան VI-ը խուսափում է մարտից և իր ամրողջ զորքով թաքնվում է Տիգրանակերտի բերդի ամուր պարիսպների հետևում։

Չցանկանալով նորից մտնել վտանգավոր պատերազմի մեջ, Կորբուլոնը զինադադար է խնդրում Վաղարշից։ Պայմանագիր է կնքվում։ Ըստ այդ պայմանագրի Վաղարշը համաձայնում է Ներոնի մոտ պատգամավորներ ուղարկել խնդրելու Հայաստանի գահը հանձնել իր եղբայր Տրդատին, և հրամայում է Մոնեսին դադարեցնել պատերազմը, վերացնել Տիգրանակերտի պաշարումը և Հայաստանից դուրս բերել զորքերը։ Այդ պայմանագրի համաձայն, Տիգրանակերտից և Հայաստանից իր զորքերը դուրս է բերում նաև Տիգրան VI-ը։ Հայաստանում թագավոր է մնում Տրդատը։ Դա հարված էր Հռոմի հեղինակությանը, որը Ներոնը չհանդուրժեց և շուտով նոր պատերազմ սկսեց։ Հայկական հարցը կանոնավորելու համար Ներոնը նշանակեց իր զորավար Կեսեննիուս Պետուսին:

Հաշվենք 45,16⋅10 արտադրյալը: Սկզբում բազմապատկենք 4516 և 10 թվերը:Ստանում ենք՝ 4516⋅10=45160:Քանի որ թիվը հարյուրերորդական է (այսինքն՝ ստորակետից հետո 2 նիշ է գրված), ապա  ստացված 45160 թվից աջից անջատենք երկու թվանշան ՝45,16⋅10=451,60=451,6:Նույն ձևով  45,16 և 100 թվերը բազմապատկելիս պետք է ստորակետը դեպի աջ տեղափոխել երկու թվանշանով: Ստանում ենք՝ 4516թիվը:Տասնորդական կոտորակը  10 -ով, 100 -ով, 1000 -ով, … , բազմապատկելու համար պետք է ստորակետը դեպի աջ տեղափոխել այնքան նիշերով, որքան զրոներ կան արտադրիչում ՝ մեկից հետո:
Օրինակ՝15,0982 ⋅ 10 =150,982;  703,4 ⋅ 100 = 703,40 ⋅ 100 = 70340;  0,091 ⋅ 1000 = 0091 = 91 : Առաջադրանքներ

1. Կատարե՛ք բազմապատկում․

ա) 30,121⋅10=301,21       բ)188,2⋅10=1882       գ)0,001⋅100=0,1     դ)1,8⋅10=18     ե)0,0001⋅1000=0,1
զ) 0,03 ⋅ 10=0,3,        է) 129, 4⋅ 10000=1294000,      ը) –53,11 ⋅ 10=-531,1,   թ) 3,45 ⋅ 10000=34500  ժ)0,125⋅10=1.25
ժա)12,6⋅10=126       ժբ)14,12⋅100=1412       ժգ)56,001⋅1000 =56001     ժդ)1,2⋅100=120։

2. Ճի՞շտ է, որ`
ա) 75,30 = 75,3, գ) 96 = 96,0, ե) 40,3 = 40,300,
բ) 1,64 = 1,6400, դ) 10,08 = 10,8, զ) 17 = 170:

3. Քառակուսու կողմի երկարությունը 3,72 դմ է։ Եթե քառակուսու կողմը մեծացվի 10 անգամ, ինչի՞ հավասար կլինի ստացված քառակուսու պարագիծը։
3,72*10=37,2
37,2*4=148,8 քառ.դմ

4. Կատարե՛ք բազմապատկում․
ա) 65,103 ⋅ 10=651,03, գ) 7,393 ⋅ 10000=73930, ե) –59,32 ⋅ 10= -593,2,
բ) 0,329 ⋅ 1000=329, դ) 0,999 ⋅ 100=99,9, զ) –0,00018 ⋅ 100=-0,018։

 5. A և B քաղաքներից միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս են եկել երկու մեքենաներ։ Առաջին մեքենայի արագությունը 60 կմ/ժ է, երկրորդինը՝ 10 կմ/ժ-ով ավելի։ Քանի՞ ժամ անց նրանք կհանդիպեն, եթե քաղաքների հեռավորությունը 260 կմ է։
60+10=70
60+70=130
260:130=2ժամ

Լրացուցիչ առաջադրանք

6. Երկու մեկնարկային կետերից, որոնց միջև հեռավորությունը 880 մ է, միաժամանակ
դեմ հանդիման շարժվում են երկու հեծանվորդ, որոնցից առաջինի արագությունը 100
մ/ր է, իսկ երկրորդինը՝ 120 մ/ր: Առաջինի հետ միասին դուրս է գալիս շունը, որի
արագությունը 140 մ/ր է: Շունը հասնելով երկրորդ հեծանվորդին անմիջապես ետ է
շրջվում դեպի առաջին հեծանվորդը, այնուհետև հասնելով նրան ետ է շրջվում դեպի
երկրորդ հեծանվորդը: Այդպես շարունակ շունը այնքան է վազում երկու
հեծանվորդների միջև, մինչև նրանք հանդիպեն: Քանի՞ մետր է վազում շունը:

Матери никак не удавалось уговорить сына приходить домой до наступления темноты. Поэтому она припугнула его, сказав, что на дороге к их дому можно встретить множество привидений, которые появляются только с наступлением темноты.

Повзрослев, парень стал бояться привидений до такой степени, что наотрез отказывался выходить из дома вечером. Тогда мать дала сыну амулет и объяснила, что он будет его защищать.

Մորը չհաջողվեց համոզել որդուն մթնելուց առաջ տուն գալ: Ուստի նա վախեցրեց նրան ՝ ասելով, որ իրենց տան ճանապարհին կարող է հանդիպել շատ ուրվականների, որոնք հայտնվում են միայն մթնելուց հետո:
Մեծանալով ՝ տղան սկսեց այնքան վախենալ ուրվականներից, որ երեկոյան կտրականապես հրաժարվեց տանից դուրս գալուց: Այնուհետև մայրը որդուն նվիրեց ամուլետ և բացատրեց, որ նա կպաշտպանի իրեն:

1.Ինչպիսի՞ երեւույթ է մոմի այրվելը: քիմիական

2. Ինչպիսի՞ երեւույթ է մոմի այրման ընթացքում լույսի տարածվելը: քիմիական
3. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում ջրածնի եւ թթվածնի։ Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։ Ջուրը սկսում է եռալ :
4. Որքա՞ն ժամանակում ինքնաթիռը կթռչի Երեւանից Մոսկվա , եթե այդ քաղաքների միջեւ օդուղու երկարությունը 4900կմ է, իսկ ինքնաթիռի արագությունը` 700կմ/ժ: 7 ժամ

5.. Ո՞րն է բնության մեջ հանդիպող ամենացածր ջերմաստիճանը: -89

14. ՇԻՐԱԿԻ ԴԱՇՏԵՐԻՑ
    Աստղերն են ժպտում լուսեղեն նազով,
    Խաղաղ դաշտեր մութն է համբուրում.
    — Ես կախարդված եմ միշտ նույն երազով,
    Միշտ նույն ցնորքն է իմ սիրտը այրում։
    Մոտեցած երկնից աստղերը պայծառ
    Ժպտում են խաղաղ քո աչքերի պես.—
    — Իմ լքված սրտի կարոտը անծայր
    Ամեն ինչի մեջ որոնում է քեզ…
    1905

Առաջադրանքներ

1. Տրված թվերից որո՞նք են  տասնորդական կոտորակներ.
   125/100,  912/500, 101/1250, 325/11000, 42/100,   -11/10000
   
2. Տրված թվերից  որո՞նք են համակարգային տասնորդական կոտորակներ.
   1/10,  2/10, 1/100, 1/1000, 5/1000, 4/100, 1/100, 7/100000, 11/100, 1/110
3. Գրե՛ք տվյալ կոտորակին հավասար տասնորդական կոտորակ.
   1/3, 9/25, 2/5,  6/8, 12/50, 1/9,  7/4,  88/200, 65/250, 7/8
4. Տասնորդական կոտորակները ներկայացրու  համակարգային տասնորդական կոտորակների միջոցով:
   158/10,  259/100, 26/10, 582/1000, 321/100,425/1000
5. Տասնորդական կոտորակից անջատե՛ք նրա ամբողջ   և  կոտորակային մասը
   32/10, 41/100, 567/1000, 48/10,  79/100, 16/10, 52/100, 33/1000, 164/100, 21/100
6. Անվանե՛ք տասնորդական կոտորակները.
   ա) 48,13,  դ) 110,6,    է) 0,4,
   բ) 12,46,      ե) 301,7892,   ը) 7891,48,
   գ) 0,1,  զ) 4,05, թ) 76,72։
7. Տրված թվերից որո՞նք են  տասնորդական կոտորակներ.
   75/100,  92/500, 64/1250, 305/11000, 92/100,   -101/10000
8. Տրված թվերից  որո՞նք են համակարգային տասնորդական կոտորակներ.
   8/10,  1/100, 9/100, 240/10000, 1/5000, 1/400, 1/100, 1/100000, 1/100, 8/110
9. Գրե՛ք տվյալ կոտորակին հավասար տասնորդական կոտորակ.
   4/5, 3/2, 1/15, 7/8, 1/60։